Woensdag 28/09/2022

OpinieKim De Witte

Verplichte gemeenschapsdienst? Vijf maal een slecht idee

null Beeld jvk
Beeld jvk

Kim De Witte is Vlaams Parlementslid voor de PVDA en auteur van het recente boek Ze draaien ons zot. Langer werken, ratrace, burn-out (EPO).

Kim De Witte

“We laten langdurig werkzoekenden niet aan hun lot over, maar schakelen hen actief in voor maatschappelijk relevante taken.” Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA) leek wel een minzame weldoener toen hij eind vorige week de verplichte gemeenschapsdienst aankondigde. “Een belangrijke stap naar werk”, vulde minister Hilde Crevits (CD&V) aan. De beslissing botste meteen op scherp protest van middenveld en vakbonden. Ook in de politiek zijn de meningen verdeeld. De messen worden momenteel geslepen voor een scherp debat in het Vlaamse Parlement. Verplichte gemeenschapsdienst is een nieuw voorbeeld van factfree politics. Maar liefst vijf maal storen Jambon en Crevits zich niet aan de feiten.

Eén. Er zijn nog altijd te weinig jobs voor kort- en middengeschoolden. Door de vele berichten over de knelpuntberoepen raakt dat helemaal ondergesneeuwd, maar het blijft wel een feit. Vlaanderen telde afgelopen maand 80.000 kortgeschoolde werkzoekenden. Voor die groep waren er 33.000 beschikbare jobs. Dat is 2,5 werkzoekenden per job. Afgelopen maand waren er ook 65.000 middengeschoolde werkzoekenden. Voor 16.000 beschikbare jobs. Of 4 werkzoekenden per job.

Twee. De verplichte gemeenschapsdienst verdringt vaste jobs. In het Verenigd Koninkrijk zijn systemen van zogenaamde workfare work als voorwaarde voor welfare – al langer in voege. De resultaten werden grondig geëvalueerd, met controlegroepen en verschillende meetpunten. Minstens een deel van de workfare-arbeiders doet werk dat vroeger door gewone betaalde werkkrachten werd verricht. In plaats van nieuwe banen te creëren, vernietigen deze systemen normale banen. Het is net om die reden van verdringing dat de Belgische RVA zo streng is ten aanzien van vrijwilligerswerk door werklozen. Wat is het onderscheid met gemeenschapswerk?

Drie. Het goedkope gemeenschapswerk – 1,3 euro per uur – zal de druk op de lonen onderaan de arbeidsmarkt verhogen. Ook dat blijkt uit de ervaring in het Verenigd Koninkrijk. Daar vind je nu twee soorten helpers bij het middagmaal in een rusthuis: helpers met een loon en helpers zonder loon, in het kader van het zogenaamde Community Work Programme. De ‘gratis’ community workers verhogen logischerwijze de druk op de lonen en op de arbeidsvoorwaarden van hun betaalde collega’s.

Vier. Langdurig werklozen vormen een specifieke groep, met specifieke problemen. Wie het gemeenschapswerk ‘niet aanvaardt’ of ‘niet goed uitvoert zonder geldige reden’ verliest zijn uitkering, zegt de Vlaamse regering. Een studie van de Karel de Grote Hogeschool en de Brusselse Université Saint-Louis, nog besteld door de federale regering-Michel, toont aan dat verplichte gemeenschapsdienst minstens gedeeltelijk zal uitdraaien op een schorsingsmachine. Gevolg: het aantal mensen met een inkomen onder de armoedegrens zal toenemen.

Vijf. De verplichte gemeenschapsdienst zal tot slot ook geen besparing betekenen. In de eerste plaats omdat het systeem de kans op doorstroming naar volwaardige banen niet verhoogt. Dat blijkt uit vergelijkingen tussen de experimenten- en de controlegroep in het Britse Community Work Programme. De kosten daarentegen zullen wel toenemen.

“Het college is er niet in geslaagd de kosten per uitkering te verlagen”, besluit de Rotterdamse Rekenkamer in een lijvig rapport over de verplichte gemeenschapsdienst in de Nederlandse havenstad. Integendeel. Mensen tewerkstellen is een heel andere opdracht dan mensen aan een job helpen. De VDAB zal naast arbeidsbemiddelaar ook werkgever moeten worden. Met maar liefst 419 personeelsleden minder, want de Vlaamse regering zet het mes in de bemiddelingsdienst. De frustraties over gebrek aan tijd om mensen écht te helpen aan een goede job zullen alleen maar toenemen.

Vijf feitelijke redenen om de verplichte gemeenschapsdienst niet in te voeren. Het enige wat overblijft, is de ‘voor-wat-hoort-wat’-ideologie. De partijen die dat beleid voorstaan, blokkeren ondertussen de lonen van de werknemers en reppen met geen woord over werkbaar werk. Op twaalf bladzijden over activering in het Vlaamse regeerakkoord komt de term werkbaar werk één keer voor.

De hoeksteen van elk werkgelegenheidsbeleid blijft de creatie van nieuwe jobs. Vlaanderen heeft tijdens de pandemie voortdurend vrijwilligers moeten inschakelen omdat zijn eigen diensten structureel onderbemand zijn. Investeer in sterke openbare diensten in de zorg, het openbaar vervoer, het onderwijs, de brandweer, de lokale politie en de jobs zullen volgen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234