Dinsdag 22/10/2019

Opinie

Stem verandering, stem Europa (en niet blanco)

Christophe De Beukelaer is ondernemer en voorzitter van de jeunes cdH, Nathan Lallemand is politiek adviseur bij het Instituut Emile Vandervelde (PS studiecentrum), Brieuc Van Damme is consultant en lid van Open Vld. Ze schrijven in eigen naam.

Volgens het bekende adagium van de voormalig voorzitter van het Amerikaanse congres, Tip O’Neill, is ‘Alle politiek lokaal’. Hoe kleiner de kieskring, hoe meer de stem van de kiezer doorweegt. En, hoe groter de nabijheid van de kiezer, des te meer politieke initiatieven bevredigend zijn: abstracte kwesties maken plaats voor concrete acties die iedereen kan zien, en beoordelen. Maar zelfs voor de gemeenteraadsverkiezingen stemden in grootsteden als Brussel en Antwerpen tussen de 13-25% niet of blanco.

Een kiezer getuigt op Canvas: “Ik stem blanco (…) omdat de huidige politieke structuur niet van dien aard is de grote problemen te kunnen oplossen.”

Klimaat, asiel, sociale onrust

Voor velen lijkt Europa nog een pak abstracter, afstandelijker en immobieler dan het lokale of nationale niveau. Nochtans is het cruciaal ook massaal voor deze verkiezingen te mobiliseren een geldige stem uit te brengen, want alleen de EU kan een antwoord bieden op de fundamentele uitdagingen waar we voor staan.

Neem de opwarming van de aarde. Hoewel er lokale antwoorden zijn, zullen hun effecten worden vermenigvuldigd als ze op Europese schaal worden gecoördineerd en uitgerold. Het is goed windturbines in de Noordzee te bouwen en zonnepanelen in de mediterrane landen te installeren, maar alleen door ze te koppelen aan een pan-Europees netwerk kunnen we het intermitterende karakter van groene stroom opvangen. Alleen door met één stem te spreken kan de grootste markt ter wereld zijn invloed gebruiken om de ecologische voetafdruk van internationale handel te verbeteren.

Ook de asielkwestie heeft baat bij een Europese aanpak. Wanneer Europa verdeeld is, sterven asielzoekers aan onze buitengrenzen bij de duizenden, en worden bepaalde lidstaten overbevraagd. Het is tijd om de Dublin-overeenkomst te herzien en redelijke en solidaire opvangquota voor alle lidstaten te onderhandelen. De vluchtelingen zouden dan verdeeld worden over de verschillende Europese landen, afhankelijk van hun voorkeur en opvangcapaciteit.

De recente sociale onrust van onder meer de gele hesjes herinnert ons eraan hoe belangrijk een rechtvaardige fiscaliteit niet is. Om een billijke bijdrage aan iedereen te kunnen vragen, is Europese harmonisatie op het gebied van belastingtarieven en de strijd tegen belastingfraude essentieel. We zouden het ook kunnen hebben over de digitale revolutie die het gezicht van de wereldeconomie verandert. Of de veranderende machtsverhoudingen op het wereldtoneel en de spanningen die daaruit voortvloeien – ze vergen allen een gezamenlijke, Europese aanpak.

Transparanter en participatiever

De vaststelling is pijnlijk: de Unie is nog nooit zo noodzakelijk geweest en toch hebben we nog nooit zoveel onverschilligheid, euroscepticisme en verdeeldheid gezien. De blancokiezer heeft natuurlijk wel een punt. Hoewel Europa als enig een doeltreffend antwoord geven kan op de grote uitdagingen van het moment, is haar huidige structuur nog onvoldoende aangepast om de Europeanen daarvan te overtuigen. Kortom, Europa zal zich ook de vraag moeten stellen hoe ze de Europeanen weer voldoende bij het Europese project kan betrekken om hen aan te zetten een (geldige) stem te willen uitbrengen.

Robert Schuman heeft ooit gezegd dat “Europa meer een zaak is van rede dan een kwestie van gevoelens”. Maar sinds de Gemeenschap voor Kolen en Staal van één van de grondleggers van de Unie, is Europa sterkt veranderd. Net omdat Europa meer is dan een zakelijke onderneming, moet het transparanter en participatiever worden. Maar hoe?

Ten eerste moeten we een politieke Unie bouwen met een Commissie die samengesteld is op basis van een parlementaire meerderheid. We moeten de dynamiek oppositie vs. meerderheid laten spelen. Europa zal politiek zijn, of niet zijn. Ten tweede moet het Parlement initiatiefrecht krijgen. En de Europese begrotingscyclus moet samenvallen met die van de Europese verkiezingen, zodat het nieuwe Parlement zijn rol als controleur van de uitgaven volledig kan spelen. Ten slotte ontbreekt het de Europese instellingen aan transparantie en eenvoud. Daarom stellen wij voor dat in de Europese Raad de notulen en stemmingen van onze nationale leiders systematisch worden gepubliceerd, en de leden van het Europees Parlement meer verantwoording dienen af te leggen.

Utopisch? Als de opkomst van het populisme werkelijkheid wordt, zal een nieuwe communautair-nationalistische scheidingslijn ontstaan. De Europese instellingen en hun slagkracht de actuele uitdagingen aan te kunnen staan op het spel als ze niet voluit de kaart van een pro-Europese meerderheid trekken. Aan ons om hen zondag dit ambitieuze en noodzakelijke mandaat te geven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234