Maandag 06/12/2021

OpinieLieven Buysse

Sterke talenrichtingen brengen leerlingen onschatbare vaardigheden bij, waar ze ook terechtkomen

null Beeld Wouter Van Vooren
Beeld Wouter Van Vooren

Lieven Buysse is hoogleraar Engelse taalkunde en campusdecaan aan de KU Leuven Campus Brussel.

Universitaire taalopleidingen zitten in de hoek waar de klappen vallen als het op inschrijvingscijfers aankomt. In een reportage met getuigenissen van studenten toegepaste taalkunde en taal- en letterkunde (DM 19/10) viel vooral op hoe ze een ronduit positieve keuze hadden gemaakt. Het verhaal van Sofie*, die na twee jaar haar ouders nog altijd niet durft te vertellen dat ze dan toch geen bio-ingenieur zal worden, illustreert jammer genoeg dat het geen evidente keuze is. Nochtans kan ons talenonderwijs daar best wel wat aan doen.

Je kunt het de ouders van Sofie niet kwalijk nemen. Ze willen het beste voor hun kind en de signalen die ze in de maatschappij oppikken, tonen hun een ‘harde’ richting, want enkel daar zit toekomst in en valt geld te rapen, zo luidt het vaak. Op infodagen informeren ouders (nooit de toekomstige studenten) telkens opnieuw of er wel voldoende ‘vraag’ is naar zulke profielen op de arbeidsmarkt. Het antwoord daarop is volmondig ja, al was het maar omdat de studie leidt tot een veelheid aan profielen waar een student maar uit te kiezen heeft, of omdat er niet enkel een structureel tekort is aan taalleerkrachten maar ook aan vertalers en andere taalspecialisten.

Belangrijker is dat de vraag die de ouders stellen eigenlijk weinig zinvol is. De noden van de arbeidsmarkt veranderen voortdurend. Wat bepaalde sectoren nu adverteren als hooggekwalificeerde knelpuntberoepen kunnen over pakweg tien jaar volstrekt verzadigde profielen zijn, en een loopbaan duurt meer dan veertig jaar. Als je studeert waar je goed in bent en wat je graag doet, kom je er. En vooral: het maakt je gelukkig.

Een opleiding kies je niet voor enkele jaren en niet voor een carrière. Je kiest ze voor je leven, en dat is veel meer dan een job alleen. Het is een voortdurende bron van inspiratie. Bovendien heb je – in om het even welke opleiding – veel meer geleerd dan wat de opleidingsbenaming laat vermoeden. Taalopleidingen leren niet enkel talen aan. Ze leren complexe structuren analyseren, (ideologieën in) boodschappen ontleden, nuanceren, communicatie vlot trekken, technologie inzetten om inhouden in kaart te brengen en om inhouden te communiceren, ze openen werelden… Niemand kan ontkennen dat onze maatschappij nood heeft aan zulke profielen. In de complexe geglobaliseerde tijd waarin we vandaag leven misschien meer dan ooit.

Sterke opleiding

Taalopleidingen worstelen bovendien met een reputatie dat ze ‘gemakkelijk’ zijn, een idee dat iedereen die een taal of een communicatieproces echt heeft proberen te doorgronden te vuur en te zwaard zal bestrijden. Een campagne vergelijkbaar met de succesvolle STEM-initiatieven kan zeker helpen om de publieke opinie gunstiger naar talen te laten kijken.

Maar we moeten ook naar het talenonderwijs kijken dat leerlingen voorbereidt op het hoger onderwijs. Dat heeft nood aan een sterke opleiding moderne talen, die taal niet enkel voorstelt als iets instrumenteels wat je moet verwerven tot op een niveau dat je toelaat om relatief eenvoudige boodschappen te begrijpen en over te brengen.

Leerlingen moeten weer zorg leren te dragen voor de precisie van taal en voor de complexiteit van taalsystemen, net zoals ze zorgvuldig wiskundige of natuurwetenschappelijke begrippenkaders moeten hanteren. Ze moeten ook een diepere inkijk krijgen in hoe taal werkt en hoe taal en communicatie bestudeerd kunnen worden, ook met – hou je vast – kwantitatieve benaderingen. Taalleerkrachten moeten voldoende kansen krijgen om teksten over maatschappelijk relevante thema’s met hun leerlingen te fileren, hen erover te laten reflecteren en debatteren en te leren argumenteren in essays.

Sterke talenrichtingen brengen leerlingen vaardigheden bij die van onschatbare waarde zijn, waar ze na het secundair onderwijs ook terechtkomen. Taalleerkrachten krijgen de kans om nieuwe uitdagingen aan te gaan en hun leerlingen voortdurend verder uit te dagen. Dat kan het lerarenberoep alleen maar aantrekkelijker maken, en onze maatschappij alleen maar verrijken. Sofie én haar ouders zullen dan met nog meer trots kunnen terugkijken op haar keuze voor een sterke talenopleiding.

(Sofie is een schuilnaam).

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234