Donderdag 20/02/2020
Ivo Victoria.Beeld DM

ColumnIvo Victoria

Talloze malen ben ik voor naïef versleten; dat zal na deze column niet veranderen

Ivo Victoria is schrijver. 

Ik denk deze dagen vaak aan de Iraanse schrijver Yaghoub Yadali. Ik sprak hem jaren geleden. Yadali vertelde hoe censuur in Iran werkte. Eerst wordt je werkplan preventief gecensureerd door het ministerie van Cultuur. En wanneer het werk voltooid is, nóg een keer. Zo ook Yadali’s roman Adaab-e Bi-Gharari (The Rituals of Restlessness). Het boek werd een bestseller. Drie jaar na verschijnen stond hij – na klachten van lezers over een te expliciet liefdesverhaal – alsnog voor de rechter en belandde in de gevangenis. De Iraanse regering veroordeelt wel vaker kunstenaars voor werken die ze zelf heeft goedgekeurd. “In Iran heb je drié vormen van censuur. De regering. De lezers. En jezelf”, zei Yaghoub. Hij glimlachte en ik kon zien dat hij Iran miste, ondanks alles. Even staarde hij melancholisch voor zich uit en daarna stootte hij me aan en zei: “Zeg Ivo, hoe zit dat eigenlijk met die communautaire kwestie in België?”

Een vraag die ik deze dagen weer vaak krijg, van Nederlandse media en vrienden. Evenwel: ik heb nooit iets van de communautaire kwestie begrepen. Ik kan me levendig de verbijstering herinneren die zich van mij meester maakte toen ik als kind besefte dat vrijwel elk probleem van België valt te herleiden tot het feit dat niet iedereen dezelfde taal spreekt. Ik dacht: wat maakt het uit welke taal iemand spreekt, als je elkaar maar begrijpt? En dat ben ik eigenlijk altijd blijven denken. Talloze malen ben ik hierom voor naïef versleten; dat zal na deze column niet veranderen. Ik ken de geschiedenis, de sentimenten – mijn grootvader kwam nog op voor de Volksunie, godbetert – maar ik heb het nooit begrepen, voel geen énkele affiniteit met de begrippen ‘Vlaanderen’ of ‘Wallonië’. Het is geen kwade wil; ik zie simpelweg het probleem niet. Kortom. Toen ik hier nog woonde, voelde ik me vaak een vreemde.

In wezen is het vormen van een regering kinderspel. Alle partijen kennen de zorgen van de burger: mobiliteit, armoede, klimaat, zorg, veiligheid, onderwijs en nog een paar dingen. Alle partijen hebben die onderwerpen als prioriteiten in hun programma’s staan. Hoe moeilijk kan het zijn om een compromis te sluiten over het te voeren beleid? Maar de federale formatiegesprekken gaan niet over beleid, ze gaan in feite over geschiedenis, over taal, over sentimenten waarmee nauwelijks een levende burger ooit te maken heeft gehad. Probeer dat eens uit te leggen aan een schrijver die door zijn eigen regering gemarteld werd in een vele malen complexer land dan het onze. Je schaamt je kapot.

Zelf mompelde ik die avond tot besluit van mijn gebrekkige uitleg over de communautaire kwestie: “Ach Yaghoub, het is een kinderachtige zaak die ons ervan weerhoudt te doen wat werkelijk gedaan moet worden.”

Yaghoub Yadali knikte me begripvol toe. Er viel een verdrietige stilte. Verdrietig, want of ze nu gemarteld werden of voor de liefde vertrokken, er is een paradoxaal gevoel dat veel migranten delen: hoe langer je weg bent, hoe meer je jezelf deel voelt van een land dat je steeds minder mist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234