Woensdag 24/07/2019

column

Sinterklaas is een volwassenenfeest geworden: allemaal beledigd, allemaal bedreigd

Saskia de Coster is schrijver. Haar column verschijnt wekelijks.

Beeld AFP

Steeds weer verbaas ik me erover dat archaïsche kinderliedjes nog altijd moedig overeind blijven naast K3. Als ik mijn zoontje van tweeënhalf vol vuur over Kortjakje en een boek vol zilverwerk hoor zingen, ben ik zeker dat hij net zomin als ik weet wie Kortjakje is. Maakt het uit? Hij leert de wereld nog maar kennen. Hij zit in een oefenzone waar taal, een salto van woorden, nog niet muurvast verankerd is in de wereld. Taal is een vloeibaar spel van mogelijkheden.

Ik vind dat mooi, ook voor speelgoed. In het slechtste geval is speelgoed een gekrompen, in plastiek gegoten imitatie van de volwassenenwereld, bijvoorbeeld een freesmachine op kindermaat met een strikte handleiding in vijftien stappen of een nagellak-lipstickdoos met de enige juiste fashionistacombinatie zonder dat een kind er actief of godbetert creatief iets aan hoeft toe te voegen. Alsof een kind een kant-en-klare wereld van efficiënte, saaie gebruiksvoorwerpen in wil stappen om enkel zijn rol als consument te vervullen. (Terwijl iedere volwassene al wel eens beteuterd heeft vastgesteld dat de verpakking van het kadootje het best scoort.)

Saskia de Coster. Beeld JOHAN JACOBS

Ook in de Zwarte Piet-discussie proberen volwassenen betekenis en afheid binnen te wurmen in een kinderwereld, waar onvoltooidheid en experiment net de sleutels zijn. Langs twee kanten wordt alle betekenis vastgesoldeerd en iedere interpretatieruimte dichtgegooid, omdat onze volwassen gevoelens en lange tenen ons storen. Tegen Zwarte Piet zijn betekent: Zwarte Piet is racistisch en ons kind doet er niet aan mee. Alsof je een kind een vaccin tegen racisme geeft door het jaarlijks een voor iedereen verteerbaar sintenfeest voor te schotelen. Voor Zwarte Piet zijn betekent: het is traditie en ons kind krijgt het kinderfeest dat wij kregen. Alsof 'het is en blijft zo omdat het zo was' ooit een overtuigend argument voor een kind (of mens) kan zijn. Voor- en tegenstanders putten zich ondertussen uit in de meest ridicule vorsingen om munitie te hebben, met etymologie als zielig toppunt. (Net gecheckt: Kortjakje zou een Amsterdamse hoer zijn die op zondag de heer looft.) Dat een kind betekenissen kan laten waaien, wordt niet eens in overweging genomen.

Niet toevallig is een kinderfeest het strijdperk voor een symbooldiscussie waar sentimenten hoog oplaaien. Kinderen zijn de poortwachters van onze troebel gekleurde toekomst. Maar is het niet ironisch en misplaatst dat wij net bij kinderen het recht opeisen om fel tekeer te gaan?

Ik denk dat de strijd zich op een ander domein moet afspelen, dat dit Zwarte Piet-verhaal een door alle partijen volledig dichtgeplamuurd en ingevuld verhaal is dat ons jaarlijks de kans biedt om ons uitstelgedrag bot te vieren, om toch maar niet doorlopend met de onduidelijke werkelijkheid bezig te moeten zijn.

Sinterklaas is een volwassenenfeest geworden. Het brengt ons allemaal samen: allemaal beledigd, allemaal bedreigd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden