Zaterdag 25/01/2020

Opinie

Tussen droom en daad staan moeilijke begrotingsbeslissingen

Minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA) ligt onder vuur omwille van de tegenvallende inkomsten. Beeld belga

Caroline Ven is gedelegeerd bestuurder van ETION, Forum voor geëngageerd ondernemen.

Het verslag van het Monitoringcomité ter voorbereiding van de begrotingscontrole is als een bom ingeslagen in de Wetstraat, en ver daarbuiten. Het is heel gebruikelijk dat enkele maanden na de initiële begrotingsopmaak wat moet worden bijgestuurd. De groeicijfers zijn immers altijd wat anders dan eerst voorspeld. Onvoorziene zaken of moeilijk in te schatten ontwikkelingen doorkruisen de ramingen, zoals bijvoorbeeld de vluchtelingencrisis.

Maar ditmaal valt niet zomaar een beetje bij te sturen. Neen, het gaat hier wel degelijk om een serieuze krater waarbij - afhankelijk van hoe stringent men vasthoudt aan de oorspronkelijke doelstellingen - tussen de 2 en 3 miljard moet worden dichtgereden. In plaats van een begrotingscontrole, is dat de omvang van een volwaardige en zelfs zware begrotingsronde. En zulk nieuws komt blijkbaar geheel als een verrassing? Natuurlijk niet.

De eerste kanariepiet in de koolmijn was al gekend bij de taxshift. De Nationale Bank van België oordeelde al in haar analyse van eind november vorig jaar dat de taxshift in 2016 voor 1,9 miljard euro ondergefinancierd zou zijn. Alvorens we denken dat we daarmee het ergste nu al hebben gehad: tegen 2020 zal dat niet gefinancierd tekort verder oplopen tot gecumuleerd 6,6 miljard euro.

Ook in het jaarverslag dat de Bank in februari jongstleden publiceerde, stelt zij bij deze regering een gebrek aan daadkracht qua begrotingsdiscipline vast. We staan zelfs aan kop in de ranking van eurolanden die nog de grootste structurele begrotingsinspanning moeten leveren om onze middellangetermijndoelstelling te behalen. Toegegeven, die weinig benijdenswaardige positie komt niet zomaar vanzelf. Het structureel begrotingsresultaat verslechterde zelfs licht in 2014 om het afgelopen jaar enigszins te verbeteren, maar onvoldoende vergeleken met wat van ons land verwacht werd. Men krijgt hierdoor toch stellig de indruk dat de sanering niet onmiddellijk aan de top van de beleidsprioriteiten staat. Een ontsporing loert in zo'n context van veronachtzaming al snel om de hoek.

Caroline Ven. Beeld rv

Wat deze begrotingsthriller des te spannender maakt, is dat de gevolgen ervan voor ons land wel erg nefast kunnen zijn. Laten we teruggaan naar het ABC van de schulddynamiek. Ten eerste wordt ons land erg kwetsbaar voor een renteopstoot zodra de financiële markten opnieuw zouden twijfelen over de terugbetalingscapaciteit van ons land. In de huidige periode van zwakke economische groei is zoiets niet ondenkbaar. De hoge zorg- en pensioenfactuur die ons nog te wachten staat door de vergrijzende bevolking versterkt dit effect. In zulke context is een terugkeer naar meer voorzorgsparen bij de bevolking een typisch verschijnsel.

De tegenhanger van zo'n stijgende spaarquote, is natuurlijk dat mensen minder gaan consumeren, wat weer een rem zet op de al magere economische groeidynamiek. Essentiële beleidsdoelstellingen, zoals mobiliteitsinfrastructuur, onderwijs, welvaartszekerheid van de uitkeringen kunnen op den duur niet meer de middelen krijgen die men eraan zou willen toewijzen. Tussen droom en daad staan moeilijke begrotingsbeslissingen... Als de begroting niet tijdig structureel wordt bijgestuurd, dan dreigen de maatschappelijke kosten van dat uitstel ons duur komen te staan.

Men kan bezwaarlijk beweren dat dit ons nu eenmaal onverwachts overkomt. Er waren al meer dan voldoende waarschuwingsschoten gelost, door de Europese Commissie, maar ook door de eigen instellingen in de context van hun macro-economische analyses. Men zou deze rapporten beter wat meer ter harte nemen in plaats van te hopen op meevallers om het begrotingsgat te dichten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234