Zondag 17/01/2021

OpinieDeniz Agbaba

Van Turkije over Polen tot België: femicide is overal een probleem. Dat vraagt een Europese aanpak

Deniz Agbaba.Beeld Aurélie Geurts

Deniz Agbaba is voorzitster van Groen Brussel.

Vandaag, 25 november, is de Internationale dag tegen geweld tegen vrouwen en blik ik terug op afgelopen zomer. De moord op Pinar Gültekin in Turkije trok een wereldwijde solidariteitsgolf op gang. Facebook en Instagram werden overspoeld door duizenden zwart witfoto’s van vrouwen die aandacht vroegen voor het lot van Pinar met de campagne #WomenSupportingWomen. De jonge vrouw werd verkracht, vermoord, in brand gestoken in een olievat gedumpt en met beton overgoten door haar ex-vriend.

Ondanks de wereldwijde solidariteit bleef het oorverdovend stil in nationale parlementen. Parlementaire verzoeken om Turkije op het matje te roepen, bleven uit. Dat is wrang als je weet dat Turkije er geen geheim van maakt uit Verdrag van Istanbul, dat strijdt tegen geweld tegen vrouwen, te willen stappen, wat de deur naar nog meer geweld openzet.

Maar laten we niet alleen Turkije met de vinger wijzen. Femicide is een probleem in elk EU-land en dat vraagt om een gecoördineerde aanpak. In Polen heet Pinar namelijk Anja en bij ons in België Salwa of Ilse. Ongeacht hun naam en waar dan ook in de wereld, overal wordt de moord op hen geklasseerd als ‘familiedrama’ of ‘passionele moord’. Maar laten we eerlijk zijn. Deze vrouwen worden vermoord omdat ze vrouw zijn. En vaak door mannen die menen dat deze vrouwen ‘hun’ vrouw zijn, waarover zij beslissingsrecht hebben, zelfs over hun recht op leven. Dit gevoel, in combinatie met het verkeerd klasseren van de misdaad, zorgt ervoor dat er een vorm van straffeloosheid heerst en dit maakt de situatie urgent. In België heeft de federale regering deze urgentie begrepen: ze zal onderzoeken hoe femicide opgenomen kan worden in het strafwetboek.

Wanneer het gaat om gendergerelateerd geweld, is het essentieel dat beleidsmakers bij beleidsontwikkeling voldoende geïnformeerd worden. Wanneer men het heeft over femicide, is het belangrijk om de ware aard en impact van de misdaad te begrijpen. Die is afhankelijk van de beschikbare gegevens, en laat dat nu net heel het probleem zijn. Er zijn volgens het European Institute for Gender Equality (EIGE) naast schaarse gegevens weinig vergelijkbare gegevens op Europees niveau. Zo beschikt slechts 47 procent van de Europese lidstaten over gegevens omtrent femicide zoals vooropgesteld in de EIGE-indicator voor data-collectie die zeer duidelijke richtlijnen en best practices verzamelt over hoe men data kan verzamelen over intiem partnergeweld, verkrachting en femicide. Ook in België loopt het nog niet zoals zou moeten: sinds 2017 zijn er 138 gevallen als femicide erkend, maar vermoedelijk ligt het cijfer in realiteit veel hoger. Bij gebrek aan een eenduidig meetinstrument, beschikken we niet over correcte cijfers.

De manier waarop femicide geregistreerd wordt, kan dus zorgen voor heel wat verkeerde interpretaties over wat het precies inhoudt en daardoor evenmin leiden tot een juiste aanpak om dit te bestrijden.

Terwijl beleidsmakers, institutionele instellingen en justitie discussiëren over wat nu het best is, tonen vrouwen wereldwijd dat hun geduld op is. Of het nu gaat om de Monday Women’s strike in Mexico, 50 million missing campaign in India of het platform VZW Stop Femicide in België: wereldwijd geven vrouwen op hun manier een reactie op een sociaal probleem waarbij de verhouding tussen man en vrouw aan de kaak wordt gesteld. Een verhouding waarbij mannen vrouwen kunnen vermoorden onder de noemer van passionele moord of familiedrama en dit kunnen inroepen als verzachtende omstandigheden.

Europa kan een leidende rol opnemen wat vrouwenrechten betreft. De COVID steunmaatregelen bieden een uitgelezen kans voor Europa om haar sociaal gelaat te laten zien als voorvechter van mensenrechten. Het is het moment bij uitstek om de strijd tegen femicide en het vrijwaren van vrouwenrechten hoog op de politieke agenda te plaatsen. Dat kan door de steunmaatregelen te koppelen aan het respecteren, ondertekenen en ratificeren van internationale verdragen zoals het Verdrag van Istanbul of de Declaratie van Wenen, specifiek gericht op femicide. Door ervoor te zorgen dat landen een nationaal actieplan opstellen om femicide te bestrijden en daarvoor voldoende middelen ter beschikking stellen om ze uit te voeren.

En de EU doet dit best snel, want elk slachtoffer is er een te veel.

Dit opiniestuk komt naar aanleiding van een conferentie omtrent femicide op 25/11 in het EU-parlement. Meer info over ‘Femicide Rising Globally: the urge for effective legislation’ via de Facebookpagina van Groen Brussel.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234