Vrijdag 19/04/2019

opinie

Tijd voor een radicaal nieuwe kinderbijslag

Beeld thinkstock

Hans Maertens is gedelegeerd bestuurder van Voka, Vlaams Netwerk van Ondernemingen.

Onze huidige kinderbijslag is onvoldoende gekoppeld aan de ontwikkelingsbehoeften van het kind. Willen we van onze kinderbijslag een modern en toekomstgericht instrument maken, dan moet de Vlaamse regering het momentum aangrijpen om het systeem grondig te hervormen. De meest logische oplossing is voor elk kind eenzelfde basisbedrag toe te kennen. Alle extra's worden gekoppeld aan strikte voorwaarden.

Vlaanderen kent met 12 procent een van de laagste armoederisicocijfers bij kinderen in de EU, na Denemarken, Finland en Tsjechië. We mogen fier zijn op deze cijfers wat het toont aan dat we op dat vlak bij de beste van Europa zijn. Wanneer we kinderwelzijn breder bekijken (bijvoorbeeld opvang, scholing, algemene ondersteuning) doen we het echter veel minder goed. Op de Unicef-ranglijst van 2013 stond ons land pas op de negende positie, het neemt hiermee slechts een middelmatige plek in bij de negentien westerse landen. Dat moet beter.

De recepten hiervoor kunnen we vinden in de Scandinavische landen, zij kunnen inzake kindbeleid het beste palmares voorleggen. Zo hebben zij het grootste gebruik van kinderopvang, kennen ze nauwelijks wachtlijsten en zijn ze koploper wat taalbegeleiding betreft.

We kunnen daarom veel leren van hun systeem, ook inzake kinderbijslag. Zo daalt die er met het aantal kinderen. Bij ons is dat net omgekeerd: hier stijgt de kinderbijslag met het aantal kinderen. Dat houdt geen steek, vermits de opvoedingskosten per kind stabiel blijven of zelfs afnemen met de gezinsgrootte. Daarnaast zetten Scandinavische landen relatief ook meer in op dienstverlening ten aanzien van kinderen en gezinnen dan op zuivere cash-uitkeringen. Opnieuw, wij doen precies het omgekeerde. Een relatief hoge kinderbijslag maar wel langere wachtlijsten voor bijvoorbeeld kinderopvang of ondersteuning.

Hans Maertens. Beeld BELGAIMAGE

De regionalisering van de kinderbijslag geeft Vlaanderen de kans om het systeem radicaal te vereenvoudigen. Een grote uitdaging, want het gaat hier om de grootste uitgavenpost waarvoor Vlaanderen bevoegd wordt. Vereenvoudigen kan, en is bovendien budgetneutraal. Ouders krijgen vandaag, naargelang hun specifieke situatie (bijvoorbeeld leeftijd, groot gezin, eenoudergezin...) een verschillende kinderbijslag toegekend. In ons voorstel heeft elk kind, ongeacht de leeftijd of rangorde, maandelijks recht op ongeveer 150 euro kinderbijslag als basis. Ook de sociale componenten (bijvoorbeeld voor eenoudergezinnen) trekken we op naar datzelfde bedrag.

Alles boven 100 euro maken we voorwaardelijk, in de zin dat deze middelen het recht van kind volwaardig moeten invullen als engagement in de opvoedingscontext: benutten van ondersteuning en onderwijs, taal, werk of werk zoeken, deelname aan kindpreventie...

Wat betekent dit concreet voor een modaal gezin, met een normaal inkomen en met twee kinderen? In dit geval krijgt het gezin 2 keer 150 euro toegekend als basisbedrag = 300 euro totaal. Binnen dit bedrag is 200 euro onvoorwaardelijk. De overige 100 euro komt dan ook vrij voor zover men de kinderen vaccineert, kinderopvang benut, kleuteronderwijs benut, niet overmatig spijbelt, werk heeft of zoekt, de taal kent of taalles volgt.

Het nieuwe systeem houdt ook rekening met kwetsbare gezinnen, zij krijgen een toeslag van 150 euro per kind. In totaal krijgt men voor twee kinderen 600 euro. Ook hier is 200 euro onvoorwaardelijk en komt de overige 400 euro vrij tegen dezelfde voorwaarden als hierboven.

Als dit engagement niet spontaan wordt opgenomen, bestraffen we het kind niet, maar we schakelen deze middelen zich in als een rugzak voor een interdisciplinair ondersteuningsplan.

Eenoudergezinnen, gezinnen met één of twee kinderen en sociaal kwetsbare gezinnen zullen hier enkel maar bij winnen. Voor grote kwetsbare gezinnen blijft de situatie financieel status-quo. Bovendien kunnen we bij accurate projecties en verfijning van het bedrag de kinderarmoede verder inperken.

Bij het pensioendebat schaarde de politiek zich achter één gedeelde doelstelling, met transparante wetenschappelijke onderbouw en een sterk geïnformeerde samenleving. De boodschap van 'waarom en hoe anders' was en is onderwerp van maatschappelijk debat. Een geleidelijke overgang begeleidt zulk ruim maatschappelijk engagement.

Het kinderbijslagdebat is even fundamenteel. Verschuivingen vergen politieke moed en vooral maatschappelijk debat. De Vlaamse regering heeft nu de kans om een nieuw, eenvoudiger en vooral meer doeltreffende kinderbijslag te organiseren. Het wordt tijd dat de politiek hierbij aan één zeel trekt, en dit in het belang van elk kind.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.