Vrijdag 10/07/2020

OpinieLieven Bervoets

‘Tijd om reclame voor vlees, auto’s en vliegtuigreizen te verbieden’

Beeld Thinkstock

Lieven Bervoets is professor Ecotoxicologie aan de Universiteit Antwerpen

We hebben een woelig jaar achter de rug wat het klimaat betreft. Niet dat klimaatverandering nu pas een probleem is geworden, verre van, wetenschappers waarschuwen al minstens 25 jaar voor de gevolgen van antropogene emissies (uitstoot waarvoor de mens verantwoordelijk is, red.) op het klimaat en de fysische basis van het broeikaseffect is al meer dan 100 jaar gekend. Maar het is wel dankzij de klimaatactivisten, vooral de jongeren, dat klimaat gedurende het voorbije jaar prominent op de politieke agenda stond.

Ondanks de grote eensgezindheid onder klimaatwetenschappers over wat de oorzaken en gevolgen van klimaatverandering zijn, blijven een aantal pseudosceptici, meestal politici maar ook enkele academici, hardnekkig spartelen als een duivel in een wijwatervat om de invloed van menselijk handelen op klimaatverandering te ontkennen of te minimaliseren. Naast deze ontkenners zijn er echter ook nog de zogenaamde ecorealisten en ecomodernisten: opiniemakers, maar ook opnieuw politici, die de klimaatactivisten belachelijk maken, wegzetten als doemdenkers of hen aanmatigend noemen en vinden dat ze op de schoolbanken moeten blijven. Ook gebruiken ze steeds vaker de term ‘religie’. Dat is een irritante dooddoener die bedoeld is om kritische stemmen het zwijgen op te leggen, want het zou over geloof gaan en dus niet gefundeerd zijn. Niets is minder waar. Er wordt veel te veel CO2 uitgestoten en dat is de belangrijkste oorzaak van klimaatverandering. Dat is geen religie, dat zijn feiten.

Volgens hen zouden we niets aan ons consumptiegedrag moeten doen, maar moeten vertrouwen op de technologie; heeft die immers niet al bewezen dat we als mens in staat zijn om de meest complexe (milieu)problemen op te lossen? Van de pot gerukte vergelijkingen worden hierbij niet geschuwd; zoals het feit dat onze waterlopen 50 jaar geleden veel ernstiger verontreinigd waren dan nu en we dat probleem hebben opgelost dankzij technologie. Los van het feit dat het probleem van waterverontreiniging absoluut nog niet is opgelost, gaat het over een heel andere orde van problematiek.

Uiteraard mag de schuld niet alleen bij de consument gelegd worden. We worden ongewild in bepaalde consumptiepatronen geduwd. Maar zeggen dat onze consumptie aanpassen een druppel op een hete plaat is, klopt niet. We kunnen niet vragen van het armste gedeelte van de wereldbevolking dat zij nog minder consumeren, maar indien de rijkste helft of zelfs maar de rijkste 20% van de wereldbevolking zijn ecologische voetafdruk zou halveren, dan staan we al heel ver wat CO2-reductie betreft. 

Natuurlijk zijn we er dan nog niet, maar misschien kan het klimaatprobleem dan met de, dringend nodige, technologische vernieuwingen opgelost worden. De ecomodernisten/ecorealisten zeggen dat we vol moeten inzetten op kernenergie. Maar uitsluitend hierop of op nog niet bestaande technologische vernieuwingen vertrouwen, is bijna even gevaarlijk als het probleem ontkennen. Hoeveel kerncentrales zouden er wereldwijd moeten worden bijgebouwd om de groeiende wereldbevolking van al de energie te voorzien? Hoe lang gaat dat duren? Zou het niet veel makkelijker zijn om aan de energiebehoefte te voldoen met andere dan fossiele brandstof indien we behoorlijk minder energie zouden verbruiken?

Omdat waarschijnlijk een groot deel van de rijke wereldbevolking zijn/haar gedrag niet vrijwillig zal aanpassen, is er dringend nood aan maatregelen vanuit de overheden om een andere (vooral mindere) energieconsumptie te bewerkstelligen. Dit kan door milieu- en klimaatonvriendelijk gedrag zwaar te belasten en milieuvriendelijk gedrag goedkoper te maken. Een simpel voorbeeld zou zijn om enerzijds eindelijk kerosine te belasten en btw te heffen op vliegtuigtickets, en anderzijds een extra taks op elke vlucht te heffen van bijvoorbeeld initieel 20 euro. Dit zou miljarden vrijmaken die geïnvesteerd kunnen worden in een goedkoop spoorwegnetwerk en verbetering van openbaar vervoer in het algemeen. Vanaf het moment dat het openbaar vervoer dan ook behoorlijk werkt, kan de taks op vluchten gradueel omhoog. En zo zijn er nog veel voorbeelden te bedenken.

Ten slotte nog dit: al vele jaren is reclame op tabaksproducten verboden omdat roken ernstige gezondheidsproblemen met zich meebrengt. Wordt het geen tijd om reclame te verbieden voor andere zaken die de gezondheid van iedereen schaden? En dan denk ik bijvoorbeeld aan reclame voor vlees, auto’s en vliegtuigreizen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234