Vrijdag 22/10/2021

Opinie

Tsipras' strategie was logisch en consistent

Tsipras is niet de amateur zoals hij vaak wordt afgeschilderd, zegt Ferdi De Ville. Beeld AP
Tsipras is niet de amateur zoals hij vaak wordt afgeschilderd, zegt Ferdi De Ville.Beeld AP

Ferdi De Ville is docent Europese Studies aan de Universiteit Gent en lid van de progressieve denktank Poliargus.

Nu Alexis Tsipras voorstellen voor een nieuwe bailout op tafel heeft gelegd die erg lijken op wat vorig weekend door de Grieken in het referendum is weggestemd, is de reactie van de meeste observatoren: 'wat bezielt die man? Wat heeft hem de voorbije vijf maanden bezield?!' Ze zien in deze bocht de bevestiging van wat ze al lang denken over de Syriza-regering: dat het amateurs zijn, brokkenpiloten zonder enige strategie.

Die 'analyse' is simplistisch en fout. Tsipras heeft eigenlijk een vrij logisch en consistent (maar wel riskant) parcours gereden. En als er dit weekend een akkoord komt met zicht op schuldherschikking, nog vrij succesvol ook.

Ferdi De Ville. Beeld kos
Ferdi De Ville.Beeld kos

Weinig marge

Van in het begin was duidelijk dat Syriza weinig zou kunnen binnenhalen in de onderhandelingen met de rest van de eurozone. Politici uit de andere lidstaten hadden voor de verkiezingen van januari zeer duidelijk gemaakt dat de nieuwe regering gewoon het besparingsbeleid van de vorige regering zou moeten verderzetten. Syriza won de verkiezingen met een driedubbele belofte: dat het besparingsprogramma zou worden stopgezet, de Griekse schuld zou worden herschikt en Griekenland lid zou blijven van de euro. Vraag was hoe ze deze kwadratuur van de cirkel zouden maken.

Drie opties

Er waren dan drie opties voor Tsipras. Eén: braaf toch snel een akkoord sluiten met de 'troïka' en hopen dat de Griekse economie het stilaan beter zou doen en kiezers tegen de volgende verkiezingen zouden vergeten zijn dat Syriza twee van haar verkiezingsbeloftes heeft ingeslikt. Dat zou echter de Syriza-partij hebben doen imploderen, met misschien onmiddellijk nieuwe verkiezingen tot gevolg, die de verrader Tsipras dan zou verliezen. Niet alleen politiek-tactisch, ook ideologisch was dit echter geen optie. Het zou volledig zijn ingegaan tegen de overtuiging van Syriza dat het besparingsbeleid echt niet werkt (sommigen hebben blijkbaar moeite om te erkennen dat politici ook nog ergens echt in kunnen geloven en daar consequent naar handelen). Deze optie is er dus eigenlijk nooit een geweest, maar vreemd genoeg wel wat velen van Tsipras hadden verwacht.

De tweede mogelijkheid was dat Tsipras zou aansturen op een Grexit. De radicalere vleugel van Syriza was (en is) daar ook voorstander van omdat ze (terecht, zou blijken) gelooft dat de eurozone haar besparingsbeleid niet zou opgeven. Tsipras en Varoufakis wilden echter het risico van een grexit niet nemen. Vooral Varoufakis had vroeger al geargumenteerd dat de chaos die daarop zou volgen extreem-rechts aan de macht zou brengen. Dus ook geen optie.

De derde mogelijkheid was: gaan voor een akkoord zoals in optie één maar langs de weg van confrontatie in plaats van snelle capitulatie. Zo zou Tsipras zich aan de verkiezingsbeloftes houden om lid van de eurozone te blijven na er echt alles aan gedaan te hebben om onder het besparingsbeleid uit te komen. Het werd al vanaf dag één duidelijk dat Tsipras voor deze weg zou kiezen en niet voor de eerste optie, toen hij de anti-besparingspartij Onafhankelijke Grieken in plaats van de meer gematigde pro-Europese partij To Potami als partner koos.

Tactisch en strategisch rationeel

De weg die Tsipras koos, is niet alleen tactisch logisch vanuit de doelstelling om Syriza samen te houden en de steun van de eigen achterban te behouden (al heeft dat natuurlijk ook meegespeeld). Ze is ook strategisch rationeel. Syriza, zo stelde vooral Varoufakis herhaaldelijk, wou niet alleen Griekenland redden, maar ook het besparingsparadigma in de eurozone uitdagen en aantonen dat de euroconstructie met fundamentele problemen kampt op vlak van rechtvaardigheid en democratie. Als paradigmaverandering een doelstelling is, dan kan een snel en verzetloos compromis geen instrument zijn. Je kan niet anders dan stellen dat Syriza erin is geslaagd een ongezien debat teweeg te brengen over de fundamentele gebreken van de muntunie.

Als er nu toch een akkoord bereikt wordt, dan heeft Tsipras meer bereikt dan hij volgens optie één zou hebben gedaan (maar hij heeft daarbij wel erg grote risico's genomen). Griekenland blijft niet alleen in de eurozone met vooruitzicht op een schuldherschikking, maar er is ook een debat ontstaan over de gebreken van de muntunie waarin iedereen kleur heeft moeten bekennen.

Als dit voorstel (waarover de eerste signalen vanuit de rest van de eurozone positief zijn) toch nog wordt afgeschoten, dan zal niemand (in Griekenland) de schuld bij Tispras kunnen leggen. Dit voorstel wordt namelijk gesteund door zo goed als alle Griekse partijen.

Pure framing

Tispras is niet de amateur waarvoor hij vaak wordt afgeschilderd. Wie dit wel doet moet met voldoende politieke inzichten argumenteren wat de alternatieven voor hem waren en hoe die tot een betere afloop zouden hebben geleid. Anders is die representatie pure framing.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234