Zaterdag 26/09/2020
Anneleen Van Offel.Beeld DM/Bart Hebben

ColumnAnneleen Van Offel

Schrijven noch lezen is luxe of amusement, of dat nu over het eigen leven gaat of over de democratie

Anneleen Van Offel is schrijver. Haar debuutroman Hier is alles veilig verscheen in februari bij Lebowski.

We bewaren onze taal in onze adem, diep in onze longen, waar de lucht klaarzit om door de stembanden aan het trillen te worden gebracht. Spreken is fundamenteel eenvoudig en anatomisch universeel voor elke mens, het gaat snel, vaak sneller dan denken. Spreken is leven, alleen is het voor de ene levensgevaarlijk en voor de andere niet. 

Woensdag won de Nederlandse auteur Marieke Lucas Rijneveld de International Booker Prize voor de roman The Discomfort of Evening / De avond is ongemak. Rijneveld won als eerste Nederlandstalige schrijver de prijs, die te boek staat als een van de meest prestigieuze internationale prijzen voor naar het Engels vertaalde literatuur. Voor de roman bond Rijneveld de strijd aan met het verleden, een opvoeding in een streng gereformeerde familie. Het vergt moed om tijdens het schrijven jarenlang de eigen duisternis in de ogen te kijken. Om die zo precies mogelijk te vatten in een taal die aan het alledaagse voorbijgaat, omdat zo zoveel meer gezegd kan worden.

Deze week raakte ook bekend dat de Wit-Russische winnares van de Nobelprijs voor Literatuur Svetlana Aleksijevitsj vervolgd wordt voor niets minder dan het ondermijnen van de staatsveiligheid en deelname aan een staatsgreep. Wat heeft ze daarvoor moeten doen? Lid zijn van de zogenaamde ‘coördinatieraad’, opgericht om een vreedzame overdracht van de macht in Wit-Rusland te regelen. Zij haalde de krant niet. Het vrije spreken zou vanzelfsprekend moeten zijn. Het is dat niet. Nog altijd niet.

Schrijven noch lezen is luxe of amusement, of dat nu over het eigen leven gaat of over het verdedigen van de democratie. Schrijvers nemen niet alleen het woord, ze geven hun leven voor het woord, in verschillende gradaties van letterlijkheid. Ze zetten hun leven in om iets over het leven te vertellen, fictie is daarin niet ongevaarlijker dan non-fictie. Ze zijn het trage denken in een samenleving die haar mening twitterend klaar heeft.

De zeventigjarige Turkse schrijver en opiniemaker Ahmet Altan vatte vanuit zijn gevangeniscel recent de noodzaak van het zorgvuldig overdachte woord samen in een aangrijpend essay voor PEN Vlaanderen: “Verkiezingen winnen en een samenleving leiden zijn twee volledig verschillende vaardigheden – die trouwens meestal tegenstrijdig zijn. Verkiezingen worden vaak gewonnen door de grootste leugenaars, door degenen die luider dan alle anderen de epische trom roeren. Maar die lui zijn niet in staat hun volk op een verstandige manier te besturen. Dat kwam tijdens de huidige crisis om de haverklap aan het licht.”

Achter het spreken gaat het denken schuil. Woorden worden onze wereld.

Dat ging allemaal door mijn hoofd toen ik Jan Jambon over ‘het dossier’ zag twitteren, en niet over Jozef Chovanec.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234