Dinsdag 05/07/2022

OpinieNatuurverenigingen

Strijd voor biodiversiteit en klimaatactie zijn onlosmakelijk verbonden

Het gentiaanblauwtje, een uniek blauw vlindertje waarvan in Vlaanderen nog nauwelijks tien populaties resten. Beeld Aurélie Geurts
Het gentiaanblauwtje, een uniek blauw vlindertje waarvan in Vlaanderen nog nauwelijks tien populaties resten.Beeld Aurélie Geurts

Vijftien Vlaamse milieu- en natuurverenigingen, waaronder Bond Beter Leefmilieu, Greenpeace België en Natuurpunt.

Redactie

De biodiversiteit in Vlaanderen staat zwaar onder druk. Door milieuvervuiling, versnippering van onze natuur, pesticidengebruik, verkeer, maar ook in toenemende mate door de klimaatverandering. De Vlaamse regering drijft de strijd op voor biodiversiteit, en dat verdient lof. Op deze Dag van de Aarde roepen wij de Vlaamse regering op om evenveel daadkracht te tonen als het om klimaatactie gaat.

De nefaste gevolgen van de klimaatopwarming op onze natuur zijn nu al duidelijk zichtbaar en in de toekomst dreigen we nog veel meer planten- en diersoorten te verliezen.

Een sprekend voorbeeld is het gentiaanblauwtje, een uniek blauw vlindertje waarvan in Vlaanderen nog nauwelijks tien populaties resten. Ondanks een soortbeschermingsplan sinds 2010 en de goede zorgen van lokale natuurbeschermers blijft hun aantal afnemen. In die mate dat specialisten zich hardop afvragen of het vlindertje over twintig jaar nog in ons land zal voorkomen. Het is trouwens niet zozeer een stijging van de gemiddelde temperatuur die de soort de das omdoet, maar vooral de toename van weersextremen: de ene keer moet ze een kurkdroge en hete zomer overbruggen, dan weer overstroomt het leefgebied door felle regenval. Afgelopen zomer werden heel lage aantallen geteld in het Noord-Limburgse natuurgebied Hageven, van oudsher een bolwerk voor het gentiaanblauwtje.

Het is niet het enige en al zeker niet het laatste klimaatslachtoffer in de Vlaamse natuur. De droge zomers van 2019 en 2020 waren ware rampen voor de heikikker, een amfibie die de unieke eigenschap heeft helemaal blauw te kleuren in de paartijd. En ook soorten als de hoogveenglanslibel, de speerwaterjuffer en de kleine veenbes zijn ernstig bedreigd, omdat de laatste hoogveenrelicten in de Kempen zwaar onder druk staan.

Strijd voor biodiversiteit

De Vlaamse regering zet zich vandaag meer in voor natuurbehoud dan de voorbije decennia en dat verdient een pluim. Zo werd begin dit jaar aangekondigd dat er een soortbeschermingsplan komt voor de noodlijdende akkervogels. In vijf jaar tijd (en met 400.000 euro per jaar) moet het plan typische akkervogelsoorten zoals de veldleeuwerik en de ringmus opnieuw ademruimte geven.

Een ander voorbeeldproject is de Blue Deal. Negenenzestig lokale projecten, samen goed voor een investering van 26,9 miljoen euro, moeten zorgen voor een fors herstel van moerassen, venen en riviervalleien. Het zal Vlaanderen weerbaarder maken tegen droogte en overstromingen, maar ook zorgen voor een versterking van de biodiversiteit.

Druppels op een heter wordende plaat?

En toch: de strijd voor biodiversiteit heeft op termijn weinig zin als het klimaatbeleid achterop hinkt. Het tempo waaraan soorten kunnen worden gered via soortbeschermingsplannen of landinrichtingsprojecten is nu eenmaal begrensd. De inspanningen zijn meer dan druppels, maar als ze op een alsmaar heter wordende plaat vallen, staan we geen stap verder.

Als het om klimaatbeleid gaat, stelt de Vlaamse regering teleur. Vorig jaar in november – tijdens de internationale klimaattop – kwam de Vlaamse regering met een zwak klimaatplan. Ze stelde voor om slechts 40 procent broeikasgassen te reduceren tegen 2030, terwijl de Europese Commissie voor België 47 procent als doelstelling oplegt om op koers te blijven voor klimaatneutraliteit tegen 2050. Buurlanden als Nederland en Duitsland trekken voluit de kaart van scherpere ambities. Reden: nu met de voeten slepen zal alleen maar leiden tot veel zwaardere inspanningen later.

Doelstellingen zijn maar abstracte cijfers, kan je denken. Het zijn de maatregelen die van tel zijn. Maar ook daar wringt het schoentje. De Vlaamse overheid slaagt er niet in om een doortastend klimaatbeleid te voeren en de uitstoot naar beneden te halen.

Nochtans – en dat is het goede nieuws – heeft Vlaanderen de meeste hefbomen zelf in handen. Met de loodzware energiefactuur voor burgers in het achterhoofd moet ze nu vooral de renovatiegolf op gang trekken, energieheffingen aanpakken en meer inspanningen doen voor de uitbouw van hernieuwbare energie. Het is prioritair om los te komen van fossiele brandstoffen als gas en olie. Tegelijk moeten wagens met verbrandingsmotoren uitgefaseerd worden, bijvoorbeeld door ze fiscaal minder aantrekkelijk te maken. Tot slot moet Vlaanderen werk maken van een leefbaar landbouwbeleid dat boeren beloont die inspanningen leveren voor natuur, landschap en klimaat. Bij elk van die dossiers heeft Vlaanderen fiscale, financiële en juridische instrumenten in handen om de transitie voor iedereen haalbaar en betaalbaar te maken – en zo zelf het draagvlak te creëren in plaats van enkel op de drempels te wijzen.

Voor de natuur- en milieubeweging is de strijd voor een betere biodiversiteit en het gevecht tegen de klimaatopwarming één en ondeelbaar. We roepen de Vlaamse regering daarom op om werk te maken van een ambitieus klimaatbeleid om de mooie Vlaamse natuur op langere termijn te beschermen.

Ondertekend door Gilbert Cant, Erik Rombaut, coördinatoren ABLLO; Danny Jacobs, algemeen directeur Bond Beter Leefmilieu; Bert De Somviele, directeur BOS+; Steven Geirnaert, coördinator Gents Milieufront; Valerie Del Re, algemeen directeur Greenpeace België; Robin Van Den Broeck, Lore Bonte, Olivier Mechthold, bondsvoorzitters Jeugdbond voor Natuur en Milieu; Jan Vandegoor, coördinator Limburgse Milieukoepel; Frans Verstraeten, directeur Limburgs Landschap; Davy De Groote, coördinator Milieufront Omer Wattez; Walter Rycquart, algemeen directeur Natuurpunt; Stijn Overloop, directeur Velt; Marcel Antenbrink, directeur Vogelbescherming Vlaanderen; Kristof Scheldeman, coördinator vzw Durme; Katty De Wilde, coördinator West-Vlaamse Milieufederatie; Sofie Luyten, national programs director, deputy CEO WWF

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234