Dinsdag 17/09/2019

Opinie

'The Shield' bij de Antwerpse politie

Rechercheur Vic Mackey (Michael Chiklis) is een van de corrupte flikken in tv-reeks 'The Shield'. Beeld rv

Jo Smets is doctor in de filosofie, (misdaad)auteur en filmkenner. Hij schrijft freelance voor deze krant over cinema en televisie.

Wat er zich mogelijk in Antwerpen heeft afgespeeld, doet weer de schellen van de ogen vallen. 'Schokkende feiten' bij de Antwerpse politie: vier inspecteurs zijn geschorst en worden verdacht van afpersing, diefstal met geweld en slagen en verwondingen bij kwetsbare mensen.

Hoe kan iets zo paradoxaal voorspelbaar zijn? Met een reus van een cliché: what goes around, comes around. Het is juist te zeggen dat wat plaatsvond in Antwerpen een maatschappij reflecteert die aan de top, van EU tot Antwerpen, niet echt in staat is medeleven te tonen met mensen die zichtbaar hulp nodig hebben.

Hoe harder een korps zijn demonstratief bewakende functie en monopolie op uitoefening van geweld uitspeelt, des te harder zal zijn ontsporing daardoor getekend zijn. Smeris, een scheldwoord uit het Bargoens, werd etymologisch ooit geassocieerd met 'smeren': slaan. Het woord komt echter uit het Jiddisch en is verwant met shaumir, 'bewaker'.

Vaak overtreft fictie werkelijkheid. Soms dreigt het omgekeerde.

In ieder geval: in de Amerikaanse politiefilm is het thema van een korps dat de wet en orde zo fel en slopend moet handhaven dat het denkt boven wet en orde te staan, een blijvend thema. Denk aan de tv-reeks The Shield, waarin racisme nooit ver weg is, evenmin als het idee om de maatschappij te zuiveren - grote kuis te houden, zoals ooit een affiche van Vlaams Belang schreeuwde.

Jo Smets. Beeld rv

Dezelfde fictie, die prat gaat op haar sterke connectie met de echte politie, toont echter ook sinds Rogue Cop, een late film noir uit 1954, dat vaak de meest corrupte en gewelddadige diender de mogelijkheid tot inkeer en loutering belichaamt.

David Ayers Street Kings, naar een scenario van James Ellroy, laat zien hoe een gezagsdrager die geen orde meer kent, de sleutel wordt van Internal Affairs, Intern Toezicht dus, om de verrotting bloot te leggen. Klabak, eveneens Bargoens, werd door dieven zowel gebruikt wordt voor 'jager' als voor 'hond'. In het Nederduits is klabakken 'doelloos rondlopen', en vandaar 'ordeloos rondlopen'. In Dark Blue, naar een scenario van Ellroy en Ayer, is het de meest verdorven, racistische en agressieve flik van de LAPD, de man die ordeloos boven elke moraal door de stad zwerft, die plots de belichaming van integriteit, verdraagzaamheid en bescherming wordt.

In Antwerpen onderzoekt Intern Toezicht de zaak. Zo gaat het ook in Hollywood, en dat is niet eens negatief bedoeld. In de films zijn het telkens mensen van Internal Affairs, die door alle korpsleden als verklikkers en ratten worden gevreesd of gehaat en verplicht zijn te vertrouwen op informanten, die de beste kans maken om diep te graven. Sidney Lumet, een man die modelfilms maakte over corruptie en geweld binnen politiekorpsen, draaide in 1981 Prince of the City, een adaptatie van Robert Daleys boek uit 1978. De prent vertelt meticuleus hoe een succesrijke narcoticabrigade die geweld niet schuwt en bewijsgeld achteroverdrukt, wordt opgerold door de zwakste corrupte flik, een man die twijfelt over wat hij met zijn vrienden doet en de focus van Internal Affairs wordt.

Met macht komt perspectiefvernauwing, tunnelvisie. Moeite om het perspectief van een ander in te nemen en empathie te tonen, essentieel om naar macht op te klimmen, is essentieel in het uitoefenen van macht. Oogkleppen, dus. Niet dat macht corrumpeert, is de les, wel dat het de kwetsbaarsten en zwaksten onder ons zijn die zonder oogkleppen kijken. Vroege tieners die makkelijke prooien van bendes worden. Vrouwen die huiselijk geweld of seksuele agressie riskeren. Illegalen die op straat in wanorde en vernedering leven. Los van wat er zich vermoedelijk heeft afgespeeld, puur uit voorzienigheid en eigenbelang, verdienen zij respect van Antwerp's finest.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234