Vrijdag 23/08/2019

Opinie

Vergeet TINA. Er is geld genoeg

Kristof Calvo is federaal fractieleider Ecolo-Groen.

Kristof Calvo. Beeld Photo News

Vandaag presenteert premier Charles Michel zijn ambities voor het komende jaar. Hoewel met het Zomerakkoord de inhoud een tikkeltje voorspelbaar is, is het toch altijd uitkijken naar de plannen van ’s lands nummer 1. De achtergrondmuziek van de toespraak is wel al enkele jaren dezelfde: TINA, geleend van Margaret Thatcher en haar mantra There is no alternative. Het kan niet anders, het moet zo, alsof het een soort wiskunde of fysica is. Dat is het regeringsbeleid uiteraard niet.

De dooddoener onder de dooddoeners is dan: berg je alternatieve plannen op want het geld is op. Budgettaire onderbouw is uiteraard belangrijk. Dat is zeker zo bij de jaarlijkse begroting – dan vraag ik vaak zelf om cijfers, cijfers, cijfers. Maar politiek is meer dan begroten en boekhouden. De TINA-tijdsgeest doet nodeloos vele ideeën opdrogen en ontneemt mensen het o zo mooie idee van maakbaarheid en dus vooruitgang.

Dat TINA zich in de hoofden nestelt, merkte ik ook bij de presentatie van ons groot investeringsplan BE.invest 2030 (DM 6/10). Deze krant kopte: een plan van 56 miljard euro. ’s Ochtends op de radio werd ik net niet gevraagd om een excelsheet in te vullen en af te lezen. Net als bij het investeringsplan van Michel werd erg gefocust op het bedrag, terwijl we vooral een visie en een reeks projecten vooruitschuiven, inclusief voorstellen om het plan te financieren.

Uiteraard is de budgettaire context – zeker federaal – geen makkie. Maar – hou u vast – geld is er genoeg, ook voor een ambitieus investeringsplan. De 56 miljard waarvan sprake klinkt erg stevig, maar het is eigenlijk erg haalbaar en nodig. Het is wat al onze overheden (federaal, regionaal en lokaal) samen bijkomend zouden investeren als ze tussen nu en 2030 de publieke investeringen geleidelijk opdrijven tot het huidige niveau van Frankrijk en Nederland, het niveau in ons land in 1983.

Dat het nodig is, merken we dagelijks. We lappen tunnels op in onze hoofdstad en zitten met scheurtjes in kerncentrales, terwijl België alle troeven heeft om bovenaan de rankings te staan. Het aandeel hernieuwbare energie moet dan wel fors omhoog en België kan evolueren naar een topland inzake digitalisering. Niet als doel op zich, maar om onze samenleving eerlijker te maken en het leven van onze landgenoten gezonder. Laat dit geen droom zijn, laat staan een utopie.

Het Planbureau heeft trouwens voorgerekend dat investeren werkt. Ze simuleerde recent wat de impact is van 0,5% van het bbp meer overheidsinvesteringen. Al na één jaar zou het 0,24 procentpunt hoger zijn. Na 20 jaar zou de opbrengst al oplopen tot 2,77 procentpunt. Wanneer je de juiste investeringen doet, bijvoorbeeld inzake mobiliteit of voor de energietransitie, zal je zelfs snel bepaalde uitgaven zien afnemen. Consultancybureau van CLIMACT bracht dat bijvoorbeeld in kaart voor een ambitieuze modal shift. Vandaag zijn we kampioen pendeltijd. Minder tijd verliezen in de files is dan ook erg welkom. Investeringspolitiek is ook niet altijd een centenkwestie. Met ambitieuze productnormen kan je bijvoorbeeld ook heel wat bereiken.

Er is trouwens niet alleen publiek geld, er zijn ook heel wat private middelen. Op dit moment geldt daar zeker: er is geld genoeg. Tijdens de voorbereidingen van BE.invest liet een vertegenwoordiger van de Europese Investeringsbank (EIB) zelfs optekenen: “Er is geen tekort aan geld, integendeel. Er is wel een gebrek aan financierbare projecten”. Het lage rentebeleid maakt dat private investeerders echt op zoek zijn. De Europese Centrale Bank (ECB) liet recent weten dat 12% van de 100 miljard aan opgekochte bedrijfsobligaties zelfs een negatieve rente heeft. In maart gaf Proximus voor 500 miljoen aan obligaties uit met een rente van amper 0,5%, de laagste ooit. Toch waren er bijna drie keer meer intekeningen. Al dat privaat geld kan gemobiliseerd worden voor maatschappelijk nuttige investeringen. Daarvoor is een duidelijke visie, een nationaal investeringsplan dus, wel erg nodig.

Ook de begroting op korte termijn is keuzes maken. Michel & co zoekt het geld bij makkelijke slachtoffers. Of je pensioenen vermindert, dan wel de grote vermogens meer laat bijdragen, is een keuze. Of je je belastingen baseert op arbeid of wat meer op milieuvervuiling, is dat ook. Maar dus ook voor die begroting is elders geld te vinden. Nooit eerder was er zoveel vermogen in ons land. De 10% rijksten hebben alles samen nu al meer dan 1000 miljard euro vermogen. Het geld groeit niet aan de bomen, maar arm is onze samenleving niet.

Nooit werd er meer gepraat over begroten en besparen, maar nooit werd er zo gegoocheld met cijfers en parameters om de begroting toch (een beetje) te doen kloppen. Deze regering zou dus een strakke minister van Begroting goed kunnen gebruiken. Maar dat is niet het enige wat beter kan. De premier mag TINA vandaag dus thuis laten. Wij hopen vooral een premier te zien met visie en ambitie, niet nog eens een boekhouderskabinet met rekenproblemen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden