Dinsdag 11/05/2021

OpinieErwin Van der Veken

Staat de patiënt nog wel centraal in de heersende prestatiegeneeskunde?

null Beeld Thomas vanhaute
Beeld Thomas vanhaute

Erwin Van Der veken is kinderchirurg.

De eerste covidgolf veroorzaakte paniek in onze ziekenhuizen: “Dit kunnen we financieel niet aan”, klonk het. “We gaan failliet.” 3De artsen moeten bijleggen.” “Het RIZIV moet helpen” En ga zo maar door. En waarom?

Omdat de reguliere dagdagelijkse prestaties opgeschort werden, een heleboel zalen werden omgevormd tot covidzalen, de intensieve zorgen moesten worden vrijgehouden voor ernstig zieke patiënten, verpleegkundigen en artsen moesten gaan helpen op deze in allerijl opgerichte diensten. De gewone activiteiten: operaties, radiografieën, allerlei niet urgente behandelingen werden opgeschort. Voor chirurgie bijvoorbeeld mochten alleen nog urgente of vitale ingrepen doorgaan. Er komt dus een serieus virus op ons af en na enkele weken liggen de ziekenhuizen financieel op apegapen.

Waarom? Omdat de ziekenhuizen functioneren volgens een economisch model. Ze moeten zoveel mogelijk verkopen. Lees: de artsen laten presteren, om financieel rendabel te zijn. Moet een ziekenhuis rendabel zijn? Ik werk deels in Wallonië en tijdens de ‘Journées Portes Ouvertes des Entreprises’ worden de ziekenhuizen geopend voor het publiek.

We zijn dus een ‘entreprise’ geworden, een bedrijf. Voor een stuk klopt dit natuurlijk, onze ziekenhuisgroepering stelt 5.500 mensen tewerk en dat moet uiteraard gerund worden als een bedrijf. Maar moet er per se winst gemaakt worden, en moet die winst ieder jaar stijgen?

Meer dan ooit tevoren horen wij artsen het woord ‘rentabiliteit’ vallen. Men werft zeer competente mensen aan uit de financiële sector die echter weinig voeling hebben met de basis. Men spreekt van omzet, zakencijfer, marktaandeel,…Sommige administratoren worden betaald in functie van de financiële prestaties van hun ziekenhuis, niet in functie van het welzijn van “hun” patiënten.

Ziekenhuizen op de beurs? Het bestaat al! HCA (Hospital Corporation of America), de grootste groep privéziekenhuizen ter wereld, is beursgenoteerd. In 1988 was HCA 5.1 miljard dollar waard en in 2019 51.34 miljard dollar tot grote voldoening van de beleggers.

De pandemie heeft duidelijk gemaakt hoe fragiel ons huidig model is: als de ziekenhuizen niet meer of minder presteren gaan ze op de fles. Dit verklaart ook de toenemende druk op de ziekenhuizen en op het ziekenhuispersoneel de laatste jaren. Er zijn heel wat restricties gekomen. Wat betekent: idem of meer presteren met minder middelen.

Wanverhouding

Is het een wonder dat er bijgevolg fors overgepresteerd wordt? En wie betaalt het gelag: de patiënt en sommige artsen, namelijk diegenen die niet ‘per prestatie’ betaald worden. Ook hier is er een totale wanverhouding: sommige artsen verdienen tot 6 keer méér dan hun collega’s. Dat sommige dokters meer verdienen dan anderen valt te begrijpen en is aanvaardbaar: sommigen doen veel wachten en zondagsdiensten, anderen niet, de verantwoordelijkheden liggen anders enzovoort. Maar de wanverhouding is aberrant, en het is niet toevallig dat de beste verdieners diegenen zijn die per prestatie vergoed worden. Hoe meer zij presteren, hoe meer zij verdienen en hoe hoger hun aanzien bij de directies.

Maar niemand praat over de indicaties! Hoeveel onnodige operaties zouden er per jaar in België uitgevoerd worden? Dat valt niet te berekenen, maar het zijn er niet weinig… Het is duidelijk dat de prestatiegeneeskunde een punt heeft bereikt waarop zij onaanvaardbaar is geworden, een gevolg van onze zogenaamde ‘liberale’ geneeskunde. Staat de patiënt wel nog centraal in dit verhaal?

Ik kon mij goed vinden in het voorstel van Luc Van Gorp (voorzitter van de Landsbond van Christelijke Mutualiteiten) enkele dagen geleden: geef de arts een degelijk loon, er mogen, moeten verschillen zijn in functie van te definiëren criteria maar de verschillen mogen niet zo groot zijn.

Wat mij betreft mag de prestatiegeneeskunde afgeschaft of op zijn minst serieus aangepast worden. De hoge lonen van sommige specialisten zijn te wijten aan de grote verschillen in nomenclatuur: de prestaties zijn zeer goed, goed, slecht of niet terugbetaald al naargelang het specialisme.

Prestatiegeneeskunde leidt ontegensprekelijk tot overconsumptie. De ziekenhuizen ‘moeten wel’ of ze worden onrendabel. De artsen die worden betaald per prestatie hebben er financiële baat bij, maar nogmaals waar staat de patiënt in dit verhaal?

Hopelijk heeft onze nieuwe minister van Volksgezondheid de ballen om de hele ziekenhuisfinanciering te hertekenen, maar van een leien dakje zal dat niet lopen. Hij zal heel wat tegenstand ondervinden, de grootverdieners op kop en er zal nog meer dan voordien heel wat gelobbyd worden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234