Woensdag 08/02/2023

OpinieRoger Housen

Roger Housen: Je zou denken dat Poetin nu voor een onontkoombare keuze staat

Vladimir Poetin. Beeld AP
Vladimir Poetin.Beeld AP

Roger Housen is kolonel buiten dienst en defensiespecialist. Hij volgt de situatie in Oekraïne al sinds het begin van de invasie op de voet en schreef dit opiniestuk voor De Morgen.

Roger Housen

Poetin lijkt de Oekraïne-oorlog te benaderen met dezelfde ingesteldheid als Sovjetdictator Jozef Stalin, die tijdens de Tweede Wereldoorlog massale verliezen accepteerde en stelde dat “kwantiteit een kwaliteit op zijn eigen is”. Geconfronteerd met het vooruitzicht van een vernederende afgang wil de Russische president nu die ‘kwantiteit’ creëren met de mobilisatie van 300.000 reservisten. Tegelijk bedreigt hij Oekraïne en zijn bondgenoten met de inzet van kernwapens. Dat is op zijn minst een openlijke erkenning dat de zaken heel slecht gaan. Voor een steeds wanhopiger Poetin lijkt de kille boodschap: “We zullen alles doen om een nederlaag in Oekraïne te voorkomen.”

Poetins openingszet begon afgelopen dinsdag met de aankondiging van een volksraadpleging in de bezette regio’s van Oekraïne met de vraag of zij zich bij Rusland willen aanhechten. De ‘stemming’ is gisteren gestart en zou nog duren tot dinsdag. De uitslag van dit schijnreferendum ligt al op voorhand vast en leidt ongetwijfeld tot een annexatie, waarmee Poetin nieuwe politieke feiten ‘op de grond’ poogt te creëren die de rampzalige prestaties van zijn krijgsmacht moeten redden.

Nu Poetins leger zich terugtrekt en zich tot verdedigen moet beperken, zou je denken dat hij voor een onontkoombare keuze staat: hij kan zijn doelen in Oekraïne terugschroeven of zijn militaire dreiging tegen het Westen escaleren. Met deze annexatie lijkt hij echter beide tegelijk te proberen. Door deze regio’s in te lijven kan hij beweren dat hij de objectieven bereikt heeft van zijn ‘speciale militaire operatie’ en heeft hij tegelijk een voorwendsel om te dreigen met vergelding als de Oekraïense aanvallen op het ‘nieuwe’ grondgebied van Rusland doorgaan.

Eigenlijk probeert Poetin met deze zet in de huid van Don Corleone, het hoofdpersonage uit de film The Godfather, te kruipen. Hij doet Oekraïne en het Westen een aanbod dat ze niet kunnen weigeren, toch niet in zijn overtuiging: “Of jullie hersens (veel meer bloedvergieten en de mogelijke inzet van kernwapens) of jullie handtekening (akkoord gaan met het verlies van 20 procent van het Oekraïense grondgebied) zullen onder dit contract staan.”

In Washington en de Europese hoofdsteden wordt nu nagedacht over hoe deze stap kan worden afgewend voordat het te laat is. Voor het eerst sinds lang ligt de diplomatieke piste weer op tafel. Ze zou een annexatie die Europa nog jaren in oorlog zou houden, moeten voorkomen.

Oekraïne toont vooralsnog geen belangstelling om de diplomatieke weg te bewandelen. De Oekraïners willen hun voordeel tegen de terugtrekkende Russen doorzetten en voor de winter zoveel mogelijk grondgebied heroveren. Er is hier een soort politiek-militaire ‘catch 22' aan het werk. Toen de Oekraïners zich vorige zomer terugtrokken, wilden ze niet vanuit zwakte onderhandelen. Nu ze oprukken, zien ze geen reden om vanuit een sterke positie een compromis te sluiten. Kiev heeft dus eerst een realiteitstoets nodig over zijn vooruitzichten op het slagveld op langere termijn. Wat ons dus bij de nucleaire kwestie brengt.

Het nucleaire dreigement van Poetin is wat het is: een dreigement. Zolang moederland Rusland zelf niet aangevallen wordt of de Russen niet compleet verdreven worden uit Oekraïne, zal het Kremlin niet overgaan tot het gebruik van kernwapens. Washington stuurt bovendien al maandenlang onder de waterlijn berichten naar Moskou, waarin zij waarschuwen voor de ernstige gevolgen van het gebruik van kernwapens. De boodschap is kristalhelder: nucleaire wapens zijn volstrekt onaanvaardbaar en zullen het einde betekenen van Poetins regime. De ontrading heeft tot op heden gefunctioneerd. Ik denk dat ze zal blijven werken. Want wat men ook van hem moge denken, de Russische president is niet suïcidaal; hij beseft beter dan om het even wie dat hij een militaire confrontatie met het Westen onmogelijk kan winnen.

Oekraïne en zijn westerse medestanders waren tot voor kort in het voordeel, maar dat is nu niet langer zeker. Na zeven maanden oorlog lijkt de oplossing ervan verder weg dan ooit. We weten echter dat het slecht is afgelopen met Don Corleone; het is aannemelijk dat zijn Russische plagiator hetzelfde overkomt. Hopelijk wel een stuk sneller dan de neergang van de Godfather.

Roger Housen. Beeld Thomas Sweertvaegher
Roger Housen.Beeld Thomas Sweertvaegher

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234