Donderdag 18/08/2022
Sammy Mahdi. Beeld Tim Dirven
Sammy Mahdi.Beeld Tim Dirven

Column

Turkse kiezers, laat jullie door niemand bedotten

Sammy Mahdi is politicoloog en voorzitter van CD&V Saint-Jans-Molenbeek. Zijn wisselcolumn met Derk Jan Eppink verschijnt elke donderdag.

Sammy Mahdi

Ik heb nooit begrepen waarom mensen mogen stemmen voor verkiezingen in het land van hun favoriete badplaats. Dat geldt voor Mehmet uit Beringen evenzeer als voor Marijke uit New York. Toegegeven, ik trek het wat op flessen. Uiteraard kan je een meerlagige identiteit hebben, de politieke en maatschappelijke actualiteit van je tweede land op de voet volgen en ook van mening zijn dat je het recht hebt om de toekomst van 'jouw' land mee te bepalen, ook al woon je er niet.

Sta me evenwel toe van mening te verschillen. Indien je niet afhankelijk bent van de welzijnsvoorzieningen, het onderwijs, de pensioenen, de arbeidsmarkt of de rechten en vrijheden van een land, dan is jouw stem bij een referendum over de invoering van een presidentieel systeem in Turkije evenveel waard als die van pakweg een Belg met Irakese roots uit Molenbeek. Pakweg hé.

Maar goed, de spelregels zijn wat ze zijn. De peilingen voorspellen een nek-aan-nekrace. Het neen-kamp staat lichtjes voor, maar in West-Europa rekent Erdogan op zijn trouwe aanhang om het tij alsnog te keren. Dat beseffen ze blijkbaar ook in West-Europa. Met paniekvoetbal worden in allerijl Turkse campagnes verboden. Zelfs in zijn stoutste dromen had Erdogan zo’n rode loper van het Westen niet verwacht.

Maandenlang benadrukte de Turkse president dat Turkije vrijer is dan Europa, dat het Westen zich zorgen maakt om een slagkrachtiger Turkije en dat de Europese Unie uitblinkt in hypocrisie. Recht op vrijheid van vreedzame vergadering? Blijkbaar niet voor Turken, maar wel voor de PKK. “Zie je wel, ze zijn tegen ons, ze vrezen ons!”

Aan alle kiezers, laat u dus niet kennen door de druk vanuit Europa, noch vanuit Turkije.

Poppenkast

Dat is niet vanzelfsprekend, want ook in Turkije wordt de campagne hard gespeeld. 'Neen' stemmen wordt door voorstanders geframed als een stem voor terroristen en landsverraders. Politiek in Turkije is even geladen als de voetbalderby tussen Galatasaray en Fenerbahçe. Al zijn sommige supporters zoekende, want ook binnen de AKP is niet iedereen even overtuigd van de voordelen van het presidentieel systeem dat nu voorligt.

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan houdt een speech voor jongeren in Ankara. Beeld AFP
De Turkse president Recep Tayyip Erdogan houdt een speech voor jongeren in Ankara.Beeld AFP

Als u het mij vraagt, staan er een aantal positieve elementen in het voorstel. Zo zou de minimumleeftijd voor parlementsleden verlaagd worden van 25 jaar naar 18 jaar en zou het aantal parlementsleden van 550 naar 600 stijgen. Ter vergelijking: in Duitsland telt de Bondsdag 631 leden. Ook heeft een presidentieel systeem in bepaalde omstandigheden een aantal onweerlegbare voordelen. Of die opwegen tegen de nadelen moet de kiezer uitmaken.

Er zitten in ieder geval wat haken en ogen aan het voorstel. Zo zou de president zowel regeringshoofd als partijvoorzitter kunnen worden. De president kan desgevallend bepalen wie op de lijst komt te staan voor de parlementsverkiezingen en zijn eigen parlement samenstellen.

Waarom werd er niet gekozen voor een presidentieel systeem op zijn Amerikaans, maar wordt de kiezer wijsgemaakt dat dit wel het geval is? Waarom vallen de parlementsverkiezingen op hetzelfde moment als de presidentsverkiezingen? Geen mogelijkheid dus om na tweeënhalf jaar de president af te straffen en mogelijke onevenwichten in het beleid te herstellen. Waarom mag het parlement de almachtige leider niet interpelleren? Wat is het democratische nut van een president die over een poppenkast beschikt die naar zijn pijpen danst? Waarom wordt ook de rechterlijke macht gepolitiseerd en krijgt de president zeggenschap over het hooggerechtshof? En waarom verlaagt men de kiesdrempel niet eindelijk van 10 naar 5 procent, zodat ook kleinere partijen de mogelijkheid krijgen het volk te vertegenwoordigen? Mijn lijstje vragen gaat zo nog even door. Laat dat debat maar komen.

'Evet mi' of 'hayır mı'? Vanaf 26 maart mogen de Belgische Turken stemmen. Steek geen stokken in de wielen van onze democratie, laat ze haar werk doen en laat de Turk wikken en wegen. Alleen zo stoot je het politieke kaartenhuisje omver.

Turken in Duitsland betogen tegen het opkomende referendum. Beeld Getty Images
Turken in Duitsland betogen tegen het opkomende referendum.Beeld Getty Images
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234