Woensdag 17/07/2019

Opinie Andreas Tirez

Transfers zijn onvermijdelijk in een solidaire samenleving

De haven van Antwerpen. ‘België heeft twee belangrijke clusters, Brussel en de Vlaamse havens.’ Beeld Bart Leye

Andreas Tirez is kernlid van de denktank Liberales. Hij blogt op Economieblog.be.

Op gezette tijden duikt er een studie op over de geldtransfers van Vlaanderen naar Wallonië en Brussel. Deze week had een businessschool uit Parijs berekend dat Vlaanderen in totaal 6,4 miljard euro per jaar betaalt. Dat komt neer op gemiddeld een kleine 1.000 euro per Vlaming. Wallonië en Brussel zijn netto-ontvangers.

Dat bedrag ligt in lijn met vorige berekeningen. Twee jaar geleden publiceerden professor André Decoster en Willem Sas, beiden van de KU Leuven, hun resultaten. De onderzoekers kwamen toen tot 7,1 miljard euro voor 2014. Dat bedrag zou dalen tot 6,6 miljard euro in 2020. Dat is erg dicht bij het cijfer van deze week.

Opvallend bij de studie van deze week is dat ook een opsplitsing per provincie gemaakt is. En wat blijkt? Vlaams-Brabant en Waals-Brabant zijn met gemiddeld respectievelijk 3.500 euro en 2.700 euro per inwoner veruit de grootste nettobetalers. Oost-Vlaanderen en Antwerpen zijn met gemiddeld 1.400 en 800 euro per inwoner ook nettobetalers, maar veel minder uitgesproken. Alle andere regio’s zijn netto-ontvangers, dus ook West-Vlaanderen (300 euro) en Limburg (850 euro), waarmee Limburg overigens meer ontvangt dan twee Waalse provincies, Namen en Luxemburg.

Clusters

Deze cijfers stemmen tot nadenken. Het bekende pleidooi van Vlaams-nationalisten is immers dat de Franstaligen zelf verantwoordelijk zijn voor hun minder goede economische prestaties. Maar hoe valt dat te rijmen met het feit dat de gemiddelde Waals-Brabander het economisch beter doet dan alle andere Vlamingen, met uitzondering van de Vlaams-Brabander? En hoe komt het dat de Vlaamse politici er niet in slagen Limburg economisch beter te doen presteren dan Namen en Luxemburg?

Een groot deel van het antwoord ligt in de economische geografische structuur van België. De economische prestatie van een regio of land wordt sterk bepaald door clusters. België heeft twee belangrijke clusters, Brussel en de Vlaamse havens. 

In Brussel wordt ongeveer 20 procent van het Belgische bbp geproduceerd. Dat gebeurt in grote mate door pendelaars die uit de omgeving van Brussel komen. Jawel, de rijke Brabanders, of ze nu Nederlandstalig of Franstalig zijn, hebben hun gemiddelde rijkdom in grote mate aan Brussel te danken. Het geld dat ze in Brussel verdienen, wordt immers belast in hun woonplaats en komt in de statistieken dus terecht in Vlaams of Waals-Brabant. Niet in Brussel. 

Merk ook op dat als een rijke (Franstalige) Brusselaar naar de Vlaamse rand verhuist, de transfers tussen Vlaanderen en Brussel zullen stijgen.

Als we onze welvaart in België willen behouden, moeten we onze clusters goed verzorgen. Het goede nieuws is dat economische clusters hardnekkig zijn. Ze blijven decennialang bestaan, soms zelfs eeuwen. Bovendien heeft de politiek niet zoveel invloed op de clusters. Dat is een voordeel, omdat ze dan ook weinig brokken kan maken. 

Maar het is ook een nadeel, zeker in de huidige Belgische politieke situatie: het is heel moeilijk om vanuit de politiek nieuwe, sterke clusters te creëren.

Juiste proporties

Met andere woorden, het is onredelijk om aan de Franstaligen op te leggen dat ze economisch snel-snel op een gelijk economisch niveau van Vlaanderen moeten komen. Dat zou getuigen van een erg groot geloof in de positieve impact die de politiek op de economie kan hebben. Een geloof dat – ironisch genoeg – meer leeft in Wallonië dan in Vlaanderen. 

Andreas Tirez. Beeld Eric de Mildt

Economische activiteiten zijn geografisch zeer moeilijk te sturen. Dat zien we ook in andere landen. Het is dan ook geen verrassing dat in de Verenigde Staten al decennia nettotransfers gaan naar de zuidelijke staten, die in verhouding soms groter zijn dan de Vlaamse transfers naar Wallonië. En de gemiddelde Oost-Duitser heeft in 25 jaar een pak meer transfers ontvangen dan de gemiddelde Waal.

Ik wil niet beweren dat de politici in de verschillende regio’s geen enkele verantwoordelijkheid dragen. Maar het zou goed zijn om die verantwoordelijkheid tot de juiste proporties te herleiden, zeker wat  de locatie van de economische activiteit betreft. 

Dat Vlaanderen een nettobetaler is, hebben we waarschijnlijk voor een groot deel gewoon aan geluk te danken, omdat onze Vlaamse havens het door de globalisering heel goed doen en omdat Brussel een centrum van (inter)nationale politiek geworden is. 

De gemiddelde Vlaming is inderdaad een nettobetaler is, maar ook een gelukzak. Dat geldt nog meer voor de Brabander.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden