Zaterdag 21/05/2022

OpinieLouis Ide

Ventilatie is een onderdeel van de strategie maar niet de heilige graal

Louis Ide Beeld Wannes Nimmegeers
Louis IdeBeeld Wannes Nimmegeers

Louis Ide is infectiecontrole​-specialist in het Gentse Jan Palfijnziekenhuis en nationaal secretaris van de N-VA.

Louis Ide

In De Morgen beweert Bert Blocken dat als het over aerosolen gaat ik ‘in de ontkenning leef’, omdat ik ventilatie niet zie als het enige en ultieme middel in de strijd tegen corona (DM 15/1).

Ik nodig Bert Blocken uit om even de paardenbril af te zetten en ruimer te kijken dan zijn eigen discipline.

Ik ben infectiecontrole​-specialist in mijn ziekenhuis. Dit is een compleet ander specialisme dan infectiolo​gie waarbij patiënt per patiënt bekeken en behandeld wordt.

De infectiecontrole-specialist houdt infecties binnen de hele populatie van het ziekenhuis onder controle of tracht ze te beheersen. Ik doe dat al vele jaren. MRSA (de zogenaamde ziekenhuisbacterie), tuberculose, mazelen, multiresistente enterobacteriaceae, legionella, vancomycineresistente enterokokken.... de infectiecontrole specialist houdt ze onder controle. Het is populatiegeneeskunde (in tegenstelling tot de infectioloog dus) en vergt kennis van onder andere ontsmetting, multiresistente kiemen, antibiotica, gezondheidsarchitectuur, waterleidingen, epidemiologie, isolatie, handhygiëne en ook ventilatie...

De afgelopen twee jaar hadden de infectiecontrole-specialisten het extreem druk omwille van het coronavirus. Wij zijn de genietroepen van het ziekenhuis (maar -onvoorstelbaar- niet aanwezig in de vele expertengroepen van de overheid). We moeten trouwens allemaal een beetje infectiecontrole-specialist worden om te begrijpen waarom bepaalde maatregelen soms wel en soms niet helpen in de strijd tegen COVID19. Meer nog, soms werkt een bepaalde maatregel goed in de ene situatie en minder goed in een andere. Zo stipte ik in De Standaard van 8 juni 2020 al aan dat bijvoorbeeld het belang van ventilatie in een vliegtuig groter is dan in een andere situatie.

In een andere situatie is het belang van ventilatie dus veel minder belangrijk. Omdat ik durf te beweren dat ventilatie niet de heilige graal is om corona het hoofd te bieden, word ik weggezet als een ontkenner. Ventilatie is niet de silver bullet. Gedurende de afgelopen twee jaar poneerden allerhande mensen dé oplossing te hebben gevonden: ivermectine, chloroquine, UV-belichting, ventilatie... het passeerde allemaal de revue. Het appelleerde aan een diep verlangen bij de bevolking om van het coronajuk verlost te worden. Mijn mailbox werd door ‘studies’ overbelast. Plots werd iedereen expert. Maar zoals iedereen weet is de kankerpatiënt nu eenmaal geen oncoloog.

In augustus 2021 waren er al 200.000 COVID-studies gepubliceerd. Iedereen met een bepaald idee vond wel een studie die zijn zaak diende. De kwaliteit van sommige studies liet vaak te wensen over. Als straks de heer Blocken een studie start, hoop ik alvast dat hij de protocollen door peers (wetenschappelijke gelijken die wat je doet beoordelen op zijn wetenschappelijkheid) zal laten verifiëren, dat hij voldoende negatieve controlegroepen inschakelt en zijn conflicts-of-intrests meegeeft. Drie essentiële basisvoorwaarden alvorens zelfs een studie te starten.

De frustratie van de heer Blocken en ook zijn interviewer - die me steevast op Twitter ‘dokter droplet’ noemt, wat ik graag als geuzennaam aanvaard - bestaat er in dat ik ‘droplet’ werk in mijn ziekenhuis en niet ‘aerogeen’. Het gaat dus in essentie niet over ventilatie of aerosolen maar over droplet versus aerogeen, want zowel voor droplet als voor aerogeen spelen aerosolen en ventilatie een bepaalde rol. Was het virus aerogeen, zoals mazelen bijvoorbeeld, dan was deze pandemie van een totaal andere orde, want dan zou het virus zich altijd via kleine partikels massief en heel breed door de lucht kunnen verspreiden. Bij dropletinfecties zijn de partikels wisselend en groter zodat ze eerder een impact hebben op de directe omgeving en zich niet zo massief verspreiden (ik druk me vulgariserend uit). Indien dus aerogeen dan zou het virus zich verwoestend via de lucht hebben verspreid. Dat doet het gelukkig niet. Trouwens ik daag de interviewer uit: hij zal geen enkel ziekenhuis vinden dat niet droplet werkt.

In mijn ziekenhuis zijn we erin geslaagd de overdracht van het virus van patiënt op patiënt (de nosocomiale overdracht tijdens uitbraken) op de 680 patiënten te beperken tot 30 en dit door te werken op basis van droplet. Droplet betekent dus dat we afstand bewaren, isolatie ​respecteren, mondmaskers dragen, handhygiëne toepassen, COVID-positieve kamers poetsen en laten rusten... en ​daarbij ook gecontroleerd ventileren. Het is trouwens een wetenschappelijke denkfout ​om het succes in mijn ziekenhuis exclusief toe te schrijven aan ventilatie (omdat het verbouwd werd in 2014) aangezien het ziekenhuispatrimonium in Vlaanderen van hoog niveau is met nieuwe ziekenhuizen onder andere in Roeselare, Kortrijk, Eeklo, Knokke, Ieper, etc. Het zou dus interessant zijn te weten wat de aantallen aan nosocomiale corona-infecties in de andere ziekenhuizen waren. Dat de verspreiding in onze woonzorgcentra vooral in de eerste en tweede golf verwoestend was, had trouwens voornamelijk te maken met het gebrek aan mondmaskers en gebrek aan kennis van de dropletmaatregelen (we hebben ze trouwens ook als ziekenhuis bijgestaan). Een indirect bewijs van de droplethypothese dus, die onlangs door Jonathan Reid (Bristol University) werd bevestigd in Het Laatste Nieuws van 11 januari 2022. Hij stelt: ‘Mensen focussen vooral op slecht geventileerde ruimtes, maar het grootste risico op blootstelling is wanneer je (te) dicht in de buurt van een besmet persoon komt’. Droplet dus.

Tot slot, mocht de studie van Bert Blocken de toets van de peers doorstaan en aantonen dat zijn systemen leiden tot propere lucht (het zou er eigenlijk nog maar aan mankeren), dan nog is de kous niet af. Dan moeten we ons de vraag stellen of we immense bedragen willen besteden aan ventilatiesystemen als de klinische impact omzeggens nul is. Immers het aantal kinderen dat zwaar ziek in het ziekenhuis belandt na een corona-infectie is verwaarloosbaar (met die nuance dat elk kind dat in het ziekenhuis belandt er een teveel is). Mijn punt, het is nooit goed in volle crisis zware structurele beslissingen te nemen zonder goed de gevolgen daarvan te kunnen inschatten.

Ondertussen werkt dokter droplet rustig voort en zal hij zijn data delen met zijn peers op een symposium van Sciensano. Laat u verder vaccineren en boosteren, want het vaccin is het eerste en beste verdedigingsmiddel in de strijd tegen het virus.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234