Vrijdag 15/11/2019
Beeld rv

Column Saskia de Coster

Sentiment heeft de postmoderne afstand en ironie uit de muziekkamer verjaagd

Saskia de Coster is schrijver van de roman Nachtouders. Haar column verschijnt tweewekelijks op vrijdag.

Zal dit tijdperk later bekendstaan als het tijdperk van de treurwilgen? Was de eenzaamheid van de westerse mens op haar piek in de eerste helft van de 21ste eeuw, toen de digitale revolutie woedde en de aarde kreunde van pijn en de mensen ook nog eens met veel te veel waren? Veertig jaar geleden al zong Bryan Ferry: “Loneliness is a crowded room”. In een kamer vol mensen doet het nog net een beetje meer pijn om eenzaam te zijn. En wat dan met een planeet vol mensen die steeds voller wordt?

Als muziek de tijdgeest weerspiegelt, lijkt het erop dat we eenzamer en angstiger dan ooit zijn. Of toch dat eenzaamheid, een fenomeen van alle tijden, sterk op de voorgrond staat in veel hedendaagse songs, terwijl veel oudere muziek aan andere vormen van duiveluitdrijving doet. Brullen boven drums uit, met een gitaar kloppen, stoere basgitaar eronder.

Eenzaamheid

Het van melancholie doordrenkte verdriet van Lana Del Rey klinkt zo: “Sometimes love is not enough and the road gets tough / I don’t know why”. Haar sadness is haast te gestileerd is om waar te zijn, loepzuiver gezongen bovendien, bambiogen naar de grond. Haar jongere collega Billie Eilish en haar millennialvrienden pakken het nog directer aan: “Bruises on both my knees for you/ don’t say thank you or please”. Ze zingen openlijk over hun struggles en proberen niet eens hun verwarring op te smukken. Integendeel, verwarring en eenzaamheid zijn net de inzet van hun songs. Ze voelen zich wel vaker ongepolijst kut. Ze schamen zich daar wel over, maar ook dat brengen ze onder woorden.

Hun broze gevoelsleven krijgen we te horen, hoe virtueel en digitaal ook het onze oren binnenstroomt. Veel valt er niet te lachen in die songs, laat staan het ongemakkelijke gevoel smalend te deconstrueren zodat je niets hoeft te voelen. Het gaat net om nabijheid. Sentiment heeft de postmoderne afstand en ironie uit de muziekkamer verjaagd.

Billie Eilish, hier tijdens een festival in Texas, zingt openlijk over haar gevoelens. Beeld Jack Plunkett/Invision/AP

Zelfs in rapmuziek komt er wat meer plaats voor gevoel en dat wil wat zeggen. Rap is traditioneel het genre dat fragiele mannelijke ego’s van zelfvertrouwen en een pantser voorziet, een wereld waar erectiestoornissen niet bestaan maar hogeborstzetterij en vrouwonvriendelijkheid des te meer. Met Frank Ocean en Lil Nas X hebben de eerste openlijk homoseksuele rappers hun weg naar de mainstream gevonden (of hoe rap voetbal voorbijsteekt).

Emorap

In de wereld van afbrokkelende masculiniteit, een wereld wemelend van faalangsten en verdriet, is het subgenre emorap in opmars. Daar gaat het rauw en onversneden over diepe dalen. Emorappers ontlenen hun artiestennamen zelfs aan hun favoriete antidepressiva. Lil Xan verwijst bijvoorbeeld naar Xanax. Een hele tragische stoet van veel te vroeg overleden emorappers trekt door Spotify, met op kop de cultheld Lil Peep, die ten onder ging aan een overdosis pijnstillers.

Verdovingsmiddelen en therapie, schreeuwt veel hedendaagse muziek, al is dat op zich niet nieuw. In Knack geeft de twintigjarige King Princess de handleiding bij haar muziek: “Rook een joint en jank eens goed als je naar mijn album luistert”. Alsof ze je uitnodigt om samen een potje te huilen, omdat we allemaal mensen zijn. Het werkt verbindend om je allenigheid via muziek te delen. Want erger is de stilte.

Het eenzaamst van al is de werkelijkheid, naakt en op zichzelf. De eenzaamste stilte moet wel die in een vrachtwagen zijn, met 39 voor altijd zwijgende mensen op elkaar gepakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234