Maandag 06/02/2023

Opinie

Trump verwoest alles wat ons groot maakte en verandert ons in een bullebak zoals de rest

Paul Krugman.  Beeld epa
Paul Krugman.Beeld epa

Paul Krugman is columnist bij The New York Times.

Paul Krugman

De Amerikaanse regering rukt kinderen uit de armen van hun ouders en sluit ze op in kooien. De Amerikaanse president eist dat het gerecht het onderzoek naar zijn vrienden stopt en zijn politieke vijanden in het vizier neemt. Hij beledigt democratische bondgenoten en prijst bloeddorstige dictators. En een wereldwijde handelsoorlog lijkt voortdurend waarschijnlijker.

Wat hebben al die dingen gemeen? Ze houden uiteraard allemaal verband met het karakter van deze president, de slechtste uit de geschiedenis van de VS. Maar er is ook een ruimere context: het gaat niet alleen over Donald Trump. We zien een systematische verwerping van de traditionele waarden die Amerika echt groot hebben gemaakt.

Een land van idealen

Amerika is lang een machtige natie geweest. Zeker na de Tweede Wereldoorlog overtrof onze economische en militaire dominantie zelfs die van het oude Rome. Maar onze rol in de wereld impliceerde altijd meer dan geld en wapens. Wij waren ook een land van idealen: vrijheid, mensenrechten en de rechtsstaat als universele principes.

Amerika wou goed zijn – ook al kwam daar in de praktijk soms weinig van terecht – maar wat heeft dat met macht of wereldhandel te maken? Het antwoord is dat Amerikaanse goedheid en Amerikaanse grootheid 70 jaar lang hand in hand gingen. Dankzij onze idealen en het feit dat de andere landen wisten dat wij ze hadden, waren wij een ander soort grootmacht, een macht die vertrouwen inboezemde.

Op het eind van de Tweede Wereldoorlog hadden wij en onze Britse bondgenoten effectief een groot deel van de wereld veroverd. We hadden ze blijvend kunnen bezetten of er tamme marionettenregimes kunnen installeren, naar het voorbeeld van de Sovjet-Unie in Oost-Europa. In sommige ontwikkelingslanden hebben we dat ook gedaan – Iran is daar een onfris voorbeeld van. Maar in de meeste gevallen hielpen we onze verslagen vijanden om er weer bovenop te komen, met democratische regeringen die onze kernwaarden deelden en bondgenoten werden om ze te beschermen.

Welwillend imperium

De Pax Americana was een soort imperium, met Amerika als eerste onder gelijken. Maar naar historische normen was het een opmerkelijk welwillend imperium dat meer op zachte kracht en respect rekende dan op geweld.

En als u denkt dat internationale handelsakkoorden, volgens Trump ‘een spaarvarken dat iedereen besteelt’, daar niets mee te maken hebben, dan vergist u zich. De handelsakkoorden waren bedoeld om Amerika rijker te maken (en deden dat ook) maar gingen nooit om alleen maar geld. Het moderne handelsstelsel was het geesteskind van Cordell Hull, de minister van Buitenlandse Zaken van Franklin D. Roosevelt, die ‘welvarende handel tussen de naties’ als een essentieel element zag voor de constructie van een ‘duurzame vrede’. Het GATT (General Agreement on Tariffs and Trade) paste dus in dezelfde strategie als het Marshallplan en de stichting van de NAVO.

Vandaar het verband tussen alles wat er nu gebeurt. Onmenselijke toestanden aan de grens, aanvallen op de rechtsstaat, beledigingen aan het adres van democratische leiders en lof voor geboefte, verbroken handelsakkoorden, allemaal is het een afwijzing van de idealen die ons van andere machtige naties deden verschillen.

De verwerping van onze idealen zal ons niet sterker maken, integendeel. Wij waren de leider van de vrije wereld, niet alleen een financiële en militaire maar ook een morele grootmacht. Dat gooien we nu weg.

Pijnlijke schok

Het zal niet eens onze belangen dienen. Amerika is veel minder dominant dan 70 jaar geleden. Trump houdt zichzelf voor de gek als hij denkt dat andere landen voor zijn dreigementen zullen buigen. En als we op een echte handelsoorlog afstevenen, wat meer en meer het geval lijkt, zullen zowel hij als zijn kiezers een pijnlijke schok krijgen: sommige sectoren zullen erbij winnen maar miljoenen arbeiders zullen het bekopen.

Trump maakt Amerika niet opnieuw groot. Hij verwoest alles wat ons groot maakte en verandert ons in een bullebak zoals de rest. En dat zal veel minder opleveren dan hij denkt.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234