Zaterdag 16/10/2021
Saskia de Coster. Beeld DM
Saskia de Coster.Beeld DM

ColumnSaskia de Coster

Sinéad O’Connor werd verstoten uit de mainstreamcultuur. Diagnose: crazy

Saskia de Coster is auteur en writer in residence aan de KU Leuven.

Kaalgeschoren hoofd, zangeres en paus: als je opgegroeid bent in de nineties denk je bij die woordcombinatie aan Sinéad O’Connor. Die jonge vrouw met een wereldhit scheurt in 1992 op het drukbekeken SNL een foto van de paus aan stukken en ruïneert zo vakkundig en doeltreffend haar carrière in dertig seconden.

Haar protest was geen berekende carrièrezet. Dat kunstje had Madonna in de eighties wel onder de knie. In de clip bij ‘Like a Prayer’ kust ze de voeten van een veel te sexy zwarte Jezus en hij komt tot leven. Madonna wist dat ze nog meer aandacht voor haar merk zou genereren met haar seksualisering van Jezus. Vandaag zou dat overigens heel discutabel zijn, gezien de huidskleur van de zoon van God. De zwarte man als exotisch en hyperseksueel lustobject kan niet meer.

O’Connor verscheurde de foto van de paus als protest tegen de schijnheiligheid van de katholieke kerk. Haar diepgelovige moeder mishandelde Sinéad haar hele jeugd. In 1992 werd haar daad nog als een overreactie van een slachtoffer gezien, overdreven getriggerd door het opperhoofd van de kerk vanuit een persoonlijk trauma. Een emotionele uitbarsting en dus irrelevant voor het echte debat. De zangeres werd onmiddellijk het zwijgen opgelegd en ze werd verstoten uit de mainstreamcultuur. Diagnose: crazy. De makkelijkste manier om iemand in diskrediet te brengen en te cancelen.

O’Connor komt nu met haar autobiografie, Rememberings. Zelf schrijft ze in haar memoires: “I’m not a pop star. I’m just a troubled soul who needs to scream into mikes now and then.” Vandaag kan haar verhaal perfect herschreven worden tot een heldhaftige, relevante daad en is ze een voorbeeld van onrechtvaardige behandeling door de publieke opinie, zie ook Monica Lewinsky of Britney Spears. Rememberings lijkt het juiste boek op het juiste moment, nu zoveel oude oordelen uit de westerse (pop)geschiedenis herbekeken worden door de lens van een andere moraal.

O’Connor vindt haar protestdaad van bijna twintig jaar geleden nog altijd de beste keuze. Ze zette zichzelf naast de beklemmende kaders die bepaalden wat kon voor een mainstream vrouwelijke artiest. Een bevrijdende ervaring noemt ze het, die haar toch vele jaren naar the dark side gebracht heeft.

Haar ware punkattitude kan nu gerecupereerd worden in een machtssysteem met andere waarden: gelijkheid en slachtofferschap als kracht die nu net vaak het startpunt van het debat zijn, waar ieder zijn rechten verdedigt. Een andere gevangenis, in zekere zin. Het vrije Westen is een grap, altijd geweest.

Is het daarom dat O’Connor zich bekeerde tot de islam, net zo goed een kader vol beperkingen? Ze leeft nu als een eenzaat op een berg in Ierland, ze draagt een hoofddoek, aseksuele vormeloze kleren, haar tatoeages op handen en op haar borst blijven zichtbaar. A woman for all seasons. Later dit jaar komt er een nieuwe plaat. Wie weet wordt ze omarmd door een jonge generatie, al is ze toch ook nog net iets te ongrijpbaar en weird voor deze tijden. We zullen het verhaal nog eens herschrijven.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234