Donderdag 02/12/2021

OpinieHugo Beersmans en Roel De Ridder

Septemberverklaring Hart boven Hard: ‘Zo werken we schrijnend tekort aan betaalbare huisvesting weg’

‘Als de privésector groot genoeg was, zou hij vanzelf betaalbaar worden. Maar zo werkt het niet, blijkt nu wel’, stellen Beersmans en De Ridder vast. Beeld Klaas De Scheirder
‘Als de privésector groot genoeg was, zou hij vanzelf betaalbaar worden. Maar zo werkt het niet, blijkt nu wel’, stellen Beersmans en De Ridder vast.Beeld Klaas De Scheirder

Hugo Beersmans is woordvoerder van de Woonzaak en gewezen administrateur-generaal agentschap Wonen Vlaanderen. Roel De Ridder is kernlid Hart boven Hart Limburg en verbonden aan faculteit architectuur en kunst (UHasselt) en faculteit architectuur (KU Leuven, campussen Sint-Lucas Gent en Brussel). Zij schreven mee deze alternatieve septemberverklaring van Hart boven Hart.

Wat haalt een huurpremie uit als ze niet wordt uitgerold? Wat helpt het de woonbonus te schrappen zonder volop te investeren in socialewoningbouw? Geeft Vlaanderen het grondrecht op wonen op? Grondrechten zijn geen onhaalbaar project maar de garantie op wat we ‘onze rijkdom’ noemen.

In Vlaanderen wonen zou moeten voelen als thuis. Rust, warmte, veiligheid, ruimte voor jezelf: dat is de woondroom die we delen. Maar hoe en waar je woont, geldt in Vlaanderen als een strikt individueel probleem. Is de wachtlijst voor een sociale huurwoning te lang? Dan ga je maar particulier huren of kopen. Kun je niet in de stad blijven wonen wegens onbetaalbaar? Dan verhuis je maar naar een uithoek. Vind je daar ook geen betaalbare energiezuinige woning? Dan ben je te kieskeurig.

In Vlaanderen kost een huis gemiddeld 322.000 euro. Een flat huren kost gemiddeld 644 euro. Bijna 170.000 huishoudens staan op de wachtlijst voor een sociale woning. Nog eens 80.000 zijn niet ingeschreven maar hebben er wel recht op. Die mensen moeten in een private huurwoning zien te overleven. De helft van de private huurders betaalt meer dan een derde van het gezinsinkomen aan huur. En bijna de helft van de private huurwoningen is van slechte kwaliteit. Die noodsituatie vraagt dringend om sociale en ecologische investeringen, in de private en sociale huurmarkt.

Op vragen daarover in het Vlaams Parlement zei de minister van Wonen (Matthias Diependaele, N-VA, red.) dat de woningmarkt nood heeft aan stabiliteit. Daarom zal hij geen initiatieven nemen: “Het verleden heeft ons geleerd dat het zelden een goed idee is om de markt te corrigeren”, zei hij. Waarom is hij als minister dan nodig? Wat hij ‘stabiliteit’ noemt, is een verdere grondverzakking onder het recht op wonen. Het laissez-faire tiert even welig als de leegstand. Werd daarom de registratie van leegstand per gemeente geschrapt? Is dat de Vlaamse manier van verantwoordelijkheid nemen? Al evenmin zijn er cijfers over het aantal Vlaamse daklozen.

De term ‘volkshuisvesting’ geraakte in onbruik. Nu gaat het over ‘woningmarkt’ en ‘immobiliënmarkt’. Het verraadt veel: de overheid gaf de woonsleutels aan de beleggers en makelaars, aan ‘de onzichtbare hand’ van de markt. Als de privésector groot genoeg was, zou hij vanzelf betaalbaar worden. Maar zo werkt het niet, blijkt nu wel. De wooncrisis in de buurlanden bevestigt dat.

Wat de minister niet ziet, is de schaal waarover het hier gaat: 300.000 energieverslindende en ongezonde huurwoningen, een kwart miljoen gezinnen met recht op een sociale woning die er niet is. Wat hij niet ziet is de stress om van de ene naar de andere tijdelijke woning te moeten trekken. Die sociale factuur valt veel hoger uit dan wat het kost om alle gezinnen de woonkansen te bieden waar ze recht op hebben.

Optreden tegen huisjesmelkers

Middenveld- en welzijnsorganisaties zoals het Vlaams Huurdersplatform, het Netwerk tegen Armoede, de Huurdersbond, Welzijnszorg, Samenlevingsopbouw en CAW maken zich zorgen. Wij dringen aan op een snel groeipad voor sociale woningen en een krachtig optreden tegen de huisjesmelkers. Een brede uitrol van de huurpremie dringt zich op: breng de wachttijd ervoor terug van vier naar één jaar. Dan wordt voor tienduizenden gezinnen de huur betaalbaar.

Schaarste betekent concurrentie en die zorgt voor uitsluiting en discriminatie. De Vlaamse regering besliste voortaan voor sociale woningen voorrang te geven aan mensen met een ‘lokale binding’. Wie de voorbije tien jaar minstens vijf jaar onafgebroken op het lokale grondgebied verbleef, springt over de andere wachtenden. Wie vaak moet verhuizen, – en mensen in armoede verhuizen het meest – maakt vrijwel geen kans meer. Ook nieuwkomers worden zo uitgesloten. Het nieuwe systeem vermindert ook de kansen op versnelde toewijzing voor mensen met een extra of acute kwetsbaarheid. Het zal voor nog meer dak- en thuisloosheid zorgen.

Vlaanderen als een plek van gedeelde menselijkheid? Stress en burn-out, klimaat, luchtkwaliteit, files en wachtlijsten: in zoveel essentiële zaken drijven we van het menselijke weg. Er is geen geld, horen we dan. Er is wel geld. Het ligt er maar aan hoe we met al het geld omgaan en met alle menselijk kapitaal.

Rust, warmte, veiligheid, ruimte voor jezelf – en dat voor iedereen: het is mogelijk. Wij willen een Vlaanderen met een betaalbare en gezonde woning voor elke inwoner, gebouwd op het fundament van Artikel 23 van de Belgische grondwet: “Ieder heeft het recht een menswaardig leven te leiden”, dankzij onder meer “het recht op een behoorlijke huisvesting.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234