Zaterdag 27/11/2021

Hugo Camps

Tegenover extremistische criminelen geldt maar een wet: nie pleuje

null Beeld Stephan Vanfleteren
Beeld Stephan Vanfleteren

Dissidentie mag ook. Onder die vlag vaart Hugo Camps elke donderdag.

Satire is een moeilijk genre. Het vraagt om de beste tekenaars en de scherpste pennen.

Het Franse weekblad Charlie Hebdo had het métier onder de knie. Journalisten en cartoonisten geloofden in hun maatschappelijke rol. In hun journalistieke toegevoegde waarde. Onder het motto: "Aan een spotprent is nog nooit iemand doodgegaan." Vanmiddag lag de redactie van het weekblad bezaaid met lijken, waaronder vier cartoonisten. Een afrekening voor de ongezouten kritiek op de islam en de Mohammedcartoons.

Relimoorden. Ik herinner me nog de satirische stukken van Hugo Claus tegen de kerk. Vooral de paus moest het ontgelden. Als het Vaticaan ter sprake kwam, klom de auteur in zijn meest sardonische pen. Doodsbedreigingen waren hem onbekend, al mocht er in de vorige eeuw ook niet veel gelachen worden met Jezus en Maria. Hoe kan het toch dat religies zo overgevoelig zijn voor humor en satire, tot lang nadat Desiderius Erasmus zijn boek Lof der Zotheid had gepubliceerd. Een geloof dat bang is voor de lach heeft een wankele basis.

Nederlanders en Fransen hebben meer traditie in satire, humor en pastiches dan Belgen. Je ziet het op televisie en in films, al zijn we wat cabaret betreft met een inhaalslag bezig. Een satirisch weekblad zoals Charlie Hebdo of Le Canard komt bij ons niet van de grond - zie het roemloze einde van De Zwijger. Het Vlaamse alter ego van Koot en Bie is ook nog steeds niet opgestaan. Zouden we dan toch zo'n besmuikt volkje zijn? Of komt het door onze absurdistische origine? Nemen we het leven misschien te serieus? Zeker is dat het publieke landschap lijdt aan zelfcensuur. We hebben geweldige schrijvers, maar weinig polemische boeken. Terwijl de polemiek toch een hoogstaand literair genre is, zoals Jeroen Brouwers con brio heeft bewezen.

Provocateurs als Houellebecq en Zemmour lopen niet dik in Vlaanderen. Fransen zijn daar beter in, ook omdat ze bezeten zijn door het instinct van het grote gebaar. Zou onze polemische schaarste te maken kunnen hebben met de langdurige verzuiling? Het kan ook de aard van het beestje zijn, natuurlijk. De actiejournalistiek die de Duitse Bild Zeitung - veruit de grootste krant - thans opvoert onder de kop:'Nein zu Pegida' zie ik kranten hier niet doen. Overigens lenen onze elites in kunst en politiek zich ook niet voor een actieve strijd tegen de islamisering van het Avondland.

De barbaarse aanslag op Charlie Hebdo bewijst dat zelfs in hartje Europa de nostalgie naar de brandstapel almaar hoger oplaait. Onthoofding kan natuurlijk ook. De journalisten en cartoonisten van het Franse weekblad wisten dat, maar lieten zich niet afdreigen. Ridders van het journalistieke métier.

Hun nagedachtenis moet levendig worden gehouden, zoals ook die van gesneuvelde oorlogscorrespondenten. Vrijheid van meningsuiting blijft een dagelijks gevecht dat de collega's van Charlie Hebdo met de dood hebben bekocht. Tegenover het slag extremistische criminelen in soepjurken en met verdwaasde blik naar Mohammed geldt maar een wet: nie pleuje. Pennen kunnen ook doden.

Hugo Camps

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234