Dinsdag 30/11/2021
Bart Eeckhout Beeld DM
Bart EeckhoutBeeld DM

StandpuntBart Eeckhout

Te veel aandacht naar de zaak-De Pauw? De maatschappelijke relevantie van deze zaak is onbetwistbaar

Bart Eeckhout is hoofdredacteur van De Morgen.

Gaat er niet een beetje te veel media-aandacht naar de rechtszaak over tv-maker Bart De Pauw? Met het antwoord op die vraag zijn we snel klaar. Jazeker, de hand mag ook in de eigen boezem.

Dat deze zaak zozeer in de publieke belangstelling is komen te staan, is natuurlijk ook niet zo verwonderlijk. De status van de beklaagde en van de slachtoffers maakt dit proces nogal uniek. Het uitlichten van de feiten klinkt pijnlijk, maar het markeert ook een belangrijke evolutie in een samenleving die intimiderend en grensoverschrijdend gedrag tegenover vrouwen niet langer onbesproken laat. Laat de rechter oordelen over schuld en onschuld, maar de maatschappelijke relevantie van deze zaak is onbetwistbaar.

De zaak is ook relevant omdat ze dieper liggende juridische kwesties aanschouwelijk maakt. Zoals de vraag waarom het zo moeilijk valt voor verdachten of beschuldigden om ‘sorry’ te zeggen en een fout te erkennen. Uit de mond van Bart De Pauw kwamen de excuses deze week uiteindelijk alsnog. Maar alvast in de oren van de slachtoffers klonken ze te halfslachtig en omslachtig, nadat in een vorige fase van de procedure een poging tot bemiddeling buiten de rechtbank om was vastgelopen op de weigering om enige inzicht in het eigen grensoverschrijdend gedrag te erkennen.

Dit is niet alleen een mentale kwestie. De strafprocedure zelf is dubbelzinnig over de gevolgen van excuses. De titel van een Nederlands onderzoek vat dat goed samen: ‘Als ik nu sorry zeg, beken ik dan schuld?’ Wie sorry zegt, erkent aansprakelijkheid. In het hoofd van een rechter klinkt dat als een bekentenis. Tegelijk is het gangbaar dat schuldinzicht tot een milder vonnis leidt. Dat is ook zo in deze zaak.

Toch praten advocaten hun cliënt excuses vaak uit het hoofd. Dat zie je ook in de zaak-Reuzegom, nog zo’n gemediatiseerd proces dat misschien niet eens of niet in deze vorm had moeten plaatsvinden, als de beklaagden eerder schuldinzicht hadden getoond. Een brief met spijtbetuiging vanwege de Reuzegom-leden aan de familie van Sanda Dia werd evenwel tegengehouden door de verdediging. Omdat zo’n brief kan opgevat worden als een bekentenis. Terwijl de ouders van de overleden student helemaal niet uit zijn op een zware bestraffing of wraak.

België is een voorloper in herstelbemiddeling. Toch leren pijnlijke, gevoelige rechtszaken zoals over Reuzegom of Bart De Pauw dat er nog ruimte is voor verbetering. Er zijn natuurlijk zeer vele misdrijven waarin excuses absoluut onvoldoende en soms zelfs ongepast zijn. Voor het brede publiek klinkt ‘sorry’ ook als een makkelijke uitweg. Toch vergt het voor een dader juist inspanning en inleving om een slachtoffer in de ogen te kijken en met excuses naar herstel te zoeken. Tegelijk kan het voor een slachtoffer bevrijdend en helend zijn om die erkenning te krijgen.

De zaak-De Pauw bewijst, in omgekeerde zin, hoe belangrijk een oprechte sorry kan zijn.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234