Zondag 15/12/2019

Opinie

Tegen Israël, maar niet tegen de Joodse gemeenschap: hoe links verscheurd is door het eigen DNA

Lieven Buysse Beeld rv

Lieven Buysse  doceert o.a. Britse cultuur aan de KU Leuven Campus Brussel.

Niet enkel Antwerpse politici worstelen met hoe ze zich tegenover specifieke religieuze groepen moeten verhouden. In het Verenigd Koninkrijk ligt het sociaal-democratische Labour al enkele jaren zwaar onder vuur door beschuldigingen van antisemitisme. Iets daarvan waait dezer dagen ook over naar België: premier Michel (MR) zag de ULB haar eredoctoraat liever niet uitreiken aan een van de geviseerde Labour-aanhangers, filmregisseur Ken Loach.

Op het eerste gezicht passen zulke beschuldigingen helemaal niet bij een partij die een maatschappij voorstaat die een grote openheid toont voor, en meer rechten wil voor, minderheidsgroepen. Net die basishouding lijkt nu problemen op te leveren. Als Labour ijvert voor meer rechten voor moslims of voor migranten uit moslimlanden in het VK, loert het verwijt om de hoek dat terrorisme gesteund wordt. Als Labour Israëlische acties aanklaagt als schendingen van de burgerrechten van Palestijnen, ziet men dat vaak als een antisemitische houding. De staat Israël wordt nu eenmaal graag vereenzelvigd met de religie of het volk.

Smoking gun

Heeft Labour dan helemaal geen boter op het hoofd? Toch wel. Toen de staat Israël werd opgericht halverwege de vorige eeuw steunde Labour dat, vooral vanuit een rechtvaardigheidsgevoel. Die steun veranderde geleidelijk aan – vooral in de jaren 80 – in verzet tegen wat gezien werd als een koloniale, imperialistische politiek van Israël die een minderheidsgroep wegdrukte. Die verzetsbeweging, die tot op vandaag heel actief is, maakt geen deel uit van de partij, maar bestaat uit vele actiegroepen die mensen uit heel diverse (soms extremistische) hoeken van het politieke spectrum samenbrengen.

Hoewel Corbyns activiteiten al herhaaldelijk binnenstebuiten werden gekeerd sinds zijn kandidatuur voor het voorzitterschap in 2015 bekend werd, heeft men nog geen smoking gun kunnen vinden. En dus wordt hij vooralsnog schuldig verklaard by association: contacten met een organisatie waarvan een prominent lid de Holocaust ontkent, omdat hij jaren geleden lid was van een uitgebreide Facebook-groep waar enkelen bedenkelijke commentaren postten maar waarop hij zelf niet actief was, … Als voorzitter heeft Corbyn een onderzoek ingesteld om “het antisemitisme in de partij” in kaart te brengen. Daaruit bleek dat individuen inderdaad over de schreef waren gegaan, zoals de voormalige Londense burgemeester Ken Livingstone, en zij werden geschorst of uit de partij gezet. Inmiddels is Corbyn er veel aan gelegen om de hand te reiken naar de Joodse gemeenschap. Op Twitter besteedt hij bijvoorbeeld systematisch aandacht aan Joodse feestdagen, en eerder deze week overlegde hij met vooraanstaande Joodse organisaties.

Verdeeldheid

Corbyn sprak zich herhaaldelijk uit tegen antisemitisme en verduidelijkte het standpunt: tegen de Israëlische regering maar niet de Joodse gemeenschap. Die genuanceerde boodschap wil maar niet aanslaan. De verklaring ligt in zijn politieke positie. De Britse rechterzijde onderhoudt traditioneel goede banden met de Joodse gemeenschap. Politieke beschadiging van Corbyn komt hen dubbel goed uit: de oppositieleider treffen en scoren bij een deel van de eigen achterban. Tegelijk blijft Corbyn verdeeldheid oproepen in zijn eigen partij, waar de basis hem op handen draagt maar het establishment hem te links vindt. De aanvallen komen dus evengoed – of zelfs meer – uit Labour.

Ken Loach nam het op voor Corbyn tegen die interne verdeeldheid. Ook hij is al geruime tijd geëngageerd voor de Palestijnse zaak maar heeft zich – net als Corbyn –uitgesproken tegen antisemitisme en tegen Holocaust-ontkenners. Alleen wringen ze zich niet zelden eerst in allerlei bochten om toch maar te vermijden dat hun woorden ongenuanceerd gelezen zouden kunnen worden als steun aan Israël. En zo scheppen ze zelf al te vaak verwarring over hun ideeën en motieven in de spreidstand tussen enerzijds steun voor de Joodse minderheid in het VK en het historische onrecht dat het Joodse volk werd aangedaan, en anderzijds weerstand tegen de machtige Israëlische staat. Beide motieven zitten nu eenmaal in hun DNA.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234