Woensdag 18/09/2019

Opinie

Trump en Macron hebben radicaal tegengestelde standpunten, maar op één punt kunnen ze elkaar niet missen

Gisteren tijdens een welkomstceremonie in Parijs. Beeld REUTERS

Sylvie Kauffmann is redactiedirecteur van Le Monde. Ze schrijft commentaarstukken voor The New York Times en Le Monde.

Telkens als Donald Trump en Emmanuel Macron elkaar ontmoeten - en deze week doen ze dat voor de vierde keer in twee maanden tijd - hangt er testosteron in de lucht. De rivaliteit tussen de twee mannen is onmiskenbaar. Macrons uitnodiging aan Trump om voor de Franse nationale feestdag naar Parijs te komen, leek dan ook meer een uitdaging dan een verzoenend gebaar.

Macron, die in mei Vladimir Poetin in het kasteel van Versailles ontving en hem de les las, is geen doetje en geen bescheiden man. Commentatoren vergelijken hem met Napoleon Bonaparte en Charles de Gaulle - net als hij politieke nieuwkomers die Frankrijk met succes wisten te hervormen - alsook met de Zonnekoning en zelfs met Machiavelli. Zelf heeft de Franse president niemand minder dan Jupiter, de oppergod, als model gekozen.

In een interview in oktober verweet hij de toenmalige president François Hollande dat hij "niet in een Jupiteriaans presidentschap geloofde". Hollande had vijf jaar vroeger in zijn verkiezingscampagne verklaard dat hij "een normale president" wou zijn. Macron wil dat niet. Anders dan Trump kent hij zijn geschiedenis en hij is ervan overtuigd dat de houding van de Fransen tegenover het presidentschap "aan een monarchistisch trauma gekoppeld is": de terechtstelling van Lodewijk XVI tijdens de Franse revolutie. "Ik zeg niet dat we de koning moeten terugbrengen", vertelde hij in hetzelfde interview. Hij pleit wel voor "een nieuwe vorm van democratisch gezag", gebaseerd op betekenis, symbolen en geschiedenisbesef.

Op het thuisfront zien Trump en Macron zichzelf als leiders die willen breken met de conventies, in een tijd van populair verzet tegen de politieke, de economische en de media-elites. Allebei hebben ze campagne gevoerd met de belofte van een omwenteling in het traditionele politieke systeem van hun land. En zowel de VS als Frankrijk hebben, anders dan de meeste Europese landen, een sterk presidentieel systeem.

Ze hebben ook allebei problemen met de media. Macron valt de pers niet aan zoals Trump dat doet, maar heeft er duidelijk geen vertrouwen in. Hij wil zijn eigen communicatiekanalen ontwikkelen en heeft het gebruikelijke televisie-interview op de nationale feestdag afgezegd omdat, zoals een anonieme bron in het Elysée in Le Monde verklapte, "het complexe denken van de president niet geschikt is voor het spelletje van vraag en antwoord met journalisten". Trump spreekt zijn kiezers rechtstreeks aan met zijn tweets, Macron verkiest lange toespraken, bij voorkeur in een luisterrijk decor als Versailles.

Antithese

Hoe zullen de twee presidenten hun disruptieve macht gebruiken? Dat is de fundamentele vraag, los van al het theater. En ze draait om twee verschillende visies op de wereld.

Eind mei beschreven H.R. McMaster, Trumps adviseur voor de nationale veiligheid, en Gary D. Cohn, de belangrijkste economische adviseur van de president, de wereldgemeenschap in een opiniestuk in The Wall Street Journal. De wereld is volgens hen "niet als een globale gemeenschap, maar als een strijdperk waar naties, ngo's en bedrijven met elkaar concurreren". Voor de Europese leiders, die het stuk aandachtig hebben gelezen, is dat een samenvatting van het wereldbeeld van Trump. En het is de antithese van hun eigen visie van een wereldgemeenschap met multilateraal overeengekomen regels.

"Onze wereld is nog nooit zo sterk verdeeld geweest", zei Macron vorige week op de top van de G20. "Nooit waren de centrifugale krachten zo sterk ... We hebben meer coördinatie nodig. We kunnen de organisatie die na de Tweede Wereldoorlog is ontstaan niet missen. Anders vallen we terug in een bekrompen nationalisme."

Trump en Macron hebben radicaal tegengestelde standpunten. Ze zijn het niet eens over de fundamentele betekenis van de Europese eenheid, over Poetins leiderschap in Rusland, over de strijd tegen de klimaatverandering. Op de G20 in Hamburg bleef de Amerikaanse president bij zijn beslissing om zich terug te trekken uit het klimaatverdrag van Parijs, terwijl de Franse president een nieuwe klimaattop in december aankondigde. Op het vlak van de handel is de kloof misschien minder breed, terwijl Macron zijn strategie van "een Europa dat beschermt" ontwikkelt. Want hij is dan wel een voorstander van vrije handel, maar wil de globalisatie minder bedreigend maken voor de Franse kiezers.

Maar op één punt kan de jonge Franse leider zijn Amerikaanse tegenhanger niet missen: de strijd tegen het terrorisme. De Amerikaanse en de Franse militairen werken goed samen. Dat is voor Frankrijk zo belangrijk dat Macron - op de eerste verjaardag van de aanslag in Nice waarbij 86 burgers om het leven kwamen - met de brede glimlach gastheer speelt voor een populistische Amerikaanse leider die in de andere Europese hoofdsteden niet welkom is.

Een Jupiteriaanse president kan zich dat wel permitteren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234