Woensdag 23/10/2019
Beeld rv

Column Julie Cafmeyer

Uitdaging voor cartoonisten: stel jullie privileges eens in vraag

Julie Cafmeyer is columnist. 

De cartoonist António Moreira Antunes maakt voor The New York Times een controversiële cartoon die door sommigen antisemitisch wordt bevonden. De krant verontschuldigt zich en beslist om niet langer politieke cartoons te publiceren. Cartoonisten van The New York Times worden bedankt voor bewezen diensten. Zo ook Pat Chabatte die reageert: “Ik leg de pen neer.” Hij is boos en vindt dat sociale media geplaagd worden door ‘moraliserende bendes’.

Cartoonist Marc De Cloedt reageert in deze krant: “Dit verwacht je van Arabische of Oost-Europese landen. Niet van de belangrijkste krant van de VS, het land van de vrijheid.” Daarbij vindt hij het vernederend voor een cartoonist om zich te verontschuldigen voor een cartoon. “Natuurlijk kunnen cartoons slecht vallen, kunnen cartoons kwetsen. Maar dan is dat maar zo. Sommige lezers zullen zich altijd storen aan sommige cartoons.”

Wie zijn deze ‘sommige lezers’ die zich gekwetst voelen? En met wie wordt het meest gelachen? Ik heb vrienden van kleur die het moe zijn dat ze steeds op een stereotiepe manier in beeld worden gebracht. Ik heb vrienden die geloven in andere goden en het moe zijn bespot te worden om hun geloof. Ik heb homoseksuele vrienden die het moe zijn dat er gelachen wordt met hun geaardheid. En zelf ben ik een vrouw en ben ik het moe dat een vrouw zo vaak als een louter seksueel of dom en hulpeloos wezen in beeld wordt gebracht. (Is het grappig dat Charlie Hebdo in zijn laatste nummer vrouwenvoetbal reduceert tot een kut?)

Opportuniteit

Het is te makkelijk voor vrijheid te pleiten en tegelijk geen empathie te tonen voor de gevoeligheden van anderen. Het is allesbehalve vrij om anderen te kwetsen en te zeggen: ‘dat is dan maar zo’. Ondanks de vrije meningsuiting kan je als cartoonist ook stilstaan bij het feit dat sommige grappen giftig zijn en anderen zelfs kunnen belemmeren in het ontwikkelen van hun identiteit. Wie vrij is, denkt ook na over de vrijheden van een ander.

Ik begrijp dat het zwaar is als je job wordt geschrapt, maar is het ook niet een opportuniteit om stil te staan bij de redenen waarom sommigen zich gekwetst voelen? In plaats van de pen neer te leggen, kan het een nieuwe inspiratie betekenen voor cartoonisten. Om ook zichzelf in vraag te stellen.

Kan je luisteren naar de mensen met wie je lacht? Hoe ga je om met mensen die niet akkoord gaan met racistische, vrouwonvriendelijke, homofobe of transfobe spotprenten die van hen gemaakt worden? Wat is je privilege?

Het zou tot nieuwe tekeningen kunnen leiden, nieuwe grappen, een nieuwe beeldtaal. Het besef dat vrijheid een groter begrip is dan ten koste van alles en iedereen je cartoon in de krant te willen plaatsen. Misschien zouden de cartoonisten deze week eens hun privileges in vraag kunnen stellen? Dat zou ik pas grappig vinden. Ik daag jullie uit!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234