Vrijdag 26/04/2019

Opinie

Transmigrant haalt de ziel uit de vluchteling en herleidt de mens tot een koud statistiekwoord

Sven De Potter. Beeld © Kaat Sileghem

Sven De Potter is zelfstandig copywriter en redacteur. 

Telefoon van de redactie. Of ik het wat uitgebreider wou hebben over een recente Facebook-post. Over de transmigrant. Niet de mens, maar het woord. “Met graagte”, antwoordde ik. Omdat ik van taal hou en de emotie die erin verscholen ligt.

Vorige week maandag werd ik om 8 uur wakker met het nieuws. Het is winter, ik durf al eens wat langer in mijn bed te blijven liggen. Voor een freelancend zelfstandig copywriter/redacteur is het altijd vakantie. Wij komen onze nest niet uit voor de noen.

Een jonge Ethiopiër werd aangereden toen hij tijdens een parkingrazzia wegvluchtte voor de politie en de snelweg opliep. Een plan dat hem door een paar hufterige mensensmokkelaars was ingefluisterd. “Als ze je opjagen, loop de snelweg op, daar kunnen ze je niet volgen.” Een stuk in de twintig, veerkrachtig, vol dromen en op weg naar een bestemming waar het lot hem iets gunstiger gezind leek dan wat het leven hem al had toebedeeld.

Wat mijn brein op dat vroege uur al meteen scherp stelde, was het gebruik van het woord transmigrant. Trans-migrant. Ineens is het daar. Ineens is hij daar. Het lijkt wel alsof het woord zich op een diefje een plek opgeëist heeft in onze dagelijkse woordenschat. En dat we met het introduceren ervan meteen alle gevoel uit het hele mensen-op-de-vlucht-verhaal gehaald hebben. 

Want wat gebeurt?

Bij het woord vluchteling kunnen we ons nog een mens voorstellen. Transmigrant reduceert de mens tot een gevoelloos begrip, een koude, administratieve techniciteit. Boekhoudersjargon uit de jaren 1930. Vluchteling is onlosmakelijk verbonden met weglopen voor gevaar. Transmigrant maakt er een eufemisme van: de letterlijke betekenis is ‘landverhuizer op doorreis’.

Qua betekenis en in taalkundig opzicht is het helemaal juist, maar de perceptie en de beleving – of, het gevoel – van het woord transmigrant is helemaal anders. Het geeft het idee dat mensen op doorreis zijn, van plek A naar B, alsof ze thuis hun koffers gepakt hebben, en goed gemutst ergens zitten te wachten tot ze de volgende vlucht (pun intended) nemen naar een ver familielid. Waarom plots dat verschil? En waarom pikken de media het woord trans(it)migrant zo gretig op en volgen ze ogenschijnlijk kritiekloos het discours van de politiek? Transmigrant haalt de ziel uit de vluchteling en herleidt de mens tot een koud statistiekwoord.

VRT-taalraadsman Ruud Hendrickx verklaarde (VRTNWS, 30/1) dat transmigrant al sinds 1936 in zwang is, en dus niet nieuw. Ik haal de quote er even bij ‘Transmigranten zijn ‘personen, niet in Nederland wonende, die over Nederland naar eenig land buiten Europa (uitgezonderd Nederlandsch-Indië, Suriname en Curaçao) reizen ten behoeve van vestiging en (of) verkrijging van bestaansmiddelen, zoomede hun gezinsleden, die hen begeleiden of volgen’. 

De tijd verandert, waarom laten we de taal niet volgen?

Of willen we de mens helemaal uit de vluchteling halen, zodat we nog meer afstand kunnen creëren en de gaap tussen zij en wij nog groter kunnen maken? Dat de empathie verdwijnt en de onverschilligheid het helemaal overneemt? 

Het is vreemd om het zo te zeggen, maar herstel de vluchteling in ere. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.