Donderdag 16/07/2020
Beeld © bas bogaerts

De passie van Devos

"Racist! O ja? Neem er dan zelf een in huis!"

De politieke actualiteit volgens Carl Devos.

Volgens de gecontesteerde Duitse politiek filosoof Carl Schmitt (1888-1985) is er een ultiem onderscheid waartoe alle politieke handelingen herleid kunnen worden. Zoals goed en kwaad in de moraal, mooi en lelijk in de esthetica, rendabel en niet-rendabel in het economische. Voor het politieke is er volgens Schmitt het onderscheid tussen vriend en vijand. Geen inhoudelijke definitie, enkel de uiterste intensiteitsgraad van een verbinding of scheiding. Voor Schmitt een onafhankelijk criterium, dat niet afgeleid kan worden van andere: de politieke vijand is niet per se slecht, lelijk of onrendabel. In mensentaal: men moet de politieke tegenstrever niet met allerlei negatieve omschrijvingen beladen omdat hij tegenstrever is.

De grootste migratie sinds de Tweede Wereldoorlog is zonder twijfel ook een ethische kwestie, over de morele fundamenten van ons wereld- en mensbeeld. Toch is dat debat weleens te simpel. Het lijkt soms een wedstrijd links-rechts met oogkleppen, op de kap van de migranten. Zoals ook een debat over de Griekse crisis of het Duitse model eigenlijk vooral over onszelf ging.

Aan de ene kant lijken sommigen langs overtreffende solidariteit en verontwaardiging op zoek naar een morele hoogte van waarop zij andersdenkenden veroordelen. Wie zegt dat veel vluchtelingen, eens in veiligheid, op zoek gaan naar de meest genereuze sociale voorzieningen of dat vluchtelingen bij de toekenning van sociale rechten niet zomaar voorrang moeten krijgen op wie er al is, heet snel racistisch of onverdraagzaam. Wie de angst verwoordt die velen voelen bij deze migratie is populistisch en egoïstisch. Wie stelt dat ons sociaal model dit niet kan dragen, is niet zomaar fout, maar asociaal of hardvochtig. 'Plichten' kunnen geen goede bedoelingen hebben die migranten ondersteunen in hun nieuwe toekomst, dat is niet eens het ultieme opzet: het zijn torpedo's gericht op de romp van de sociale zekerheid. Enzovoort.

Carl Devos.Beeld koen broos

Veel soortgelijke verwijten aan de overkant, ook snel verongelijkt. Wie diep geraakt is door menselijk lijden, blijft hangen in de emotie, in pathetische klaagzang, en sluit migranten in medelijden op. Wie hulpgoederen naar een park draagt, is niet structureel bezig, zwijgt over oorzaken, de verantwoordelijkheid van rijke oliestaten of de EU, is selectief verontwaardigd en moet vooral 'zelf maar een vluchteling in huis nemen'. Wie niet wil zeggen dat we deze migratie niet aankunnen, dat die - in hun thuisland relatief bemiddelde - gelukzoekers ons veel geld kosten, dat we daar andere rechten voor moeten opofferen, is naïef. Of liegt. Rechts is eerlijk en gebruikt feiten, geen emoties. Wie de angst die velen voelen niet vertegenwoordigt, verwaarloost het draagvlak, is zelfs geen democraat. Enzovoort.

Zo is het moeilijk praten. Wie de ander veroordeelt, ontslaat zichzelf blijkbaar van de plicht tot inhoudelijke repliek. Verontwaardiging of angst zijn drijfveren. Geen argumenten. Daar ontbreekt het nogal aan, vooral aan argumenten gebaseerd op feiten en cijfers. Al zullen die ook niet beslissen. Bart De Wever laat zich in Het Laatste Nieuws niet 'misleiden door economen en andere academici' die beweren dat migratie 'hoe dan ook' een zegen is, hij heeft zijn eigen Antwerpse cijfers. Dat beweren academici niet 'hoe dan ook': er is uiteraard aangepast beleid nodig om het te doen slagen. Laat het daarover gaan, en ondertussen mensen in parken uit de nood helpen.

Sommigen lieten uw dienaar weten dat ik te veel begrip toon voor centrumrechtse voorstellen in het debat over de verzoening van migratie met ons sociaal model. Dat ideeën als een apart statuut of gemeenschapsdienst in de wortel afgesneden moeten worden. Neen.

Het debat dat ze oproepen levert immers boeiende inzichten en 'facts and figures' op. Over het onderscheid tussen asielzoeker, erkende vluchtelingen, andere statuten en conventies. We leerden waar die (geen) recht op hebben, waarom vluchtelingen geen vingerafdruk willen nalaten in een land met mindere sociale bescherming, hoe internationale regels onze politieke ruimte insnoeren, dat voorbeelden als Denemarken niet altijd goed gekozen zijn, dat de kostprijs van ons sociaal model nog draaglijk is, dat veel erkende vluchtelingen bij het juiste beleid op termijn bijdragen tot onze samenleving, dat er geen 'blanco cheque' is (een middelentoets of 'voor wat hoort wat' in bestaande regels, bijvoorbeeld voorwaarden - zoals werkbereidheid - die het OCMW oplegt binnen het 'recht op maatschappelijke integratie'), enzovoort.

Wie niet horen wil, zal nooit luisteren. Maar laat ons voor al die anderen fatsoenlijk debatteren, met argumenten. Zoeken naar een integratie van erkende vluchtelingen die rekening houdt met wat veel bezorgde Vlamingen daarover denken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234