Zaterdag 24/10/2020
Mark Elchardus.Beeld DM

ColumnMark Elchardus

Sammy Mahdi moet met blote handen de draak te lijf

Mark Elchardus is emeritus professor sociologie aan de Vrije Universiteit Brussel. Hij schrijft tweewekelijks op zaterdag, afwisselend met Vincent Stuer.

Als je de totale kost van het Commissariaat-generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen (CGVS) deelt door het aantal behandelde asieldossiers, en dat vermeerdert met de kost van de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen (RvV) gedeeld door het aantal gevelde arresten, blijkt de afhandeling van een asielaanvraag in 2018 gemiddeld 3.209 euro te hebben gekost. Vorig jaar vroegen bijna 28.000 mensen asiel aan. Wat bereiken we met al dat geld?

Toen de Europese Commissie vorige week een nieuw migratie- en asielpact voorstelde, liet zij weten dat van de afgewezen en uitgewezen asielzoekers slechts drie op de tien effectief terugkeren naar hun land. In België is dat nog minder. Dat betekent dat zeven à acht op de tien mensen die zonder kans op asiel het land binnenkomen, geen wettelijke reden hebben om hier te zijn, toch blijven en in de illegaliteit verdwijnen. Waarom dan al die kosten en moeite? Kan het personeel van het CGVS en de RvV niet optimaler worden ingezet, bijvoorbeeld voor illegale arbeidsbemiddeling of om een busdienst naar de kust en een overzetdienst naar het Verenigd Koninkrijk te organiseren?

Wat de cijfers ons botweg zeggen, is dat de opengrenzenlobby zegeviert. Voorlopig toch, want een conflict is onafwendbaar. De opengrenzenlobby die illegalen graag wil begeleiden naar ‘bestaande verblijfsprocedures’, zoals formateurs De Croo en Magnette het formuleren, versus de mensen die hun geloof in asiel verliezen. Die laatsten worden steeds talrijker. Veel mensen denken immers christendemocratisch, in termen van rechten én plichten. Tegenover het recht op asiel staat voor hen de plicht geen oneigenlijke aanvragen te doen, niet te liegen, mee te werken en vooral te vertrekken als asiel wordt geweigerd. Omdat er van die plichten niets in huis komt, voelen zij zich belazerd. Wie het asielrecht wil redden, moet het aantal mensen dat vrijwillig terugkeert of gedwongen wordt uitgezet sneller doen toenemen dan de steun voor asiel afkalft.

De nieuwe staatssecretaris voor Asiel en Migratie Sammy Mahdi zal torenhoge verwachtingen, dringende besognes en bazige rechters op zijn pad vinden.Beeld BELGA

Ook in donkere coronatijden glimlacht af en toe het lot. Het asielrecht had het geluk dat de commissie-Bossuyt zich over het terugkeerbeleid boog. Haar verslag verscheen kort voor de huidige regering aantrad. Het staat vol nuttig advies. Men vindt er zowat alles wat binnen de internationale en Europese regelgeving kan worden gedaan om terugkeer te bevorderen en asiel te redden.

Van die aanbevelingen echter geen spoor in het regeerakkoord. Waar het verslag-Bossuyt concreet en puntig leest, waadt de lezer door de tekst van Magnette en De Croo als door een kleverige brij. Zij willen “een juist evenwicht… tussen rechten en plichten” maar zonder vermelding van wat de plichten inhouden of wat er gebeurt als zij de middenvinger krijgen. De nieuwe regering wil een “humaan en kordaat terugkeerbeleid” maar formuleert geen streefdoel. Zet daarentegen nog maar eens in op “doorgedreven begeleiding, ondersteuning en regelmatige opvolging” van illegalen. Precies de aanpak waarvan de ondoeltreffendheid uit de cijfers blijkt.

Theo Francken

Hij krijgt geen cadeau, de nieuwe staatssecretaris voor Asiel en Migratie, Sammy Mahdi (CD&V). Het cijfer waarop hij zal worden afgerekend staat scherp en de inzet is enorm: slaagt hij in voldoende terugkeer om het asielrecht te redden? Hij is, bij manier van spreken, de ridder die met blote hand de draak te lijf moet om de maagd te redden.

Voorlopig kan hij daar zelfs geen onverdeelde aandacht aan besteden. Hij moet eerst zorgen voor opvang voor asielzoekers. Theo Francken (N-VA) had open en bloot een asielquotum ingevoerd om de verwerking van de aanvragen aan te kunnen. Wie achteraan in de rij stond, kon zijn aanvraag niet indienen en moest langer wachten op opvang. Francken kreeg de media en de Raad van State over zich heen. Maggie De Block (Open Vld) stelde, om dezelfde reden, stiekem een de facto quotum in. Men kon online asiel aanvragen maar diende niet meer vooraf, maar achteraf te wachten op een reactie en opvang. Geen haan die ernaar kraaide. Onze kranten tonen zich fervente voorstanders van selectieve verontwaardiging. Een Brusselse rechtbank gaf Mahdi inmiddels het bevel meteen voor opvang te zorgen voor al wie asiel wil aanvragen.

Ook toen hij nog rustiger leefde als jongerenvoorzitter van zijn partij had ik respect en zelfs genegenheid voor de man. Nu treedt mijn medeleven buiten haar oevers. Torenhoge verwachtingen, dringende besognes, bazige rechters en een regeerakkoord dat als een blok aan zijn been hangt. Het lijkt me het best dat hij iedereen op de hoogte houdt van alles wat een doeltreffend beleid in de weg staat. Ik zou ook graag eens iets meer vernemen over de vluchtelingen, over de mensen die asiel kregen. Hoe wonen ze? Hebben ze al een job? Doen de kinderen het goed op school? Vallen de contacten met de buren mee? Komen ze rond met hun inkomen? Ik zou zo graag eens horen dat we iets goed doen in dit land.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234