Maandag 30/01/2023

OpinieNYT-columnist Paul Krugman

Veel mensen spreken van een ‘cryptowinter’. Maar dat is te optimistisch

Paul Krugman en beeld van Sam Bankman-Fried. Beeld RV
Paul Krugman en beeld van Sam Bankman-Fried.Beeld RV

Paul Krugman is Nobelprijshouder economie en columnist bij The New York Times.

Paul Krugman

Een jaar geleden haalden bitcoin en andere cryptomunten recordprijzen, met een totale marktwaarde in de buurt van 3 triljoen dollar. In de VS maakten sterren als Matt Damon er reclame voor. Politici waren enthousiast. Sceptici, zoals ondergetekende, kregen te horen dat ze het gewoon niet snapten.

Sindsdien zijn de prijzen van crypto ingestort en gaan meer en meer crypto-instellingen in een schandaalsfeer onderuit. De implosie van de cryptobeurs FTX, die naar verluidt het geld van haar beleggers gebruikte om een aanverwant investeringsfonds overheid te houden, krijgt de meeste aandacht van de media maar is lang niet uniek.

Veel mensen spreken van een ‘cryptowinter’. Maar dat is te optimistisch. Dit lijkt meer en meer op een ‘Fimbulwinter’, de eindeloze winter die in de Noorse mythologie voorafgaat aan het einde van de wereld. In dit geval dus de cryptowereld, niet alleen die van de munten maar ook van heel het idee van de organisatie van het economische leven rond de fameuze ‘blockchains’.

Goedgelovige kleine beleggers

De echte vraag is volgens mij waarom niet alleen goedgelovige kleine beleggers maar ook grote financiële spelers en ondernemingen geloofden dat dit onzalige idee de golf van de toekomst was.

Een blockchain is een digitaal register dat aan een actief gekoppeld is en de geschiedenis van de transacties met dat actief bijhoudt: wie het van wie gekocht heeft, enzovoort. Het actief kan een digitaal token zijn, zoals een bitcoin, maar ook een aandeel of zelfs een fysiek object, zoals een vrachtcontainer. Wat blockchains bijzonder maakt, is dat ze gedecentraliseerd zijn. Het register wordt niet bewaard op de computers van een enkele bank of onderneming: het bevindt zich in het openbare domein, via protocollen die ervoor zorgen dat veel mensen de registraties op veel servers bijhouden.

Deze protocollen zijn heel slim, vertelt men me. Ik wil dat best geloven. Maar ik krijg nooit een antwoord op een simpele vraag: wat is het nut? Waarom doe je de moeite om een register op veel plaatsen bij te houden?

Paul Krugman. Beeld rv
Paul Krugman.Beeld rv

Het oorspronkelijke argument voor bitcoin draaide om vertrouwen: je hoefde niet meer bang te zijn dat de banken met je geld aan de haal zouden gaan of dat de overheid je geld door inflatie zou ontwaarden. In werkelijkheid stelen banken zelden het bezit van hun klanten, terwijl crypto-instellingen gemakkelijker voor de verleiding bezwijken. En de extreme inflatie die het geld zijn waarde doet verliezen, komt meestal slechts in tijden van politieke chaos voor.

Maar er zou nog een andere, meer bescheiden reden zijn om de blockchaintechnologie te gebruiken. Niet voor cryptomunten maar als een goedkope, veilige manier om transacties en andere zaken te beheren. Ook deze droom lijkt op sterven na dood. Te midden van de ophef over FTX vraag ik me af of men wel merkt dat de enkele instellingen die ernstige pogingen hebben gedaan om blockchains toe te passen dat lijken op te geven.

Grote doorbraak

Vijf jaar geleden maakte de Australische beurs bekend dat ze een blockchain zou gebruiken om transacties te verwerken. Dat werd aangekondigd als een grote doorbraak. Twee weken geleden werd het plan in stilte afgeschreven, na 168 miljoen dollar verlies. Ook Maersk, een van ’s werelds grootste rederijen, heeft laten weten dat het een streep zet onder zijn project om toeleveringsketens met een blockchain te beheren.

Tim Bray, een voormalig medewerker van Amazon Web Services, legt in een blog uit waarom Amazon nooit een eigen blockchain heeft gestart: het kon geen duidelijk antwoord vinden op de vraag “wat is het nut ervan?”

Hoe is een technologie die nooit de toets van de kritiek kon doorstaan, uitgegroeid tot een zo belangrijk fenomeen?

Waarschijnlijk door een combinatie van factoren. Politieke ideologie heeft er een rol in gespeeld. Niet alle fans van crypto waren rechts, maar het wantrouwen ten aanzien van de banken – we weten allemaal wie daar aan de touwtjes trekt – en van door de overheid gecontroleerd geld zorgde voor een harde kern van aanhangers. De romantiek van hightech speelde er ook in mee. De onbegrijpelijkheid van het cryptoverhaal was een tijdlang een verkoopargument. En toen de cryptomunten snel in waarde stegen, stapten heel veel mensen in de bubbel uit angst om de boot te missen, bovendien beïnvloed door de grote investeringen van de sector in marketing en het kopen van politieke invloed.

Tragedie

Het is een verbijsterend verhaal. Het is ook een tragedie. Niet alleen omdat een heleboel kleine beleggers veel of zelfs al hun spaargeld hebben verloren, maar ook omdat de cryptobubbel een enorme impact heeft op de maatschappij in haar geheel. De productie van bitcoins verbruikt evenveel energie als heel wat landen. Ik heb geprobeerd de waarde te schatten van de middelen die worden besteed om die in essentie waardeloze tokens aan te maken: het gaat waarschijnlijk om tientallen miljarden dollars, nog los van de milieuschade. Tel daar de kosten van de andere tokens bij en de middelen die verloren gaan in mislukte pogingen om een blockchainbenadering op alles toe te passen, en we spreken van een gigantische verspilling.

Ik twijfel er niet aan dat mensen zullen blijven herhalen dat ik het niet snap. Maar het ziet er nu echt naar uit dat er niets te snappen valt.

Deze bijdrage verscheen eerst in The New York Times

Lees ook

Meer rente op uw spaargeld bij de grootbank kan u vergeten. Wat u wel kunt doen? Een nieuwe rekening openen

‘Alleen maar sparen is eigenlijk nooit slim’: financieel expert Pascal Paepen over inflatie, sparen en beleggen

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234