Woensdag 26/02/2020
Ann De CraemerBeeld Eric de Mildt

Taalcolumn

Stormnaamlijsten zijn poëzie van het bitterste soort

Elke week kiest onze taalcolumniste Ann De Craemer het #WoordVanDeWeek. Dat kan een actueel woord zijn, een hip nieuw woord, een woord dat een snaar raakt, een totaal vergeten woord of een woord dat allang had moeten bestaan. Deze week: alfabetiseringsweer.

Blijft u even hangen. ‘Aa bee cee dee ee ef gee haa ie jee kaa el em en oo pee quu er es tee uu vee wee iex y zit’. Elke medeklinker bestaat voor minstens de helft uit klinkers - men moet het zien om te geloven. Waarom er zoveel ‘ee’s’ en ‘i’s’ nodig zijn om medeklinkers te vormen is een ver weetje maar geen zorg. Feit is dat medeklinkers hun bestaan grotendeels aan klinkers danken en niet andersom. K, KK, KKK: een Fordmodel, excrementen of een racistische club uit het Zuiden van de VS: zonder ‘a’ geen ‘k’. Of toch niet als men een afgematte huig wil vermijden.

Wat medeklinkers individueel nodig hebben aan klank, kunnen ze missen wanneer ze samengeklit woorden vormen. Gekend zijn de zinnetjes waarbij werdoon deeroon gehespald werdon maar toch leesbaar blijven. Zolang de eerste en laatste letter op hun plaats staan, kan uw brein probleemloos volgen (tevesielirpudocent!). Een ander fenomeen is het vacuüm zuigen van woorden, met name het weghalen van klnkrs zodat enkel een rij mdklnkrs overblijft. Toch blijkt dit weglaattrucje moeilijker behapbaar voor ons taalcentrum. Als er te weinig medeklinkers voorhanden zijn, blijft het gissen: beroemd zijn BXL, F*CK of Wstnvs; onmogelijk zijn rr (roerei), vr (ooievaar) of knr (koeienuier). Of ze nu opgepompt of uitgemergeld zijn, woorden ontstaan door een bizarre tango van keelschrapen en stembandgezang: een verstandshuwelijk tussen hol en vol, hyperactiviteit en nihilisme in de luchtpijp.

Laat dat nu zijn wat er momenteel op veel grotere schaal gebeurt in de atmosferische lagen boven de Golf van Mexico. Monsterstormen zuigen zich vol boven de oceaan en teisteren het vasteland. Ook hier trouwens als duo van tegengestelden: forse wolkenkolommen zwiepen opgehitst rond een ijl stilstaand oog. Ondanks hun uiteenlopende hoedanigheden – orkaan, cycloon of tyfoon – doen ze in wezen hetzelfde: wind en oceaanwater verplaatsen. Net als bij taal, waar zeer uiteenlopende alfabetten steeds dezelfde boodschappen moeten verkondigen: ‘wat een rotdag’ of ‘het is een meisje!’.

Toch is er een leukere link: het alfabet. Sinds de jaren ’50 wordt aan alle orkanen ter wereld door een vast aantal weerstations uit 8 regio’s namen gegeven. Oorspronkelijk enkel vrouwennamen, maar tegenwoordig ook die van mannen. Aangezien zelfs Japanse, Braziliaanse of Indonesische weerstations selecteren, zijn de lijsten exotisch mooi maar wel steeds secuur Westers geordend van ‘a’ tot ‘z’. Stormnaamlijsten zijn poëzie van het bitterste soort: zacht voor de tong maar moordend voor uw infrastructuur. ‘Uesi Velma Wasa Yasa Zanna’, klinkt het in Nieuw-Zeeland; ‘Dahlia Flamboyan Kenanga Lili Mangga’, zingt het in Indonesië: tegen 200km/u krijgt u uw versjes snoeihard rond de oren gevlamd.

In de VS houdt men het soberder. Voor 2017 selecteerde men onder meer Harvey, Irma, Jose en Katia. Treffend is echter de naam die dit rijtje voorafgaat: ‘Gert’. Amerikaans kan men dit nauwelijks noemen. Eerder lijkt ‘Gert’ gepast voor de flutstormpjes die deze week onze Vlaamse sjaals wat heen en weer lieten bengelen. Al wil ik tot slot kort wijzen op de gewoonte om namen van heel venijnige orkanen uit roulatie te nemen. Te vernietigende stormen komen op het tyfoonkerkhof naast ‘Nock-ten’ (Filipijnen) of ‘Katrina’ (VS) terecht. Voor ‘Gert’ mag niettemin een ander criterium gelden om van het toneel te verdwijnen: het propageren van kliedermuziek, ploppers of foute hondenmoppen. Zo’n klein oog boven Plpslnd, kan dat echt veel kwaad?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234