Woensdag 24/07/2019

Opinie

Time's up voor de oubollige Nobelprijs-Academie

Schrijfster Saskia de Coster. Beeld BELGAIMAGE

Saskia de Coster is schrijver van o.a. Wij en ik en Wat alleen wij horen.

Het zit er zelfs niet in dat Clouseau hem dit jaar wint, de Nobelprijs voor literatuur die twee jaar geleden naar Bob Dylan ging. Voor het eerst sinds 1943 wordt de prijs niet uitgereikt omdat de academie van experts zoiets dit jaar "niet geloofwaardig" vindt door een schandaal rond de echtgenoot van Katarina Frostenson, een van de leden van de Academie.

Geloofwaardigheid, het is een van de basisprincipes van literatuur, van de kunst tout court en zelfs van Gert Late Night. Het gaat hem om overtuigingskracht. In het geval van een commissie voor de Nobelprijs voor Literatuur zijn geloofwaardige mensen literatuurexperts die overtuigen doordat ze meer dan anderen verstand hebben van literatuur. Mensen met expertise.

De echtgenoot van Academielid Frostenson zou vrouwen hebben aangerand, commissiegelden onrechtmatig gebruikt en namen van winnaars gelekt. Een zeer foute kerel, met andere woorden. Sinds de geweldige wereldwijde MeToo-revolutie spreken de slachtoffers van zo’n schandaal nu wél en komen feiten aan het licht. Gelijkaardige gevallen van seksueel grensoverschrijdend gedrag en belangenvermenging bestonden vroeger minstens evenveel maar de beerput bleef vaker gesloten. De MeToo-beweging wil dat ieder mens uit eigen naam kan opkomen voor zijn of haar eigen integriteit en zo grenzen veiligstelt. En wat doet Frostenson? Het tegendeel. Zij heeft zichzelf gereduceerd tot de vrouw van. Ze is de Camille – vrouw van Bill – Cosby van de letteren. Welke vrouw steunt haar man nu zo in zijn seksueel misbruik van andere vrouwen?

Ofwel moest Frostenson afstand doen van haar man (Jean-Claude Arnault) ofwel diende de Academie Frostenson te ontslaan. Ik betreur dat dit niet is gebeurd. Ze stapte gewoon zelf op. De Academie kan verder werken wat mij betreft.

Moreel onkreukbaar 

Er is een heel problematische kant aan de zaak: moet een mens moreel onkreukbaar zijn om expert te zijn? Moeten mensen zich met totaal zuivere, moreel gescreende mensen omringen om in een commissie van experts te mogen zetelen, robotten die oordelen over een literatuur die, zo valt te vrezen, ook kiemvrij moet zijn en moreel goedgekeurd?

En nog iets. Als het management van een fabriek vierkant draait, wat doe je dan? De fabriek dadelijk sluiten of het management herschikken en koste wat kost proberen om de boel draaiende te houden, toch? Het kan verbazen maar ze zijn minder met uitsterven bedreigd op deze planeet dan je zou vermoeden, literatuurkenners van topniveau. En laten we eerlijk zijn, het is veel moeilijker om een juist oordeel te vellen over de pennenvruchten van een dichtwedstrijd van de heemkundige kring dan over de Nobelprijs. Voor de Nobelprijs zijn de criteria vrij simpel: enkel de topspelers komen in aanmerking, auteurs die al een overtuigend oeuvre bijeengeschreven hebben en ze moeten zeker niet meer alleen wit, Europees en vanzelfsprekend mannelijk zijn, zoals vroeger. De laatste jaren heeft de Academie heel duidelijk de kaart van de diversiteit getrokken. Zelfs dan blijft de winnaar altijd een verrassing want iedereen weet dat een prijs een loterij is en die kan iedereen met een geldig lot winnen.

Maar blijkbaar kan een snelle vervanging niet, wat nog maar eens toont hoe oubollig de Academie is. De achttien leden van de Zweedse Academie worden voor het leven door koning Carl Gustav benoemd, als was het adel. Vooralsnog is het dus eigenlijk onmogelijk om op te stappen. De koning overweegt nu de statuten aan te passen.

Doen, Carl Gustav, time’s up, want dit vastgeroeste systeem, dat niet echt aanzet om je stinkende best te doen, dat machtsverstrengeling in de hand werkt en schandalen allerhande makkelijker kan doen woekeren in de schoot van de Academie, dát is niet meer geloofwaardig. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden