Dinsdag 23/07/2019

Tel je pas diplomatiek mee als je beschikt over stevige militaire slagkracht? Onzin!

Beeld ANP

De regeringsonderhandelaars zijn het eens dat ons land veertig nieuwe gevechtsvliegtuigen moet kopen. Defensie zelf wil er maar liefst vijftig. In De Morgen noemt Sven Biscop de vervanging van de F-16s een 'logische beslissing'. Annemarie Gielen (Pax Christi Vlaanderen), Ludo De Brabander en Roel Stynen van de vredesbeweging stellen zich daar ernstige vragen bij.

Rijke landen dragen een morele verantwoordelijkheid om bij te dragen aan de wereldwijde vrede en veiligheid, betoogt Biscop. Als mondiale handelsmacht heeft de EU bovendien nood aan mondiale stabiliteit en hij verwijst daarbij naar Mali, Libië Syrië, Irak en Oekraïne. Maar nemen de EU en de NAVO wel die morele verantwoordelijkheid? Nee, integendeel. De militaire interventies in Afghanistan, Irak en Libië hebben die landen gedestabiliseerd en alleen maar extra chaos en ellende gebracht. Elders gaan bombarderen draagt op geen enkele manier bij tot onze veiligheid. Militair optreden creëert enkel de voedingsbodem waarop organisaties als IS gedijen. Er zijn ook andere manieren om onze verantwoordelijkheid te nemen. Laten we allereerst kijken naar hoe we zelf bijdragen aan de escalatie van conflicten. Zo hebben de EU-lidstaten in 2012 voor 40 miljard aan wapens verhandeld, die in tal van conflictgebieden zijn terechtgekomen.

Nog volgens Biscop moeten we onze militaire capaciteit opkrikken om te vermijden dat België niet langer kan wegen op de besluitvorming. Maar klopt het wel dat je pas diplomatiek meetelt als je beschikt over stevige militaire slagkracht? Dat is onzin. Een land kan wel degelijk meetellen in de internationale arena, dankzij bijvoorbeeld een diplomatiek sterk onderhandelingsteam. Noorwegen had geen militairen nodig om begin jaren '90 een diplomatieke hoofdrol te spelen in het onderhandelingsproces tussen Israël en de Palestijnen. Costa Rica is een land zonder leger, maar leidde succesvolle vredesonderhandelingen in Midden-Amerika in de jaren '80. En ja... wellicht kon het land die rol maar spelen omdat het geen militaire logica kon hanteren.

Biscop vindt dat ons land zich peperdure gevechtsvliegtuigen kan veroorloven. We zijn immers een 'rijk land'. Je moet maar durven. Er staat ons een streng bezuinigingsregime te wachten: de toekomstige coalitie wil maar liefst 17 miljard besparen. Waar gaan de regeringsonderhandelaars de 5 tot 6 miljard euro vinden om veertig gevechtsvliegtuigen te financieren? Daarnaast zijn er andere grote geplande of reeds lopende investeringen zoals de aankoop van fregatten, mijnenvegers en gepantserde jeeps en last but not least de afbetaling van A400M transportvliegtuigen (minstens 1 miljard euro). Zijn we bereid een sociaal bloedbad te organiseren om deze miljardenuitgaven af te lossen enkel en alleen om andere NAVO-lidstaten te plezieren?

Waar moeten we het geld voor gevechtsvliegtuigen vandaan halen? Niemand weet het. Laat ons eerlijk zijn. De ambitie om te blijven meetellen in de NAVO kunnen we alleen waarmaken als het defensiebudget gevoelig de hoogte in gaat. NAVO-Secretaris-Generaal Rasmussen liet de Europese NAVO-lidstaten duidelijk verstaan dat ze eindelijk werk moeten maken van de 'NAVO-norm'. Die stelt dat we 2% van ons BBP moeten besteden aan militaire uitgaven. Voor België (momenteel 1%) zou dat betekenen dat we 2,7 miljard euro extra moeten ophoesten. Met andere woorden: als we ons blijven inschrijven in het NAVO-kader - een duur en nucleair bewapend interventieleger dat geregeld op korte termijn inzetbaar moet zijn - dan zullen we daar de factuur voor moeten betalen en dragen we alleen maar bij aan een nieuwe wapenwedloop. Nu al zijn de NAVO-landen goed voor meer dan 60 procent van de wereldwijde militaire bestedingen. Een verdere stijging van deze middelen is vandaag gewoonweg onverantwoord.

Uit onderzoek van de Universiteit Antwerpen blijkt overigens dat slechts één op de vier Belgen vindt dat ons land de F-16's moet vervangen. Je kan je afvragen hoe groot het maatschappelijk draagvlak dan is voor de miljardenaankopen waar Defensie van droomt.

Het debat over de gevechtsvliegtuigen kan niet worden los gezien van de manier waarop we onze veiligheid en defensie willen organiseren. Zelfs de NAVO en de EU zijn het er over eens dat de meeste dreigingen niet militair van aard zijn: ongecontroleerde migratie, klimaatverandering, georganiseerde misdaad. Maar ook op andere veiligheidsuitdagingen, zoals terrorisme en de verspreiding van massavernietigingswapens, biedt een klassiek militair apparaat geen afdoende antwoord. In het VN-concept van menselijke veiligheid gaat het onder meer over sociale en economische veiligheid of over milieuveiligheid. Daar liggen de echte veiligheidsuitdagingen. Want zonder duurzame ontwikkeling, geen veiligheid. Een ding weten we zeker. Met de miljarden die de onderhandelaars in gevechtsvliegtuigen willen steken, kunnen we niet alleen de welvaart in eigen land veilig stellen, maar ook nog eens elders vele duizenden mensenlevens redden. Daar werk van maken, dat is wat je een 'logische beslissing' kan noemen.

Ludo De Brabander. Beeld kos
Roel Stynen Beeld kos
Annemarie Gielen. Beeld kos
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden