Donderdag 19/09/2019
Saskia de Coster. Beeld rv

Column Saskia de Coster

Stel nu eens dat koning Filip voor heel ons land eindelijk schuld bekent

Saskia de Coster is schrijver van de roman Nachtouders. Haar column verschijnt tweewekelijks op woensdag.

Wij wisten het niet. Wij waren kinderen, brave kinderen. We zaten op schoolbanken, de ene al wat liever dan de andere, en we kregen geschiedenislessen met de belangrijke momenten van België uitgelicht. In mijn schooltijd was Congo al meer dan dertig jaar onafhankelijk. Mij werd verteld dat het een Belgische kolonie was geweest, met nog een paar droge data erbij. In de loop der jaren wezen buitenlanders mij op de schokkende Belgische geschiedenis in Congo. Internationaal staan wij allang aan de schandpaal maar nog altijd, ondertussen zestig jaar na de bevrijding van Congo, kijken wij verdwaasd rond.

Zondag is het nationale feestdag. Behalve een wat krukkige, vage toespraak van de koning over vrijheid en voorspoed voor België en een defilé verwachten de meesten daar niet veel van. Maar stel nu eens dat koning Filip voor heel ons land eindelijk schuld bekent, klaar en duidelijk, en het hoofd buigt.

In februari was er die schaamtelijke aanmaning van de VN-expertencommissie om met verontschuldigingen te komen. In april werd ‘Sorry is een begin’ gelanceerd, een opmerkelijk initiatief vanuit nota bene de copywritingwereld, om een verontschuldiging te formuleren aan de Congolese bevolking, vanuit de Belgische bevolking.

Koning Filip tijdens een vorige 21 juliviering in Brussel. Beeld BELGA

Het is zeker niet te laat. Het is nooit te laat. In the heat of the moment kun je je als schuldige zelden overtuigend verontschuldigen (kijk maar naar vele schuldigen die probeerden en mislukten in het midden van de #MeToo-storm). Maar de tijd heeft zijn werk al ruimschoots gedaan en de schuld blijft. Zestig jaar na de bevrijding van Congo hebben wij geen uitvluchten meer behalve domheid en hoogmoed om ons als België niet te verontschuldigen voor gruwel, diefstal, mishandeling.

Collectieve schuld

Wij als Belgen, hier en nu. Wij hebben een collectieve schuld. En daar moeten we mee omgaan, om verder te kunnen. “O maar ik voel mij niet schuldig. Ik heb toch geen handen afgehakt?”, hoorde ik.

Dat Duitsland nog steeds extra bijdraagt aan Europa vinden we normaal want Duitsland heeft een zwaar verleden waar het mee probeert om te gaan. De vraag is nooit geweest wie in nazi-Duitsland de gaskraan heeft opengedraaid of wie nu degenen waren die de nazi-ideologie aanhingen in het Duitsland van de Tweede Wereldoorlog. In sommige gevallen is er geen individuele schuld nodig om een collectieve schuld te hebben.

Wij individualistische West-Europeanen zijn zo slecht in denken vanuit het collectief. We moeten echt stoppen met ‘contextualiseren’ of vermijden ‘oude wonden open te rijten’ (Herman De Croo).

De bedoeling is niet om die schuld tot in de eeuwigheid te torsen en het zwarte schaap te spelen waarop andere naties hun haat kunnen uitstorten, maar om een fout te erkennen. Als wij zelf zo op onze onafhankelijkheid en zelfbeschikkingsrecht staan, als individu en volk, hoe kijken we dan naar onze bezetting en plundering van een land dat niet het onze was?

Als natie moeten we voorwaarts, zal de koning wellicht in zijn toespraak benadrukken. Maar je kunt niet goed zien welke richting je uitgaat als het verleden een blinde vlek op je netvlies blijft.

Joseph Kasavubu, de nieuwe president van de Republiek Congo, premier Patrice Lumumba en koning Boudewijn, op 29 juni 1960 in Leopoldville, de dag voor het uitroepen van de onafhankelijkheid. Beeld RV Collectie KMMA Tervuren
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234