Maandag 16/12/2019
Stijn Van de Voorde. Beeld Bob Van Mol

Column

Roken is allang niet meer cool

StuBru-presentator Stijn Van de Voorde loopt elke week voor de muziek uit.

Van een officiële persfoto kan je afleiden of beginnende artiesten hun zaakjes ernstig nemen (of niet). Zij die dromerig voor zich uitstaren in een woest industrieel landschap, weten waar ze mee bezig zijn. De frontman of -vrouw kijkt strak in de camera. Op die manier maakt hij/zij duidelijk dat het uiteindelijk allemaal om hem/haar draait. Je wil niet dat de bassist (of de bespeler van een ander minderwaardig instrument) alle aandacht naar zich toe trekt.

Deze week werd ik verrast door een foto van een jonge hiphop­band. Vier kerels staan relatief zelfverzekerd in een steegje. Op deze manier insinueren ze dat ze opgroeiden in gevaarlijk groot­stedelijk gebied. Het nauwe straatje ziet er echter goed onderhouden uit. Er ligt een leeg blikje op de grond, maar dat hebben ze er vast zelf gegooid. Ik verdenk de bassist. Dit lijkt niet op Brooklyn of Queens. Ik schat eerder Mechelen of Turnhout.

Mijn aandacht gaat onverdeeld naar een jongeman die volgens de positionering toch niet de frontman is. Hij rookt. Wie in deze tijd met een sigaret poseert, kiest daar bewust voor. Ten tijde van Jimi Hendrix en Serge Gainsbourg lag dat helemaal anders. Een sigaret was een noodzakelijk gadget, de fidget spinner van de rock-’n-roll. Het hoorde erbij als je echt mee wilde spelen. Rokers waren creatief en stijlvol.

De tentoonstelling Rook, die momenteel in het Gentse Huis van Alijn loopt, bevestigt dat de tabaks­lobby in die tijd graag gebruikmaakte van dat imago in campagnes. Roken is vrijheid. Ik herinner me dat stukje in de documentaire Joe Strummer: the Future Is Unwritten. De frontman van The Clash praat er over het belang van sigaretten in de 20ste eeuw. Volgens hem haalden alle belangrijke artiesten en schrijvers inspiratie uit tabak: “Sterker nog, ik vind dat niet-rokers geen producten mogen kopen die rokers hebben gemaakt.” Joe Strummer stierf op 50-jarige leeftijd. Rokers maken (op die leeftijd) vier keer meer kans op een hartaanval.

Zanger-regisseur Serge Gainsbourg met sigaret, toen nog een teken van stijl en creativiteit. Beeld BELGAIMAGE

We leven in een andere tijd. Roken is allang niet meer cool. Niet omdat het ongezond is, maar het ziet er wat afgezaagd uit. Het telt mee als officieel erkende zwakte. Daar heeft ieder mens recht op, maar wie loopt daar mee te koop? Muzikanten hebben geen voorbeeldfunctie. Het is niet omdat ze roken, mieren snuiven of experimenteren met eyeliner dat we hun voorbeeld blindelings volgen. Roken staat allang niet meer voor vrijheid. Wie bij druilerig herfst­weer wordt verplicht om buiten onder een afdakje te staan, is niet vrij. Tom Smith van Editors verkoos in een liedje het typische groepje rokers, buiten aan een ziekenhuis, tot het meest triestige beeld dat hij ooit heeft gezien. Van een melige rockband verwacht je dit soort statements.

Er bestaan nog andere voorbeelden. De experimentele, progressieve rockband The Mars Volta vroeg voor de doorvoering van het rookverbod in publieke ruimtes (waaronder ook concertzalen) reeds om niet te roken tijdens hun concerten: ‘The Mars Volta kindly request that you refrain from smoking during the performance’. Een opvallende vraag van een band die ooit uit stevige stoners bestond. Mensen veranderen.

Als de bewuste jongen op de foto zichzelf over twintig jaar terugziet met een sigaret in de hand, zal hij zeer waarschijnlijk eens beschaamd lachen en denken: ‘Ik bedoelde het ferm, maar het kwam niet zo over.’ In 2018 stralen Buffalo-schoenen en een geblondeerd nektapijtje meer persoonlijkheid uit dan een dromerige muzikant met een brandende sigaret. Wie toch iets in zijn hand wil houden, kiest beter voor een Bicky Burger of een gekookte aardappel met raclette­kaas. Dat is niet noodzakelijk gezonder, maar het ziet er wel een pak minder cliché uit.

Als we het een beetje cool kunnen houden, mogen we nooit twijfelen.

Roken schaadt onze gezondheid, maar vooral ook ons imago. Van dat laatste ga je niet letterlijk dood, maar ik sta liever niet in voor de gevolgen. Een gewaarschuwd beginnend muzikant is er twee waard.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234