Donderdag 21/11/2019

Opinie Andreas Tirez

Test je armoedebeleid en win een Nobelprijs

Andreas Tirez / © Eric de Mildt. All rights reserved. Beeld Eric de Mildt

Andreas Tirez is kernlid van denktank Liberales. Hij blogt op Economieblog.be.

Vandaag werden de winnaars van de Nobelprijs Economie bekend gemaakt. Dit jaar zijn Abhijit Banerjee, Esther Duflo en Michael Kremer de laureaten voor hun werk over hoe je het best de wereldwijde armoede aanpakt. Vooral de uit Frankrijk afkomstige Duflo is een bekende naam, ook al is ze nog maar 46 (en daarmee de jongste persoon die de Nobelprijs Economie won). Ze won in 2010 al de John Bates Clark Medal, de Nobelprijs Economie voor economen onder de 40 jaar. In 2011 werd ze bij het grotere publiek bekend met het boek Poor Economics, dat ze samen met Banerjee schreef, ondertussen haar man, en bij ons vertaald onder de titel Arm & Kansrijk.

In dat boek leggen de twee economen op een eenvoudige manier uit hoe ze proberen na te gaan wat goed armoedebeleid is. Banerjee en Duflo hebben niet de ambitie om zich in het debat te mengen over de ‘grote vraag’ of ontwikkelingshulp nu werkt of niet. Die vraag kunnen we eigenlijk niet beantwoorden. Het is beter om zich te richten op de ‘kleine vragen’.

Testen of het werkt

En dat is dan ook de kern van hun en Kremers onderzoek en dat nu terecht gelauwerd wordt. Ze trachten na te gaan welke concrete projecten werken en welke niet. Daarvoor gaan ze wetenschappelijk te werk, via zogenaamde ‘gerandomiseerde gecontroleerde experimenten’ (randomized control trials of RCTs). Dat zijn onderzoeksprojecten die de impact van één parameter onderzoeken. Dat kan je doen door twee projecten te testen die bijna volledig gelijk zijn, op één parameter na. Als de projecten een verschillende uitkomst hebben, dan kan je concluderen dat dit aan die ene parameter te wijten is. Als je twee projecten zou testen die verschillend zijn op meer dan één parameter, dan kan je achteraf de verschillende uitkomst niet meer toewijzen aan de ene of de andere parameter. Sterker nog: als twee projecten met twee verschillende parameters geen verschillende uitkomst hebben, dan ben je nog niet zeker of die parameters geen impact hebben, omdat ze elkaar misschien wel opheffen.

In hun onderzoek hebben ze heel wat dergelijke RCTs uitgevoerd of onderzocht. Zo is er het bekende voorbeeld van muskietennetten: deel je ze gratis uit om malaria te bestrijden of vraag je toch een bedrag opdat de gebruiker er de waarde van zou inschatten. Het opzet om dat te onderzoeken is bedrieglijk simpel: in een aantal willekeurig gekozen dorpen mag men de muskietennetten gratis meenemen, in een aantal willekeurige, gelijkaardige dorpen moet men een verminderde prijs betalen en in een laatste groep moet men de volle pot betalen. Uit dit experiment bleek dat de gratis netten veel meer werden meegenomen. Meer nog, toen aan de mensen uit de drie groepen later nogmaals een poging gedaan werd om de netten tegen de volle prijs te verkopen, bleken de gezinnen die het net eerder gratis of tegen verminderde prijs hadden kunnen meenemen, meer bereid om het te kopen. Met andere woorden, de gezinnen die het eerder gratis of tegen verminderde hadden gekregen hadden veel beter de waarde ervan leren kennen.

Een ander interessant aspect dat de onderzoekers belichten is het bedrieglijke pleidooi dat de armen hun lot in eigen handen moeten nemen. Ze pleiten daar natuurlijk niet tegen, maar ze stellen overtuigend dat armen véél meer keuzes moeten maken over moeilijke zaken dan wij in de ontwikkelingslanden. Zo betalen werknemers en werkgevers in de ontwikkelde landen automatisch voor de sociale zekerheid of een pensioenplan. Onderwijs is gratis en van hoog niveau (toch alvast in België) en we hebben allen een gezondheidsverzekering. En wat denk je van sparen: wij hebben de mogelijkheid om eenmaal te beslissen dat we maandelijks zullen sparen en automatisch wordt een deel van ons loon naar de spaarrekening gestort. Een dagloner, daarentegen, moet elke dag beslissen of en hoeveel hij gaat sparen. Het wordt hem bovendien nog moeilijker gemaakt, omdat armen vaak een grote negatieve rente hebben op hun spaarrekening, omdat de kosten voor een kleine rekening te groot zijn.

De kracht van hun onderzoek blijft evenwel de bescheiden, wetenschappelijke empirische aanpak, gefocust op zogenaamde ‘kleine vragen’. En het kan ook ons helpen om meer evidence-based beleid te promoten, want op dat vlak kan het ook hier heel wat beter. Dus aan onze politici: laat uw beleid testen. Er zijn genoeg knappe koppen aan onze universiteiten en hogescholen om rigoureus wetenschappelijk onderzoek te doen. En het is onderzoek dat Nobelprijs-waardig kan zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234