Donderdag 06/05/2021
Bart Eeckhout Beeld DM
Bart EeckhoutBeeld DM

StandpuntBart Eeckhout

Vaccinpatenten tijdelijk opschorten is niet alleen een kwestie van altruïsme, maar ook van eigenbelang

Bart Eeckhout is hoofdredacteur van De Morgen.

Dag na dag breekt India het eigen dieptreurige wereldrecord van het aantal besmettingen met Covid-19. Meer dan 3.000 coronadoden zijn er een dagelijkse realiteit, net als in Brazilië, die andere niet te temmen coronabrandhaard op de wereldkaart. In beide landen smeken dokters, families en zieken om ventilatoren en zuurstofflessen. Zelfs voor het begraven of cremeren van doden zijn er middelen te kort.

Het einde van dat drama is nog lang niet in zicht. Maar er is iets dat wij kunnen doen. Niet meteen, wel zo snel mogelijk. Wij, hier in het welvarende Westen, zouden tijdelijk het patent op coronavaccins kunnen opheffen, zodat die vaccins zo snel mogelijk zo globaal mogelijk verspreid kunnen worden.

Over het tijdelijk schrappen van patentrechten is al langer een debat gaande. De grote ondernemingen in de farma-industrie houden het been stijf. Ze worden daarin tot nader order gesteund door de Verenigde Staten en de EU, tegen de wil in van landen als India en Zuid-Afrika, die al langer roepen om het patenttaboe te doorbreken in naam van de wereldgezondheidszorg.

De argumenten om dat niet te doen zijn bekend. De snelle beschikbaarheid van coronavaccins is een wonder van wetenschappelijk, farmacologisch vernuft. Farmabedrijven stellen dat dat enkel mogelijk was na een harde competitie met flinke investeringen, en dat het daaruit voortkomende succes beloond mag worden. Dat is juist, en daarom zou het niet meer dan fair zijn dat er tegenover het vrijgeven van formules, kennis en licenties een goede prijs komt te staan.

Maar wel een gereguleerde prijs. Er zijn namelijk ook goede argumenten om de winst ondergeschikt te maken aan de essentiële ambitie om zo snel mogelijk de hele wereld in te enten. Vele investeringen in farma-ontwikkeling waren enkel mogelijk door genereuze overheidssteun. Rechtstreekse steun via subsidie van research & development en fiscale gunstmaatregelen, maar ook onrechtstreeks via het voorzien van excellent onderwijs en wetenschappelijk onderzoek. Daar mag dus iets tegenover staan, nu de nood hoog is.

Standpunten zijn aan het verschuiven, in de VS en ook in de Belgische regering. Dat is een ronduit goede zaak. Altruïsme is een uitstekende reden om dit te doen: vaccins zo snel en zo veel mogelijk beschikbaar maken voor iedereen is een aantoonbare vooruitgang voor de hele wereld.

Maar ook welbegrepen eigenbelang is een goede reden. Trage vaccinatie in grote delen van de wereld geeft het coronavirus vrije baan om te muteren en te variëren. Die varianten spoelen vroeg of laat ook hier aan, zoals nu al met de Britse, Zuid-Afrikaanse, Braziliaanse of Indiase variant gebeurd is. Het is niet zeker of de vaccins die varianten de baas zullen blijven kunnen, en dus leidt uitgestelde vaccinering elders ook hier tot meer besmettingen, meer ziektes en meer onzekerheid. Wie die duivelse spiraal wil doorbreken, weet wat de remedie is.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234