Zondag 05/04/2020

Bijgedachte

Trump: de onbesuisde zendeling van de Heer

Rusty Justice: "Het economische beleid van Hillary klopt. Maar ze is proabortus."Beeld Jef Boes / Tim Coppens

Koen Vidal is journalist bij De Morgen. Hij trok de afgelopen week door de Verenigde Staten.

Niet dat ik al kan vatten waarom al die mensen voor Trump stemden. Dat zal voor iedereen onder ons nog dagen, weken, maanden en jaren duren. Misschien zullen we pas ophouden met over deze uitslag te tobben als president Trump het Witte Huis verlaat, maar daarvan zijn we nog jaren en enkele zware crisissen verwijderd.

Koen Vidal.Beeld Jef Boes

Maar er is me tijdens deze trip door de VS wel iets opgevallen. We reisden door Alabama, Tennessee, Kentucky en West-Virginia; staten die je kan omschrijven als Trump-land. Ethische kwesties waarover in België en onze buurlanden al lang een politieke consensus bestaat, zijn in de VS nog niet uitgediscussierd. Meer nog: over zaken als abortus, het homohuwelijk en vrije wapendracht bestaat er een diep en pijnlijk meningsverschil tussen stadsbewoners en plattelanders. 

Ik ben de afgelopen dagen bijzonder veel Trump-kiezers tegengekomen waarmee je over politiek en over het leven perfect kan praten tot de kwestie abortus ter sprake komt. Dan veranderen die mensen plotseling in radicale prolife activisten en blijkt dat hun religieuze beleving enkel maar als fundamentalisme omschreven kan worden.

Voor Trump-aanhangers staat abortus gelijk aan een massamoord op ongeboren kinderen. Dat Hillary Clinton nooit gezegd heeft dat abortus in alle omstandigheden moet kunnen, is een nuance die verloren gaat. Voor hen is Hillary Clinton gewoon een massamoordenaar en voor haar stemmen was een keuze voor de duivel.

Die overtuiging is zo diepgeworteld dat conservatieve kiezers bereid waren om de nadelen en de gevaren van Donald Trump door de vingers te zien. Het meest surreëel waren mijn gesprekken met vrouwen die Trumps seksistische standpunten als kwetsend ervoeren maar toch vonden dat het "beschermen van ongeboren kinderen" belangrijker was dan vrouwenrechten.

Ook Trumps onzinnige economische politiek van draconische belastingverlagingen voor de rijken was eigenlijk een non-issue voor de Trump-kiezers waarmee ik sprak en waarvan de meesten behoorden tot de (lagere) middenklasse. Het meest verbazingwekkende gesprek hierover was met Rusty Justice, een creatieve ondernemer die in de noodlijdende steenkoolstreek van Kentucky een IT-bedrijf opstartte waar afgedankte mijnwerkers een nieuwe kans krijgen. 

Justice vertelde dat hij eigenlijk een volbloed Democraat is. "Het economische beleid van Hillary klopt en zou prima zijn voor mijn bedrijf. Ik hou ook van de Democratische ideeën omdat ze nauwer aansluiten bij de problemen van arbeiders en de middenklasse." Toch nog iemand die in deze regio voor Hillary Clinton gaat stemmen, zei ik. Waarop Justice me vreemd aankeek. "Ik ga helemaal niet op Clinton stemmen want Hillary is proabortus. Dat zou hetzelfde zijn als mijn ziel aan de de duivel verkopen."

Justice ging nog een stap verder en omschreef abortus als de slavernijkwestie van de 21ste eeuw. Daarmee bedoelde hij dat de tegenstellingen over abortus zo gevoelig liggen dat ze voor geweld kunnen zorgen, net als slavernij in 1861 tot een burgeroorlog tussen het noorden en het zuiden van het land leidde. Voor alle duidelijkheid: Justice is een intelligente en succesvolle ondernemer en hij meende dit echt. Toen ik de dagen daarna zijn mening aftoetste bij andere Trump-kiezers bleek dat velen onder hen diezelfde vergelijking maakten tussen slavernij en abortus.

Als Trump iets heel goed heeft begrepen dan is het dat hij zich tijdens de campagne 100 procent prolife en 100 procent progun moest opstellen. Dat deze thema's voor hem helemaal geen prioriteit zijn (en dat hij waarschijnlijk niet prolife denkt) is bijzaak. De essentie was dat hij met één thema miljoenen mensen aan zich kon binden.

Nu ook in grootsteden als New York veel mensen in een soort nachtmerrie ontwaken, vragen zij zich af hoe zij hun land zo verkeerd hebben kunnen inschatten. New York Times columnist en nobelprijswinnaar economie Paul Krugman was de eerste om een mea culpa te slaan. "Wij kennen ons land blijkbaar niet goed genoeg om te begrijpen wat er gebeurd is."

Krugman heeft gelijk: het mentaliteitsverschil tussen de grootsteden en de rest van het land is immens, misschien wel onoverbrugbaar. Een van de zaken die grootstedelingen misschien wel onderschat hebben, is de macht van de honderden radicale kerken in de VS. Het is rond die kerken dat het sociale leven van veel Amerikanen zich afspeelt en priesters zijn voor velen ook de belangrijkste informatiebron. Niet Fox, niet CNN en al zeker niet The New York Times bepalen de standpunten van de zogenaamde 'plattelanders'. De kerken en de radicale tv-evangelisten hebben vaak een informatie-monopolie dat ze gebruiken om hun pro-life-meningen te verkondigen.

Het gevolg is dat miljoenen diepgelovige Amerikanen nog liever op een omgevergevallen vogelschrikker stemden dan op een kandidate als Hillary Clinton. Hillary was voor hen de duivel, Trump de ietwat onbesuisde zendeling van de Heer. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234