Dinsdag 23/07/2019

Column

Revoluties zijn altijd onredelijk. Dan liever de redelijkheid van de persoonlijke revolte

Tarik Fraihi Beeld Tim Dirven

Tarik Fraihi is politiek directeur van Groen en algemeen voorzitter van het Vermeylenfonds. Zijn nieuwe wisselcolumn met Joachim Pohlmann verschijnt op vrijdag.

Niets is wat het lijkt. Feiten zijn voor complotdenkers slechts een kwestie van interpretatie. Rond de moord op Lahaut, het dossier Gladio, de Bende van Nijvel en de Roze Balletten zijn allerhande samenzweringstheorieën uitgewerkt. De ene theorie al wat gekker dan de andere, maar in ieder geval verdampt het onderscheid tussen feit en fictie: wat feit is wordt fictie en wat fictie is wordt feit. Door het vervagen van de grenzen tussen feit en fictie lijken alle belangrijke gebeurtenissen het gevolg te zijn van immorele individuen en groeperingen die heimelijk hun kwalijke wil opdringen aan de rest van de bevolking. De geschiedenis wordt gereduceerd tot een product van geheime genootschappen.

Vorige week stak een nieuwe complottheorie de kop op. De klimaatbetogingen zouden niet zo spontaan zijn als ze misschien lijken. Het 17-jarige boegbeeld van de klimaatspijbelaars, Anuna De Wever, zou een marionet zijn van organisaties met een politieke agenda. Volgens samenzweringstheorieën zou de moeder van Anuna op de loonlijst staan van een politieke partij. Anuna zou zelfs in hoogsteigen persoon input vragen aan Greenpeace voor tv-debatten en gesprekken met politici. Stel je voor. Er werden bovendien door opiniemakers ernstige vragen gesteld bij een misplaatste actie van Act for Climate Justice, die onze multitude aan ministers van Klimaat bestookten met sms’jes, mails en telefoons. 

Uiterst verdacht want het ging volgens digitale analfabeten om een professionele campagne met een te scannen QR-code en een ondersteunende smartphone-applicatie met standaard sms’jes . De Vlaamse minister kon door de sms-lawine niet meer met haar gezin communiceren, waardoor ze emotioneel kraakte en tijdens een lezing naar hypergeheime informatie van de staatsveiligheid verwees. Enkele dagen later wisten enkele topjournalisten te achterhalen dat de klimaatbeweging niet enkel door extreemlinkse maar ook door groene activisten zou geïnfiltreerd zijn. Ongelofelijk toch?

Verantwoordelijkheid ontlopen

Bij het lezen van al die artikels en verklaringen over het grote complot achter de klimaatbeweging dacht ik aan het boek van de Vlaamse moraalfilosoof Brecht Decoene, Achterdocht tussen feit en fictie. Kritisch omgaan met complottheorieën. Daarin omschrijft hij hoe complottheorieën vertrekken van kwaad opzet, steeds concurreren met het officiële verhaal waarrond een algemene consensus heerst bij experten en meestal gebruikmaken van hypercompetente protagonisten met een ongelofelijke toewijding. Complottheorieën worden zodanig geconstrueerd dat ze moeilijk weerlegbaar zijn. Sommige theorieën zitten complex in elkaar. Zo complex dat je wel over de nodige portie intelligentie moet beschikken om zulke constructies te doorgronden en te kunnen blijven verdedigen tegen kritiek. 

Mensen die in zulke theorieën geloven zijn volgens hem geen mafketels. Het zijn mensen zoals u en ik. Wel redeneren ze op een manier die wetenschappelijk oogt, maar het niet is. Ze springen heel selectief en weinig kritisch om met het bronnenmateriaal. Hun motivatie is vaak spiritueel of ideologisch van aard en dikwijls zijn ze ook gedreven door achterdocht.

Als een politieke partij aan complotdenken doet, is dat met een bepaald doel en niet alleen vanuit een zeker dilettantisme. Zo’n partij probeert de eigen verantwoordelijkheid te ontlopen door de andere verdacht te maken. Zij is het slachtoffer van een samenzwering onder klimaatactivisten. De bosbrossers zijn de boosdoeners. 

Ondertussen kakelen de kippen aan de regeringstafel nu al wekenlang over de klimaatspijbelaars, maar op het eerste ei is het nog altijd wachten. Ik heb nog geen enkel concreet voorstel of beleidsmaatregel gezien om onze klimaatuitdagingen op te lossen, wel een aantal op losse schroeven gebaseerde verdachtmakingen. Een partij die al twee legislaturen nauwelijks resultaten boekt op vlak van klimaat en een gat in de begroting van 7,7 miljard euro achterlaat, hoeft aan niemand lessen te geven.

De partij die de revolutie van de redelijkheid predikt, verkondigt redelijk revolutionaire onzin. Als niet de rede maar enkel de emotie regeert, dan is de redelijkheid ver zoek. Onder het mom van een revolutie verdoezelt de christendemocratie haar eigen onkunde. Ik hou niet van revoluties. Revoluties zijn altijd onredelijk. Tegenover het (verbale) geweld van een revolutie plaats ik net zoals de Franse filosoof Albert Camus de redelijkheid van de persoonlijke revolte. 

De opstandige klimaatbetoger vernedert niemand en maakt niemand verdacht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden