Donderdag 17/06/2021
null Beeld Damon De Backer
Beeld Damon De Backer

Column

Toen covid begon, sprak men van een nieuwe start. Over die hoop hoor ik niemand meer

Schrijver Bregje Hofstede vertelt over haar leven.

De laatste keer dat ik in Nederland was, wandelde ik over de heide bij Ede, mijn geboortedorp, toen ik zware motoren hoorde. Ze waren niet op de weg, zoals ik eerst dacht, maar in de lucht, en toen ik omhoog keek, zag ik een vliegtuig zoals een kind het tekent, met een stompe neus en strepen op de vleugels. Een oude Dakota.

Het toestel vloog laag over en legde een hele rij eitjes in de melkwitte lucht, plop plop plop, op regelmatige afstand, die zich ontvouwden tot parachutes. Daaraan zweefden soldaten naar beneden, bungelend onder hun parasol als klepels in stille klokken.

In 1944 werden hier door net zulke vliegtuigen bijna tweeduizend geallieerde soldaten gedropt in de Slag om Arnhem. Het werd een slachtpartij die nog jaarlijks in Ede wordt herdacht. Op septemberdagen hoorden mijn zusjes en ik het geronk van de vliegtuigmotoren en ­renden de tuin in om ze te zien overgaan. Ze leken haast nep, juist omdat ze zo massief waren, zo hoorbaar en zo duidelijk zichtbaar, ­ongekend vlakbij: de vliegtuigen van vroeger scheerden over ons huis, op weg naar de herdenkingsplechtigheid.

Maar nu, op deze lenteochtend op de hei, is er geen herdenking gaande. Geen drommen mensen, geen vertegenwoor­digers van het koningshuis. De Dakota is er zomaar, als een verrassing, als een ­vingeroefening: het verleden, hoe ging dat ook alweer?

Plekken waar het verleden zich maar blijft herhalen hebben iets geruststellends. Ze vormen een rustpunt, zoals de plekken aan de rand van een snelstromende beek waar het water in de luwte tussen de boomwortels rondjes draait. Soms kun je daar op het wateroppervlak een blaadje zien drijven dat eindeloos cirkelt.

Ze zijn maar een illusie van houvast, en toch probeer ik zulke cirkels ook te maken. Bijvoorbeeld door het kopen van een houten ring waar kaarsjes in kunnen staan. Als kind had ik er altijd zo één op mijn verjaardag; elk jaar kwam er een kaarsje bij. De oorspronkelijke ­kaarsenhouder is nog bij mijn ouders, maar ik heb ­eenzelfde gekocht, net als al mijn zussen. Juist op de dagen waarop de tijd het luidruchtigst verstrijkt zorgen we ervoor dat hij bezwerende kringetjes blijft draaien.

De belangrijkste cirkel was die die we thuis vóór elke maaltijd vormden: de handen gevat in een kring die de ronde tafel omspande. Dat dat nu niet kan, die handen, markeert het feit dat de gewone gang van de tijd is ­verlegd: dit is coronatijd.

Toen covid begon, sprak men over de nieuwe start die de wereld zou kunnen maken. Hierna kwam iets anders, een groenere, eerlijkere, betere tijd. Over die hoop hoor ik niemand meer. We gaan terug naar vroeger. We ­denken dat we rondjes kunnen blijven draaien. Vroeger lijkt ons glorieus, al zouden we beter kunnen weten.

Het vliegtuig zwenkt boven de heide en maakt ­rechtsomkeert. Misschien heeft deze verspieder van het verleden al genoeg gezien. Nu moet hij terug, ­rapporteren of de tijd er al rijp voor is. Of ‘vroeger’ ­binnenkort weer begint.

Of dat het nog een tijd duurt voor de cirkels zich weer sluiten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234