Dinsdag 12/11/2019

Opinie

Stop de subsidiëring van moskeeën (en kerken)

Werner De Saeger Beeld Kurt Liefsoons

Werner de Saeger is jurist en theoloog, en doceert aan de universiteit van Cambridge en Hogeschool PXL.

Vlaams minister van Binnenlands Bestuur Liesbeth Homans (N-VA) verkondigt dat er de komende vijf jaar geen enkele moskee meer erkend zal worden in Vlaanderen. In plaats van zichzelf op de borst te kloppen zouden onze politici ons levensbeschouwelijk beleid beter even kritisch onder de loep nemen.

Volgens Homans zijn de huidige erkenningsvoorwaarden voorbijgestreefd, en zal ze deze legislatuur geen moskeeën meer erkennen. Eerst zou de islamitische geloofsgemeenschap een paar jaar moeten bewijzen dat ze alle regels naleeft. Het is op zich geen slechte redenering: controle is nuttig, en er moet zorgvuldig omgegaan worden met de officiële signalen die vanuit de overheid naar de religieuze gemeenschappen gestuurd worden. We zijn in volle kiescampagne, en het is makkelijk scoren met stevige uitspraken over de moslimgemeenschappen. E
nkele elementen in het discours van Homans wijzen niettemin op terechte bezorgdheden: bijvoorbeeld de invloed van de Turkse Diyanet, en de financiering uit de golfstaten. 

Maar de uitdaging en de mogelijke scenario’s om tot oplossingen te komen zijn complexer, want die financiering aan banden leggen, en vooral de invloed en impact van de theologische kaders die binnensijpelen inperken, zal veel meer vergen dan het dreigen om erkenning en subsidiëring uit te stellen. De mechanismes waarmee de ultrastrenge theologie verspreid wordt, onder andere vanuit de islamitische universiteit van Medina waar Europese studenten de islamitische orthodoxie en religieuze praxis aanleren, religieuze uitgeverijen allerhande, en het cultuurimperialisme uit Turkije en Marokko, zullen niet minderen. 

Het zal een verfijndere aanpak zijn die op dat terrein zaken kan doen evolueren. Religieuze orthodoxie is immers toegestaan tot op vrij verregaande hoogte in het kader van onze grondwettelijke en verdragsrechtelijke normen. Vrijheid van meningsuiting, van pers, en van religie zijn geen begrippen waar we in een liberale Westerse democratie licht mee omspringen. De grenzen van het toelaatbare en de architectuur van de samenleving zo uittekenen dat polarisering en segregatie binnen bepaalde perken blijven vragen waakzaamheid, monitoring, en sturing. 

De financiële middelen die nu gaan naar het loon van de imam en het onderhoud van de moskee kunnen gerust van de leden van de geloofsgemeenschap komen; ze kunnen op dat vlak best hun eigen boontjes doppen. Dat is ook beter voor de islamitische gemeenschappen zélf; er hoeft heus niet geparasiteerd te worden op het staatsbudget om een constructieve rol in de samenleving op te nemen. Trouwens, de meest sectaire gebedsgroepen zullen niet wakker liggen van erkenning, subsidiëring, of Homans’ verklaringen. Het is in kleine achterkamers, en moeilijk te monitoren online communities, dat subversieve groepjes de passage à l’acte naar religieus geweld plannen.

In een land waar de middenklasse erodeert, de kinderarmoede stijgt en sociale structuren en initiatieven ondergefinancierd raken, is het godgeklaagd dat de imam, rabbijn, bisschop en vrijzinnig consulent en hun geloofsgemeenschappen zo’n stevige financiering krijgen. Kiezen we er écht voor om daar ons belastinggeld aan te geven, terwijl er mindervaliden op wachtlijsten staan? Terwijl sommige zorginstellingen met moeite de rekening van de verwarming kunnen betalen? Terwijl we weten dat er kinderen ook maandag weer met een quasi lege brooddoos naar school vertrekken? In een samenleving die schaarste van middelen kent, en haar overheidsbudget als een goede huisvader, verstandig en volgens duidelijke prioriteiten, moet verdelen, lijkt het ongepast om hoe langer hoe meer moskeeën op continu basis enveloppen vol geld te bezorgen.

Een volledige omschakeling naar het Franse model van de laïcité zou revolutionnair zijn in de Belgische sui generis context, en het zou wellicht generaties vergen om alle onevenwichten in onderwijs en gezondheidszorg te corrigeren; daar is maatschappelijk noch politiek draagvlak voor. Maar de andere richting blijven uitgaan, en steeds meer religieuze gemeenschappen erkennen en subsidiëren, is geen optimaal levensbeschouwelijk beleid in een modern Vlaanderen. 

Vlaamse politici zouden beter wegblijven van de grote verklaringen, die het wij-zij-denken versterken. In plaats van moskeeën verdacht te maken, hebben we nood aan gerichte actie. Dat betekent een intelligent veiligheidsbeleid voeren, met strategische focus op inlichtingen, waarvan infiltratie en surveillance sleutelelementen zijn. Overheidserkenning en subsidiëring van levensbeschouwelijke gezelschappen zouden de allerlaagste prioriteit moeten zijn, en zouden op termijn beter in het geheel afgeschaft worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234