Woensdag 20/11/2019

Opinie

Theresa May versus Boris Johnson: brexit en carrièreplanning gaan niet samen

De Britse premier Theresa May kreeg alweer een harde slag onder de gordel van Boris Johnson te verwerken. Beeld EPA

Lieven Buysse doceert onder andere Britse cultuur aan de KU Leuven Campus Brussel.

Een ongemeen harde slag onder de gordel. Dat was de column van Boris Johnson maandag in The Telegraph. Het brexitplan dat premier Theresa May vóór de zomer in haar kabinet doordrukte, betekent de overgave van het Verenigd Koninkrijk aan de EU. Meteen kreeg hij steun van andere partijleden, en werd de stoel van de premier weer wat minder stabiel. Het politieke jaar is herbegonnen.

Johnsons argumenten zijn niet bijster nieuw. In het zogenaamde Chequers-akkoord stemt May(s regering) in met gemeenschappelijke regelgeving voor goederen en met Britse importheffingen namens de EU (en vice versa), vooral om een strikte grens tussen Noord-Ierland en de Ierse republiek te vermijden. Dat de (economische) band met de EU daardoor heel nauw blijft terwijl het VK zijn inspraak in EU-beslissingen verliest, werd toen al bekritiseerd en leidde tot Johnsons ontslag uit de regering enkele dagen nadat hij met de deal had ingestemd.

May kon de crisis in haar partij na Chequers enkel bezweren door de start van het parlementaire reces, in de ijdele hoop dat de zomer koelte zou brengen. 

Gratuite kritiek

Met zijn demarche pookt Johnson het vuur weer op, en zijn motieven zijn weinig nobel. De aanval op de premier komt gratuit over. Niet enkel herhaalt hij louter de bekende kritiek – zij het in zijn chargerende stijl – maar hij biedt zelf geen alternatief. Zo noemt hij de Noord-Ierse kwestie “oplosbaar, maar we hebben het niet eens geprobeerd”. Wat híj dan wel zou proberen? Stilte.

Zijn uithaal is minder een poging om de brexit te forceren dan een sollicitatie om het roer over te nemen. Als hij May zo aan het wankelen brengt dat ze (al dan niet gedwongen) opstapt, is een scenario denkbaar waarbij de luidste criticus haar zal opvolgen. Tegelijk etaleert hij trumpiaanse waanideeën als de man die met een vingerknip een deal kan sluiten waar anderen in geen jaren in slagen.

Zelfs als Johnson de verbazingwekkende overlevingsdrang van May kan stuiten, mag hij zich niet zegezeker rekenen. Zijn reputatie als brokkenmaker (onder meer op een ministerpost) is geen pluspunt, luide roepers wekken argwaan op, en zijn aanhang is beperkt tot één (weliswaar omvangrijk) kamp in de partij. In oktober moeten de contouren van een brexitakkoord overigens duidelijk zijn om in maart te landen, wat met een premierwissel nog onwaarschijnlijker wordt.

Geloofwaardigheid

Ook mist de belofte van een eenvoudige deal alle geloofwaardigheid. Geen enkel brexitscenario – het Chequers-voorstel, een brexit zonder akkoord, lid van de Europese Economische Ruimte, enzovoort – heeft een meerderheid bij de Tory's, laat staan in het Britse Lagerhuis. En de EU wil zelfs het gematigde Chequers-plan niet, omdat de uitzonderingspositie die het VK beoogt een ongewenst precedent zou vormen.

De brexit is dus geblokkeerd in de partij, in het parlement en aan de onderhandelingstafel. Individuen met een onstilbare machtshonger en profileringsdrang kunnen op zo’n moment beter hun carrièreplannen op pauze zetten, maar net zulke politici missen dat inzicht vaak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234