Dinsdag 18/06/2019

Opinie Patrick Loobuyck

Straks wordt ‘Ramadamadingdong’ nog een programma dat verbroedert en verbindt

De broers Lamrabet presenteren ‘Ramadamadingdong’, een StuBru-programma over hoe moslims in België de ramadan beleven. Beeld VRT

Patrick Loobuyck is moraalfilosoof aan de UAntwerpen/UGent en opiniemaker voor De Morgen.

De aankondiging dat Studio Brussel een programma zal maken over hoe moslims hier de vasten beleven, werd vrijdag meteen druk becommentarieerd op sociale media. Heel wat mensen reageerden alweer overdreven verkrampt. Kan het wel dat religie als uitgangspunt wordt genomen om radio te maken en is dit geen uiting van islamisering?

Zuhal Demir (N-VA) reageerde op Facebook dat ze de ophef begrijpt. Het vasten maakt volgens haar deel uit van een religie “die mensen wil bekeren en zware beperkingen oplegt. Een godsdienst die worstelt met gelijke rechten voor holebi’s, gelijkheid van man en vrouw, de evolutie van de wetenschap.” Sterker, het vasten is “bij uitstek een uiting van hoe de islam het maatschappelijk leven wil controleren en domineren”. Het moet dan ook niet het onderwerp worden van een luchtig radioprogramma, het moet “een bron zijn van diepe bezorgdheid”.

De islamkritische houding die ik tot op zekere hoogte wel met haar deel, verhindert mij echter niet om het programma het voordeel van de twijfel te geven. Of het goede radio zal opleveren, moeten we afwachten. Maar voor zover het wil vermaken en informeren, kan het een plek krijgen op StuBru. Wie weet brengt het wel de diversiteit binnen de moslimgemeenschap naar boven. Niet iedereen vast immers even serieus of consequent. Wie weet is het programma interessant en zorgt de toon waarin de broers Lamrabet aan de slag gaan net voor wat meer zelfrelativering. Zullen de kritische en lastige vragen uit de weg gegaan worden? Laat ons hopen van niet.

Hoe dan ook mikt Ramadamadingdong op elke StuBru-luisteraar. Op dat punt is het een stuk legitiemer en inclusiever dan de eucharistie op Radio 1. Ik moet er elke zondagochtend van wegzappen – niet omdat het katholicisme me niet interesseert, wel omdat wie geen belijdende katholiek is, daar per definitie niets kan aan hebben. Ramadamadingdong heeft een breder publiek voor ogen en heeft de potentie zowel moslims als niet-moslims te pleasen. Oei, straks wordt het nog een programma dat verbroedert en verbindt!

Bechamelsaus

De aankondiging van StuBru kwam er op dezelfde dag als Bart De Wevers boek over identiteit. Een aantal van zijn inzichten zijn belangrijk. Ook ik erger me aan het feit dat we hier in Vlaanderen geen volwassen debat kunnen voeren over onze gedeelde identiteit en maatschappelijke cultuur. Wie in bepaalde (vaak progressief-linkse) middens iets over de Vlaamse identiteit zegt, loopt al snel het risico op onbegrip te stuiten. Bestaat die Vlaamse identiteit wel? Of men gaat schamper doen over witloof, friet en bechamelsaus. En om het discours helemaal in diskrediet te brengen wordt de collaboratie erbij gehaald. Ten onrechte. Er is wel degelijk een Vlaamse cultuur die maakt dat Vlamingen zich hier thuis voelen. Ze is getekend door een verleden, een taal, een gedeeld referentiekader inzake politiek, sport, media en cultuur, en bepaalde sociale normen, gebruiken en tradities.

Tegelijk benadrukt De Wever terecht dat we onze gedeelde identiteit inclusief en dynamisch moeten verbeelden. Identiteit is niet biologisch, maar cultureel, en wordt van generatie op generatie overgedragen, bijgeschaafd, gefilterd en uitgebreid. Het is altijd work in progress – een conversatie tussen heden, verleden en toekomst van een land of regio. Sommigen doen ons echter graag geloven dat onze maatschappelijke cultuur in steen gebeiteld is. O wee als Zwarte Piet dan in een roetpiet verandert of als moslims de kans wordt gegeven aan de maatschappelijke cultuur bij te dragen zodat ook zij zich hier thuis kunnen voelen. Dan vergaat de wereld of is er sprake van soumission.

De Wever biedt hier intellectueel tegengas tegen een bepaald (extreem)rechts discours dat culturen essentialiseert en dat stelt dat dé islamitische identiteit per definitie incompatibel is met dé Vlaamse identiteit. Hier trekt hij de rode lijn tussen Vlaams Belang en N-VA. Interessant, maar als hij het meent met zijn boek, zou hij Demir terecht moeten wijzen. Wat ze schrijft over dé islam staat niet alleen haaks op hoe heel wat moslims hier hun religie en de vasten beleven, het staat ook haaks op zijn poging om onze Vlaamse identiteit inclusief en dynamisch te begrijpen. ‘Ik hoop dat de elite binnen de partij mijn boek leest en dat het stroomlijnt wat we vertellen’, zo liet De Wever vrijdag optekenen. Welaan dan, ofwel tikt De Wever Demir op de vingers, ofwel moeten we besluiten dat Demir niet tot zijn beoogde elite behoort...

Je kunt er blij om zijn of triest, maar de islam is een onderdeeltje geworden van de Vlaamse maatschappelijke cultuur en identiteit. Het zou onwijs zijn daar in de media en het publieke discours helemaal aan voorbij te gaan. Dat zou niet alleen een realiteit negeren, het zou ook een groep burgers miskennen en frustreren. In dat opzicht is het initiatief van StuBru niet onlogisch. Ik zal dinsdag alvast even luisteren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden