Maandag 23/05/2022

opinie

Trump wint, maar op punten, op enkele punten

Donald Trump. Beeld AFP
Donald Trump.Beeld AFP

Bart Kerremans is hoogleraar internationale relaties en Amerikaanse politiek aan de KULeuven

Bart Kerremans

Het laatste van de drie presidentiële debatten is net achter de rug. En het werd een overwinning op punten, niet meer dan enkele punten, voor Trump. En dat valt letterlijk te nemen. Hij zal er een klein voordeel mee doen naar 8 november toe. Een klein voordeel.

Want wat was de inzet van dit debat? Verschillende commentatoren gaven de laatste dagen aan dat de inzet voor Trump erin bestond te bewijzen dat hij (toch) het juiste temperament heeft om president te zijn. Dat was de inzet niet. Daarvoor zijn we al veel te ver in het campagneseizoen. De kandidaten kunnen het beeld dat de kiezers van hen hebben nu niet meer fundamenteel veranderen. Als ze daarop zouden inzetten zouden ze hun geloofwaardigheid bij hun kern van aanhangers alleen maar ondermijnen.

Dat is zeker zo voor Trump. Een gepolijste, gedisciplineerde Donald zou zijn sterkste troef – het beeld dat hij authentiek is – onderuit hebben gehaald. Dat was wel het laatste wat hij moest doen. En dat heeft hij dan ook niet gedaan. Zijn opdracht bestond erin de schade van de laatste twee weken weg te werken bij de meest religieuze kiezers en tegelijkertijd ervoor te zorgen dat hij ook in het politieke centrum nieuwe zieltjes kon winnen. In het eerste is hij geslaagd, in het tweede niet. In beide gevallen dankzij de moderator. Die laatste is dan ook de échte winnaar van dit debat.

Bart Kerremans. Beeld © KU Leuven - Rob Stevens
Bart Kerremans.Beeld © KU Leuven - Rob Stevens

FOX-haters zullen het niet graag lezen, maar Chris Wallace stak als moderator in dit debat met kop en schouders boven de moderators van de twee vorige presidentiële debatten… met kop én schouders. Het was één van de best gemodereerde presidentiële debatten sinds lange tijd. Maar hij had natuurlijk wel een groot voordeel: hij had Trump en Clinton al in twee eerdere debatten tegen elkaar aan het werk gezien en kon dus goed inschatten hoe hij ze moest aanpakken. En dat deed hij met brio. “Met brio” betekent in de aanloop naar de verkiezingen dat scherpe vragen werden gesteld en dat kandidaten telkenmale terug naar die vragen werden gestuurd. Het betekende doorvragen op basis van feiten en aandringen op die feiten. En het betekende ook dat de kandidaten er bij momenten op gewezen werden dat de spelregels waren en dat ze zich eraan moesten houden. En dat is wat Wallace deed. En het leverde Trump die enkele punten op maar ook niet meer. En twee zaken stonden daarin centraal: abortus en de vraag of hij het verkiezingsresultaat van 8 november zou aanvaarden.

Dat abortus Trump een voordeel opleverde, heeft te maken met één van de factoren die hem de laatste weken sterk achteruit heeft doen gaan in de peilingen: het feit dat een deel van de meest conservatieve, religieuze kiezers aan het afhaken was. In sommige staten zoals Georgia, Arizona, Utah en zelfs Texas was dit in toenemende mate zichtbaar. De conservatieve, religieuze kiezers zullen nooit op Hillary stemmen, dat is duidelijk. Maar de hele heisa rond Trump’s gedrag naar vrouwen toe zaaide de laatste week wel enorme twijfel en verdeeldheid in hun kringen. En die kiezers heeft Trump nodig, broodnodig.

De twijfel en verdeeldheid hadden te maken met de vraag of Trump er wel een christelijke levenswandel op nahoudt en of dit de bepalende factor moet zijn in het stemgedrag. Moest dit zwaarder wegen dan de afkeer (soms haat) ten aanzien van Clinton of niet? Moest men derhalve toch voor Trump stemmen of eerder thuisblijven of voor een derde kandidaat stemmen zoals McMullin in Utah? Een discussie over abortus, en dan zeker de manier waarop Trump de kwestie aanpakte in het debat van vannacht, kon hier soelaas brengen. Dit was zeker zo bij de conservatieve vrouwen gezien vooral deze met de betrokken twijfels te kampen hadden. Het beeld van de foetus die vlak voor de geboorte nog wordt geaborteerd – het beeld dat Trump dankzij Wallace in de beginfase van het debat verschillende malen naar voor kon schuiven – werkt bij deze groep bijzonder mobiliserend en dat is precies wat hij nodig had.

Maar het zal wellicht niet voldoende zijn. Om president te kunnen worden, heeft hij ook de meer gematigde kiezers nodig en die blijken de laatste weken sterk naar Clinton over te hellen. Om daar iets aan te doen moest hij Clinton consistent als de kandidaat van het verleden afschilderen, als de kandidaat die voor een derde Obamaperiode zou zorgen en die ondertussen haar sponsors uit Wall Street zou bedienen. Dat deed hij ook.

Maar debatten draaien niet alleen om datgene wat daar wordt gezegd maar ook om datgene wat na afloop de headlines zal halen. En daar schoot Trump zich in de eigen voet. En opnieuw lag een vraag van Chris Wallace aan de basis. “Zou hij zich neerleggen bij het resultaat van de verkiezingen? Zou hij dat aanvaarden mocht hij een nederlaag lijden?” Trump wilde dat niet toezeggen. Hij zou pas oordelen als de verkiezingen zelf achter de rug waren en ondertussen iedereen “in suspense” laten. Wat het opsluiten van Clinton was voor het tweede presidentiële debat werd de “suspense” voor dit derde debat. De gematigde kiezer zal er weinig begrip voor hebben en zal het eerder als een element zien om verder aan Trump te twijfelen. Dat is wat Clinton eigenlijk nodig had. Trump wint dus, maar op punten, op enkele punten. Zijn weg naar het Witte Huis blijft daardoor lastig, bijzonder lastig, en de kans dat Clinton Obama zal opvolgen groot.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234