Zondag 26/05/2019

Opinie Francis Stijnen

Turnhout met faillissement bedreigd. En vele andere steden ook

Turnhout. Beeld Damon De Backer

Francis Stijnen (CD&V) is schepen van Financiën in Turnhout.

Turnhout stevent af op een diepe financiële kloof. Nochtans voert het stadsbestuur al jarenlang een gezond financieel beleid, en met succes, want vandaag is de toestand rooskleurig. Dat het desondanks fout dreigt te lopen, ligt buiten de reikwijdte van lokale bevoegdheden. De oorzaak is een oude, onrechtvaardige regelgeving omtrent pensioenen van statutaire gemeenteambtenaren.

Lokale besturen zijn de enige werkgevers in België die zelf opdraaien voor de pensioenlasten van hun voormalige (vastbenoemde) medewerkers. Zij dragen niet alleen bij aan de ‘grote pot’ van de sociale zekerheid waarmee de pensioenen van contractuele medewerkers worden betaald, zij moeten daarnaast nog een aparte kleinere pot spekken voor hun statutaire medewerkers. En aangezien de laatstgenoemde niet zoals de eerstgenoemde solidair door de hogere overheden wordt aangevuld in geval van nood, moeten de lokale besturen ook nog eens zelf een aanzienlijke reserve aanleggen via responsabiliseringsbijdragen. En juist die bijdragen doen de uitgaven voor Turnhout ontsporen en brengen alle toekomstige investeringen in gevaar. De marge voor nieuw beleid krimpt en zelfs de bestaande dienstverlening komt onder druk te staan.

Doof en blind

Dat we nu aan de alarmbel trekken, komt door het voortschrijdende probleem: sinds de jaren 80 van de vorige eeuw werd het statutaire korps stelselmatig afgebouwd en vervangen door contractuele medewerkers. De toenmalige regeringen initieerden die omslag van hogerhand via allerhande banenplannen en subsidies om de hoge werkloosheid in te dammen. Lokale overheden zagen zich daardoor jarenlang en maatregel na maatregel verplicht om tijdelijke en gesubsidieerde contractuele personeelsleden in dienst te nemen. Maar hoewel de hogere overheden zo zelf de kiem hebben geplant voor de escalerende problematiek, houden ze zich voorlopig doof en blind voor de gevolgen die de gemeentebesturen verlammen. En ondertussen betalen steeds minder statutaire ambtenaren mee voor de pensioenen van steeds meer gepensioneerde ex-collega’s.

In 2019 betaalt Turnhout 5,9 miljoen euro aan responsabiliseringsbijdragen, bij het begin van de volgende legislatuur in 2025 zal dat bedrag al opgelopen zijn tot 13,9 miljoen om vervolgens te pieken in 2029 met ruim 15,25 miljoen, wat ongeveer 17 procent is van het totale jaarbudget. Of anders uitgedrukt, meer dan de ruimte die de stad nodig heeft om jaarlijks te kunnen investeren in onderhoud en vernieuwing van wegen, stoepen, fietspaden, gebouwen, openbaar groen en duurzame maatregelen.

Gezondheidszorg in het gedrang

En alsof dat nog niet erg genoeg is, moeten we daarbovenop voort in het volle besef dat ook onze gezondheidszorg in het gedrang komt. Steden met een voormalig OCMW-ziekenhuis worden namelijk ook daar getroffen, en het is juist in die ziekenhuizen dat de pensioenbom het eerst zal barsten. Van de genoemde bedragen zijn respectievelijk 3,8 miljoen (2019), 9 miljoen (2025) en 9,55 miljoen euro (2029) bestemd voor gepensioneerden van het ziekenhuis. Turnhout toonde zich bereid om een regionale zorgfunctie op te nemen, maar krijgt daarvoor een onbetaalbare rekening gepresenteerd. Regionale solidariteit is er onvoldoende. Zo wordt ons ziekenhuis financieel ondermijnd, en een eventueel bankroet zou de eerste van een lange rij dominostenen kunnen zijn. Tenzij een hogere overheid nog op tijd – dus heel snel – ingrijpt om de ramp in te dijken, dreigt een massale catastrofe, namelijk het faillissement. 

Mocht het alleen om Turnhout gaan, dan zou die hogere overheid het nog kunnen riskeren om de stad in de verre Kempen aan haar lot over te laten. Maar aangezien vele andere steden, waaronder enkele toonaangevende steden in Vlaanderen, in hetzelfde schuitje zitten, verwachten we dat zij wel solidair met ons zullen zijn. En dat ze onze vraag hardop zullen steunen en overnemen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.