Maandag 13/07/2020

OpinieEwald Engelen

Veganisme is het enige adequate antwoord op corona

Ewald Engelen.Beeld ANP

Ewald Engelen is hoogleraar financiële geografie aan de Universiteit van Amsterdam en publicist. Engelen is coauteur van Kanarie in de Kolenmijn (2016).

Voor overtuigde veganisten was het al jaren duidelijk: van dierlijke eiwitten kun je maar beter afblijven. Niet alleen omdat het gepaard gaat met onbeschrijflijk dierenleed. Iedere dag leggen pakweg drie miljard dieren het loodje omdat wij ze zo graag nuttigen. Noch omdat het overmatig eten van dierlijke eiwitten is gecorreleerd met veel voorkomende welvaartsziektes als hartaandoeningen, kanker en obesitas. En noch omdat in de mondiale productieketens van de vee- en vleesindustrie de voedselveiligheid steeds lastiger te garanderen valt, met steeds vaker voedselschandalen tot gevolg.

Maar vooral wel omdat de grootschalige productie van diezelfde eiwitten de perfecte voedingsbodem is gebleken voor pandemieën. Zoönosen – dierziektes die overspringen op mensen – zijn zo oud als het samenleven van mens en dier. Datzelfde geldt voor epidemieën: die zijn zo oud als de stad en andere concentraties van mensen en dieren. Lees Jared Diamonds klassieker Guns, Germs and Steel uit 1997 er maar op na.

En toch is er sinds de neoliberale revolutie van eind jaren zeventig iets veranderd. Afgekeken van de Verenigde Staten, waar in de jaren vijftig de megastal is ontstaan, zijn met de opkomst van de bio-industrie en de mondiale vee- en vleesketens de frequentie, ernst en omvang van dit soort epidemieën toegenomen. Met maar een beetje overdrijving kun je stellen dat het ritme van de gekkekoeienziekte, het vogelpestvirus, MERS, ebola, de Afrikaanse en Mexicaanse varkenspest, Q-koorts, SARS en nu dan Covid-19 steeds hectischer is geworden.

Het zijn mutaties van dierenvirussen die voor mensen dodelijk kunnen zijn. En het zijn allemaal virussen die de overstap van dier op mens hebben kunnen maken doordat onze intensieve vleesondernemingen in hun jacht op winst steeds dieper in de poriën van lokale ecosystemen zijn doorgedrongen en daarmee onbedoeld bruggen hebben geslagen waarover deze ziektes menselijke dragers kunnen vinden.

Ogenschijnlijk is de sprong van dier op mens van Covid-19 de schuld van onhygiënische Chinese wildmarkten. In werkelijkheid – zo laat rapport na rapport zien – hebben wij met de anonimisering, mondialisering en ‘massalisering’ van onze vleesproductie zelf het zaad gezaaid waaruit deze pandemie is ontstaan. De vleermuis was de vonk die het vat buskruit dat wij met onze vleesindustrie hebben klaargezet tot ontploffing heeft gebracht.

Maar het grootindustriële vleesbedrijf is op nog meer manieren vervlochten met corona. Zoals het overmatig consumeren van dierlijke eiwitten gecorreleerd is met welvaartsziektes, zo zijn deze welvaartsziektes op hun beurt gecorreleerd met de kans om aan corona te overlijden. Studies leren dat voor mensen onder de zestig de kans op opname vanwege corona door obesitas wordt verdubbeld tot verviervoudigd. Dat betekent niet dat je niets te vrezen hebt als je veganist bent. Wel dat je kans op obesitas er sterk door vermindert en je daardoor minder gevaar loopt door corona te worden geveld.

Volgens onderzoek halveert de kans op obesitas als je kiest voor een plantaardig dieet. En uiteraard is de toegang tot een goed, gezond plantaardig dieet ongelijk verdeeld, zoals de spreekwoordelijke voedselwoestijnen in de Amerikaanse binnensteden laten zien. Klasse, ras, obesitas en corona vormen daar en hier een tragisch, onontwarbaar kluwen.

Sinds een paar dagen staan de media bol van berichten over de massa-infecties die wereldwijd in slachthuizen zijn uitgebroken. In Nederland, Duitsland en de Verenigde Staten zijn abattoirs de brandhaarden geworden van een nieuwe explosie aan coronagevallen. In de VS zijn meer dan tweehonderdduizend werknemers van slachthuizen positief bevonden. En een paar dagen geleden werd bekend dat in het grootste slachthuis van Duitsland meer dan duizend coronagevallen zijn geconstateerd. Ook in Nederland is bij een aantal slachthuizen corona vastgesteld.

Uiteraard wordt dat geweten aan de erbarmelijke arbeidsomstandigheden waarin de veelal Oost-Europese werknemers moeten werken. Gemakshalve wordt dan vergeten dat het coronavirus al jaren welig tiert in het mensonterende dierenpark dat we bio-industrie noemen. En dat dit een ongeluk is waarop je kon wachten.

De vleesindustrie is zowel bron, transmissieriem als facilitator van de ramp die corona heet. Wachten op een vaccin kan lang duren. En omdat het virus muteert, zijn we zelfs met een vaccin niet veilig. In deze onzekere wereld is één ding zeker: zolang we doorgaan met het nuttigen van steeds goedkoper, industrieel geproduceerd vlees, zullen we geconfronteerd worden met pandemieën.

De conclusie is duidelijk: veganisme is het enige adequate antwoord op corona. Het is een conclusie die gelukkig steeds meer mensen trekken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234