Zondag 18/08/2019

Opinie Frank Albers

Trump wil immigranten weg, de Navajo zien dat anders

Frank Albers. Beeld ECI Literatuurprijs

Frank Albers is schrijver en docent Amerikaanse cultuur aan de Universiteit Antwerpen. Hij reist deze zomer rond in de Amerikaanse South West: Colorado, Utah, Arizona en New Mexico.

De racistische tweets van Donald Trump over ‘the Squad’ – vier vrouwelijke Congresleden van niet-blanke afkomst – hebben zowel in de VS als in Europa een storm van kritiek geoogst. Met name Trumps oproep aan de vier progressieve vrouwen om ‘terug te keren’ naar hun ‘land van herkomst’ viel bij veel Amerikanen erg slecht. Sommigen vonden het een onamerikaanse uitspraak, de VS is immers een land van (im)migranten, en zagen er zelfs een reden in om de impeachment-procedure op te starten. De Democratische meerderheid in het Huis van Afgevaardigden heeft de racistische tweets scherp veroordeeld. The New Yorker bracht een briljante analyse van de tweets in een historisch perspectief. Iedereen heeft er ondertussen zijn zegje wel over gehad, zou je denken.

Toch leek één bevolkingsgroep zich opvallend afzijdig te houden: de Amerikaanse indianen die wij sinds enige tijd native Americans noemen. Een van de eerste twee native Amerikaanse vrouwen die in januari in het Congres werden verkozen, de Democratische Deb Haaland uit New Mexico, schreef afgelopen maandag wel een opiniestuk in The New York Times, waarin ze fijntjes opmerkte dat Amerikaanse indianen moeilijk kunnen worden teruggestuurd naar hun land van herkomst, en dat Trump zelf slechts een Amerikaan van de tweede generatie is. Maar verder bleef het stil onder de indianen.

573 erkende indianenstammen 

Ik reisde in die dagen door Arizona, waar vandaag nog steeds de meeste Navajo wonen. Met hun 350.000 leden vormen ze de grootste indianenstam in de VS. (Er leven 573 door de federale overheid erkende indianenstammen in de VS.) Ze wonen op een naar Belgische maatstaven gigantisch grondgebied, 72.000 vierkante kilometer, verspreid over drie staten. Ze hebben een goed ontwikkeld politiek bestuur, scholen, veiligheidsdiensten, een eigen grondwet.

Ik wilde wel eens weten wat Jonathan Nez, de huidige president van de Navajo, dacht over die tweets. Na wat mailen, bellen en aandringen ontving de Navajo-president me op woensdag 24 juli in zijn kantoor in Window Rock, een kleine stad in het oosten van Arizona die de Navajo als hun hoofdstad beschouwen.

De Navajo-leiders trekken regelmatig naar Washington, vertelde de president, “om op te komen voor dingen waar de Navajo recht op hebben volgens de verdragen die in het verleden zijn gesloten tussen onze natie en de VS”. Nez verwees uitdrukkelijk naar het Verdrag uit 1868, toen de Navajo na vier jaar opsluiting in een Guantanamo Bay-achtig concentratiekamp in het oosten van New Mexico een deal sloten met de federale overheid. In ruil voor het afstaan van veel land mochten ze terugkeren naar hun oorspronkelijke woongebieden. De blanken beloofden hen veel goeds: “Recht op goed onderwijs, gezondheidszorg, een betere levenskwaliteit voor het Navajo-volk. Sommige mensen zeggen dat de indianen vandaag nog steeds in een derdewereldland lijken te leven. Als dat zo is, dan is dat omdat de federale regering de afspraken die anderhalve eeuw geleden zijn gemaakt nog steeds niet nakomt”, aldus Nez.

Navajo-indianen doen een traditionele dans bij het Museum voor indiaanse kunst en cultuur in Santa Fe, New Mexico. Beeld Getty Images

Ik wilde weten of het de indianen onder Trump slechter vergaat dan onder eerdere presidenten. Nez, rustig: “De Democraten gaan er prat op dat ze de belangen verdedigen van people of color. Daartoe behoren ook de native Americans. Een Democratische meerderheid in Washington is dan ook altijd gunstiger voor Amerikaanse indianen dan een meerderheid van de tegenpartij. En die tegenpartij zit nu in het Witte Huis. Zij voert nu een aantal besparingen door en neemt ook andere maatregelen die nadelig zijn voor indiaanse gemeenschappen in het hele land.”

‘Wij zijn hier thuis’

Tijdens ons gesprek, dat bijna een uur heeft geduurd, noemde Nez Donald Trump niet één keer bij naam, en had hij het evenmin over de ‘blanken’ of de ‘witten’. Hij vermeed alles wat polariserend zou kunnen klinken. Zelfs zijn kritiek op Trumps tweets was opvallend ingehouden: “Als je zegt dat sommigen beter zouden terugkeren naar waar ze thuishoren, dan heb je het in ieder geval niet over Amerikaanse indianen. Wij zíjn hier thuis. Wij zijn de enigen die dat kunnen zeggen hier. Maar wij begrijpen ook dat de tijden veranderd zijn, en dat we hier nu met verschillende nationaliteiten naast elkaar leven. Dat is iets wat het Witte Huis moet erkennen. We kunnen maar beter geen retoriek gebruiken die dit land verder verdeelt. Wat het Witte Huis zegt, wordt in de hele wereld gehoord. Wij doen ons best om Washington DC duidelijk te maken dat verdelende uitspraken niet uit het Witte Huis horen te komen.”

Daar zou die andere president nog eens een voorbeeld aan kunnen nemen, zei ik. Antwoordde de Navajo-leider kurkdroog: “Wij blijven bidden voor die man.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden