Zondag 20/10/2019
Tom Waes in Noord-Korea. Beeld VRT

Column

Stel dat de Noord-Koreanen oprecht menen dat zij gelukkiger zijn dan wij

Schrijvende medemens Guillaume Van der Stighelen en marktonderzoeker Jan Callebaut schrijven om beurten de column op vrijdag. Vandaag is Van der Stighelen aan de beurt.

Wanneer je in het zog van Tom Waes naar landen trekt die je zelden terugvindt in de verzamelde werken van Cook en Jetair, dan verwacht je zaken te leren. Dingen te ontdekken over mensen. Zoals het feit dat er nog altijd bloedvetes bestaan in lang vergeten dorpen. En gelovigen die met blote hand een parochiaal centrum bouwen met genoeg plaats om de Olympische Spelen te organiseren, op een plek in de jungle waar geen hond ooit komt. Je mag als toeschouwer van de ene verbazing in de andere vallen, zonder dat je zelf last hebt van venijnige muggen, verstoorde stoelgang of overijverige grenswachters. Televisie is op dat vlak een grote uitvinding.

Maar soms zit je ook een uur te kijken naar datzelfde programma om tot het besluit te komen dat je geen bal ontdekt hebt. Dat Noord-Korea bijvoorbeeld precies is zoals iedereen zegt dat het is. Of je daar nu Theroux, Fry, Palin of Waes naartoe stuurt, ze komen allemaal terug met hetzelfde beeldmateriaal, rondgeleid door dezelfde twee gidsen met dezelfde vriendelijke glimlach. Iedereen is gelukkig in dat land. Iedereen is de Grote Leider dankbaar, en iedereen is boos op wie een kwaad woord over hem zegt. Geef hem enkel bloemetjes en je bent een goed vaderlander. Het lijkt wel Antwerpen op een zondagochtend in juni.

Hoe Waes ook zijn best doet om onder de huid te kruipen en achter het masker te kijken, het lukt hem niet. Het kan er bij hem, en bij ons, niet in dat die mensen echt gelukkig zijn. Er moet een barst zitten in dat glazuur, dat kan niet anders. Wij kunnen ons niet inbeelden dat blinde gehoorzaamheid kan leiden tot een gelukkig en evenwichtig leven.

Guillaume Van der Stighelen. Beeld Karoly Effenberger
Beeld VRT

Onze verhalencultuur, van Aeschylos over Shakespeare en Grimm tot Hollywood, zit vol verzet tegen goden en machthebbers. Opstand tegen iedereen die de vrije wil aan banden wil leggen. De grote reclamemerken van vandaag prediken het onafhankelijk denken en gebruiken de Mandela's en de Picasso's van deze wereld als rolmodellen. Een politieke partij die de verkiezingen wint met de slogan 'Meer van hetzelfde', dat is nog niet voor morgen.

Zo zitten wij in elkaar, en wij gaan ervan uit dat elk mens zo in elkaar zit. Dat wie daar van afwijkt niet normaal is. Gemanipuleerd en misleid. Maar stel - het is maar een gedachte, vrees niet - stel dat die mensen in Noord-Korea over ons hetzelfde denken. Dat wij misleid worden door onze verhalencultuur. Stel dat zij allen oprecht menen dat zij gelukkiger zijn dan wij die in de wanorde leven. Stel. Het toont één ding. Dat een samenleving niet iets is dat op natuurlijke wijze tot stand komt als je een aantal mensen bij elkaar brengt. Maar dat het iets is dat verschillende kanten uit kan, afhankelijk van de verhalen die we elkaar vertellen en de grootheden die we prijzen. Klopt dit, dan heeft de uitstap van Waes ons toch iets geleerd. Dat het de moeite loont om mee te denken over dat maakbare. Over 'samen leven'. Over hoe we dat liefst organiseren. Zoniet doen anderen het wel voor ons. Wat niet noodzakelijk een kwaaie gedachte hoeft te zijn. Op voorwaarde dat je in een land als Noord-Korea bent opgegroeid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234